«Σάπιο και αποτυχημένο κόμμα». Με αυτά τα λόγια επέλεξε να συνοδεύσει ο βουλευτής και πρώην υπουργός των Τόρηδων, Ρόμπερτ Τζένρικ, την έξοδό του από το ιστορικό κόμμα του Ηνωμένου Βασιλείου, ανακοινώνοντας ταυτόχρονα την ένταξή του στο κόμμα Reform UK του Νάιτζελ Φάρατζ. Η κίνησή του, που ήλθε μετά την αποπομπή του από την ηγεσία των Συντηρητικών, άνοιξε εκ νέου την κουβέντα για το μέλλον του πάλαι ποτέ κυρίαρχου δικομματισμού και το μέλλον του πολιτικού συστήματος της χώρας.

Η διαγραφή του Τζένρικ ανακοινώθηκε την Πέμπτη (16/1) από την επικεφαλής του Συντηρητικών, Κέμι Μπάντενοχ, με μήνυμά της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου, μεταξύ άλλων, έκανε λόγο για «αδιάψευστες αποδείξεις» ότι ο 44χρονος πρώην υπουργός Μετανάστευσης – και μέχρι την αποχώρησή του σκιώδης υπουργός Δικαιοσύνης – σκόπευε να αυτομολήσει με τρόπο επιζήμιο για το πρώην κόμμα του. O ίδιος, μιλώντας στο BBC, διευκρίνισε πως η προσχώρησή του στην παράταξη του Φάρατζ, η οποία προηγείται σταθερά στις δημοσκοπήσεις με διψήφια απόσταση από τον εκάστοτε δεύτερο, δεν πηγάζει από προσωπικές φιλοδοξίες.

Η στροφή 180 μοιρών

Πρόκειται για ισχυρισμό που ελέγχεται, όπως επισημαίνει ο αρθρογράφος του συντηρητικού περιοδικού Spectator, Στίβεν Πόλαρντ, που με καυστικό ύφος τονίζει: «Ο Τζένρικ πέρασε τα τελευταία χρόνια επαναλαμβάνοντας ότι θεωρεί απαίσιο τον Νάιτζελ Φάρατζ και σχεδόν οποιονδήποτε συνδέεται με το Reform. Αλλά οι στροφές 180 μοιρών δεν είναι πρωτοφανείς στην πολιτική, ειδικά για άτομα σαν τον Τζένρικ, που το Εγώ του αποτελεί λιγότερο ψυχολογική έννοια και περισσότερο κινητήρια δύναμη πολιτικής δράσης».

«Reformιστική» αφαίμαξη των Συντηρητικών

Πέραν της όποιας συνέπειας του Τζένρικ, ο οποίος ταυτίστηκε με την υιοθέτηση της πιο σκληρής αντιμεταναστευτικής «γραμμής», μια σειρά από βαθύτερα ζητήματα ανακύπτουν. Ο πρώτος προβληματισμός αφορά την αυξανόμενη έλξη που ασκεί το ακροδεξιό κόμμα σε υψηλόβαθμα στελέχη των Τόρηδων. Της αυτομόλησης Τζένρικ είχε προηγηθεί εκείνη του υπουργού Οικονομικών, επί κυβέρνησης Μπόρις Τζόνσον, Ναντίμ Ζαχάουι, ο οποίος, ανακοινώνοντας την ένταξή του, δήλωσε πως «η χώρα χρειάζεται να γίνει ο Νάιτζελ Φάρατζ πρωθυπουργός». Συνολικά, 21 πρώην Συντηρητικοί βουλευτές έχουν μετακινηθεί στο Reform από τον Μάρτιο του 2024 έως σήμερα.

Υπέρ ή κατά Φάρατζ οι μεταγραφές;

Μερίδα του Τύπου διαβάζει τις συγκεκριμένες εξελίξεις ως επιβεβαίωση της κυριαρχίας του ακροδεξιού κόμματος και της ανεπίστρεπτης καθίζησης των δύο κομμάτων που κυβέρνησαν τη Μεγάλη Βρετανία τον τελευταίο αιώνα. «Αρκετοί Συντηρητικοί πιστεύουν πως η μετακίνησή τους στο Reform, θα τους εξασφαλίσει την πολιτική τους επιβίωση», σημειώνει μεταξύ άλλων ο βρετανικός Guardian στο editorial του. Άλλοι πάλι διαβλέπουν ότι τέτοιου είδους «μεταγραφές» εγκυμονούν προβλήματα παρά οφέλη για τον Νάιτζελ Φάρατζ, αφού τα εν λόγω πρόσωπα έχουν ταυτιστεί με κυβερνήσεις που ο ίδιος έχει επανειλημμένα επικρίνει ως αποτυχημένες.

«Ήρθα στο Reform για να αποφύγω καριερίστες σαν τον Τζένρικ. Δεν έχει θέση μαζί μας», σημειώνει μέλος του κόμματος στο Spectator. Ο αρθρογράφος του UnHerd Λοίκ Φρεμόντ υπομνύει την παραδοξότητα να παρουσιάζεται ως οπαδός του Φάρατζ ο Ζαχάουι, ο οποίος πριν λίγα χρόνια κατήγγειλε τον αρχηγό του Reform ως « βαθιά ρατσιστή». Και αποδίδει την στάση της Μπάντενοχ σε στρατηγική επιλογή αντιπαράθεσης με τους πρώην συντρόφους της, τους οποίους επιθυμεί να εκθέσει στους παραδοσιακούς ψηφοφόρους της παράταξης ως προδότες.

Τον Μάιο τα πρώτα αποτελέσματα των «κανιβαλισμών»

Υπάρχουν μάλιστα κι όσοι εκτιμούν πως η διαρκής μετακίνηση υψηλόβαθμων στελεχών των Τόρηδων, φανερώνει μια δομική αδυναμία του Reform να διευρύνει περαιτέρω την επιρροή του. Παρότι οι δημοσκοπήσεις εμφανίζουν σταθερά το κόμμα πρώτο, με ποσοστό άνω του 25%, τους τελευταίους μήνες παρατηρείται μια μικρή αλλά επίμονη υποχώρηση των ποσοστών του, που κάποια στιγμή άγγιξαν ακόμη και το 35%. Ο κατακερματισμός του πολιτικού σκηνικού – οι έρευνες κοινής γνώμης δείχνουν πέντε κόμματα να συγκεντρώνουν διψήφιο ποσοστό προτιμήσεων – δε δημιουργεί ικανές δεξαμενές αλίευσης για τον Φάρατζ. Πράγμα που σημαίνει ότι η μοναδική επιλογή που του απομένει είναι ο κανιβαλισμός του παραδοσιακού εκπροσώπου της βρετανικής Δεξιάς. Το αν θα τα καταφέρει, θα φανεί σε πρώτη φάση, στις τοπικές εκλογές της 7ης Μαΐου.