• Αναζήτηση
  • Το μέλλον καταλαμβάνει το παρόν

    Η σχέση του ανθρώπου με τη φύση και τις μηχανές, οι τερατώδεις δυνατότητες της βιοτεχνολογίας, το παιχνίδι ανάμεσα στην πραγματικότητα και στα εικονικά της αντίγραφα

    Γιώργος Λαμπράκος
    Ψηφιακός νάρκισσος και άλλα διηγήματα
    Εκδόσεις Γαβριηλίδης,
    σελ. 199, τιμή 12,78 ευρώ

    Η σχέση του ανθρώπου με τη φύση και τις μηχανές, οι τερατώδεις δυνατότητες της βιοτεχνολογίας, το παιχνίδι ανάμεσα στην πραγματικότητα και στα εικονικά της αντίγραφα, η ικανότητα ή η αδυναμία του νου και του ορθού λόγου να κυβερνήσουν τον κόσμο, η αποπροσωποποίηση και οι πολλαπλές παγιδεύσεις που υφίστανται οι συνομιλητές στα chat rooms: αυτή είναι η περιοχή εντός της οποίας κινούνται τα διηγήματα του Γιώργου Λαμπράκου, συνεχίζοντας σε ένα άλλο επίπεδο τον προβληματισμό του γύρω από τη μοναχικότητα και την υπαρξιακή ή σωματική καθήλωση, έναν προβληματισμό ο οποίος αναπτύχθηκε γόνιμα στα δύο προηγούμενα πεζογραφικά του βιβλία, την Υπογείωση (2012) και τις Αναμνήσεις από το ρετιρέ (2010).

    Οι ήρωες δεν έχουν στα διηγήματα του Λαμπράκου πολλές επιλογές. Δεν μπορούν να αποφασίσουν ελεύθερα για τις πράξεις τους, δυσκολεύονται να βρουν διεξόδους από τις καταστάσεις στο εσωτερικό των οποίων εμπλέκονται (αν μπορούμε να μιλήσουμε για την οποιαδήποτε διέξοδο), υποκύπτουν αγόγγυστα στη συγκεχυμένη τους συνείδηση, που οδηγείται με τις συνεχείς γλωσσικές εξάρσεις της σε ένα είδος ιδιότυπης αλαλίας, ενώ συχνά τείνουν να καταλήξουν, είτε το ξέρουν είτε όχι, σε κάτι χειρότερο: στην αυτοακύρωση και στην αυτοκτονία. Τίποτε, παρ’ όλα αυτά, δεν μοιάζει εν προκειμένω βαρύ και δραματικό. Τα πάντα είναι σαν να προέρχονται από ένα εντελώς κανονικό περιβάλλον, ένα περιβάλλον όπου το μόνο που έχει να κάνει κανείς είναι να παρακολουθεί συγκεκριμένες ρουτίνες και νόρμες και να τηρεί τα όρια, αν γνωρίζει ότι υπάρχουν όρια και μάλιστα σε βαθμό περιχαράκωσης.
    Πώς ακριβώς όμως θα απεικονιστεί ένα τέτοιο περιβάλλον; Ο συγγραφέας αφήνει να πέσει στα περισσότερα κομμάτια του μια σκιά ή έστω μια υποψία μελλοντολογίας, αλλά από εδώ θα πρέπει αμέσως να αφαιρέσουμε το σασπένς και τις παράδοξες μορφές που επινοεί η επιστημονική φαντασία. Τα γεγονότα και οι καταστάσεις που απασχολούν τους πρωταγωνιστές είναι συντελεσμένα στο παρόν, αποτελώντας απότοκα της τρέχουσας καθημερινότητας. Και αυτό ακριβώς, τα γεγονότα που δείχνουν καθημερινά και φυσικά, χωρίς καμία εναλλακτική εκδοχή, δίχως ούτε μία ξεχωριστή προοπτική ή εικόνα, είναι η αφανής συνθήκη μέσω της οποίας ο Λαμπράκος σχηματίζει και υποβάλλει το εφιαλτικό του μήνυμα: ζούμε σε έναν χώρο και σε έναν χρόνο από τους οποίους το μέλλον απουσιάζει πανηγυρικά. Γιατί; Μα επειδή το μέλλον έχει ήδη ενσαρκωθεί: έχει κάνει κατάληψη στο παρόν, έχει καταβροχθίσει το παρελθόν, έχει αποκλείσει κάθε προσωπική ελπίδα και αναμονή, έχει τερματίσει όλες τις συλλογικές αποβλέψεις.
    Οι ήρωες του Λαμπράκου ξεκινούν από ποικίλες αφετηρίες και χαράσσουν τις πιο διαφορετικές διαδρομές, αλλά δεν εκπροσωπούν κάτι παραπάνω από πανομοιότυπες αποχρώσεις, από χρώματα που θα ενοποιηθούν σε μιαν αδιαφανή και αδιάγνωστη επιφάνεια. Πρόσωπα που ομνύοντας στην υπεροπλία του μυαλού τους θα χάσουν τη θέρμη των συναισθημάτων τους, που θα μπλεχτούν στον αιμομικτικό λαβύρινθο της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, που θα αλληλοσκοτωθούν προκειμένου να κερδίσουν μια διακεκριμένη θέση στους αγώνες της εικονικής πραγματικότητας ή που θα προσβληθούν από τον ιό της ποίησης ενώ όλοι τούς αναγνωρίζουν για άσους του μάνατζμεντ. Και ακόμη πρόσωπα που θα μεταμορφωθούν από ερωτικούς κυνηγούς σε φυτά του Διαδικτύου, που θα παραμείνουν χάκερ και μετά θάνατον, που θα καταδικαστούν σε μια online αποψίλωση και ερήμωση, που θα μετατραπούν σε πειναλέο μέρος μιας εκκεντρικής performance, που θα εγκλωβιστούν σε έναν αφασικό διαδικτυακό συνωστισμό (κάπου μεταξύ έξαλλης πολιτικολογίας, φιλοσοφίας του καφενέ και συνωμοσιολογίας). Και, τέλος, πρόσωπα που θα τραβηχτούν σε τρελά πάρτι για να αυτοκτονήσουν κατόπιν με την ησυχία τους, που θα αναζητήσουν την αλήθεια των άλλων σε εξωτικές έρευνες, χωρίς να ανακαλύψουν ποτέ την αλήθεια του εαυτού τους, που θα απορροφηθούν μέχρι αφανισμού από τα μηχανήματα τα οποία έχουν κατασκευάσει για την υπερασφαλή προστασία τους. Πρόσωπα ισχνά και λειψά, πρόσωπα νικημένα εκ των προτέρων σε μια μάχη που έχει προκύψει από το πουθενά.
    Ο Λαμπράκος έχει δουλέψει προσεκτικά το περιεχόμενο των ιστοριών του και έχει φιλοτεχνήσει ευρηματικά τις εσωτερικές του διασυνδέσεις, αλλά η ανθρωπολογία του θα προχωρούσε σε μεγαλύτερο βάθος και θα αποκτούσε εναργέστερη τυπολογία αν οι ιδέες του για τα κοινωνικά και τα υπαρξιακά ζητήματα τα οποία τον ανησυχούν έφευγαν από το αφηγηματικό προσκήνιο και περιορίζονταν στον ρόλο του φόντου: αν, με άλλα λόγια, έδινε προτεραιότητα στον μύθο και στη δράση, πράγμα που πολλές φορές δεν συμβαίνει και που όταν συμβαίνει δεν συμβαίνει επαρκώς.

    ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

    Βιβλία
    One Channel
    Ο νέος ενημερωτικός τηλεοπτικός σταθμός της Ελλάδας
    Σίβυλλα
    Helios Kiosk