Η θέα του λιμανιού του Πειραιά από τον Ομιλο Ερετών του Πασαλιμανιού το 1966 ήταν αληθινά μαγευτική. Η γειτονιά των νεοκλασικών του Τσίλερ και τα ήσυχα νερά της Καστέλλας συνέθεταν μια από τις ωραιότερες εικόνες της πόλης. Εικόνες που ενέπνευσαν τον Πειραιώτη Γιάννη Τσαρούχη και τις μετέφερε στον καμβά. Από τους χώρους του ομίλου, που βρέθηκε ως αδερφός μέλους του, ο καλλιτέχνης ατένισε το λιμάνι και δημιούργησε τον πίνακά του «Πασαλιμάνι» αποτυπώνοντας, με μεγάλη μαεστρία, την ισορροπία μεταξύ φύσης και ανθρώπινου έργου. Πρόκειται για μια σύνθεση γεμάτη ποίηση, λυρισμό και νοσταλγία για την αρμονία μεταξύ τοπίου και αρχιτεκτονικής δημιουργίας, ακριβώς όταν έχει αρχίσει να χάνεται.
Αντιπροσωπεύοντας την εποχή του, το έργο αποτέλεσε στολίδι της συλλογής της οικογένειας ενός από τους μεγαλύτερους επιχειρηματίες της συγκεκριμένης δεκαετίας, προσωπικού φίλου τουΚωνσταντίνου Καραμανλή, του καθηγητήΣτρατή Ανδρεάδη, πατέρα του Αλέξανδρου Ανδρεάδη, που υπήρξε ο δεύτερος σύζυγος τηςΧριστίνας Ωνάση.Το «Πασαλιμάνι» με τιμή εκτίμησης 130.000-190.000 ευρώ είναι μεταξύ των έργων που αναμένεται να πρωταγωνιστήσουν στο εαρινό Greek Sale του οίκου Βonhams, την Τρίτη 19 Μαΐου, στην έδρα του οίκου στο Λονδίνο.
Η αποκάλυψη ότι ο συγκεκριμένος πίνακας βρισκόταν στην ιδιωτική συλλογή του «μπίζνεσμαν του Κωνσταντίνου Καραμανλή», όπως αποκαλούσε η παλαιά Αθήνα τον καθηγητή Στρατή Ανδρεάδη, βρίσκεται κλεισμένη μέσα στις σελίδες της διδακτορικής διατριβής της ιστορικού τέχνης Ελένης Φλώρου «Τσαρούχης- Ζωγραφική» (Αθήνα 1989). Μέσα από τις συνεντεύξεις που η Φλώρου πήρε από τον ζωγράφο φανερώνεται ότι ο ισχυρός άντρας της Εμπορικής Τράπεζας αγόρασε από τον Τσαρούχη το «Πασαλιμάνι» την εποχή της παντοκρατορίας του, το 1966, αμέσως μετά τη δημιουργία του πίνακα από τον καλλιτέχνη. Ο Ανδρεάδης, προσωπικός φίλος του Τσαρούχη, κατάφερε να κάνει με την προσωπική υποστήριξη του Καραμανλή τον όμιλο της Εμπορικής τον δεύτερο ισχυρότερο της χώρας εκείνα τα χρόνια. Επρόκειτο για έναν άντρα με στιβαρή θέληση που θρυλείται ότι βρέθηκε πίσω από τον γάμο του γιου του με την κόρη του Αριστοτέλη Ωνάση λίγους μήνες μετά τον θάνατο του τελευταίου. Σύμφωνα με πηγές της εποχής, ο Στρατής Ανδρεάδης παρακίνησε τον μηχανικό Μανώλη Καραντίνα, φίλο του και φίλο της οικογένειας της αδερφής του Αριστοτέλη Ωνάση Αρτέμιδος Γαροφαλίδη, να κάνει τα προξενιά για
τον γάμο του Αλέξανδρου Ανδρεάδη με τη Χριστίνα Ωνάση. Εναν γάμο που διήρκεσε δύο χρόνια χωρίς το ζευγάρι να αποκτήσει παιδιά.
Ο Ανδρεάδης, ο οποίος στα χρόνια της παντοδυναμίας του έχτισε τα Ναυπηγεία Ελευσίνας, έστησε τη Βιομηχανία Φωσφορικών Λιπασμάτων, αγόρασε τις τράπεζες Ιονική, Πειραιώς και Αττικής, ενώ νωρίτερα, το 1960, είχε αρχίσει να χτίζει το «Χίλτον» και να αναπτύσσει γύρω από τον «Φοίνικα» σημαντικό κύκλο ασφαλιστικών θυγατρικών, υπήρξε προστάτης των τεχνών. Η πρόοδος των επιχειρήσεών του οφείλεται στον δυναμισμό του, στο πρωτοπόρο μυαλό του και στη μόνιμη διάθεσή του να ρισκάρει.
Εχοντας συγκεκριμένες απόψεις περί τέχνης επέκτεινε τη συλλογή της Εμπορικής Τράπεζας. «Τα έργα μεγάλης πνοής και κατ΄ εξοχήν τα γνήσια δημιουργήματα της τέχνης έχουν την ιδικήν των ζωήν και την ιδικήν των δύναμιν επιβολής» αναφέρει στο «Θεόφιλος- Εκδόσεις Εμπορικής Τραπέζης της Ελλάδος, Αθήνα 1967». Η πρωτοβουλία της εκδοτικής δραστηριότητας γύρω από τον Θεόφιλο προήλθε από τον ίδιο τον Ανδρεάδη σε συνεργασία με τον Τσαρούχη, ο οποίος θαύμαζε ιδιαίτερα τον έλληνα ζωγράφο. Ο κλονισμός ωστόσο της σχέσης του Στρατή Ανδρεάδη με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή στα χρόνια της χούντας θα σημάνει και το τέλος του ομίλου του με την επιστροφή του δεύτερου από το Παρίσι το 1975. Το «Πασαλιμάνι» θα πουληθεί σε έλληνα ιδιώτη και θα αποτελέσει μέρος κλειστής συλλογής για να προσφερθεί σήμερα στη δημοπρασία του οίκου Βonhams.
Τα καλύτερα της δημοπρασίας
Εκατόν σαράντα πέντε έργα ζωγραφικής και γλυπτικής ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών,με ελληνικά θέματα φιλοτεχνημένα από τον 19ο ως τον 21ο αιώνα βγάζει στο σφυρί ο οίκος Βonhams.Μεταξύ αυτών: η λυρική «Αυγή»του Κωνσταντίνου Παρθένη,έργο της περιόδου του 1920,που προέρχεται από την περίφημη συλλογή Δ.Λοβέρδου (320.000-530.000 ευρώ)· «Η αφήγηση του Ψαρά στο Ακρωτήρι του Σουνίου» του Ρierre Βonirote, σημαντικού γάλλου φιλέλληνα ζωγράφου και καθηγητή Ιστορίας της νεότερης ελληνικής τέχνης (190.000- 230.000 ευρώ)· το «Χιονισμένο Τοπίο» του Περικλή Πανταζή,ένα από τα πιο ποιητικά τοπία του καλλιτέχνη από τη συλλογή του μαικήνα και κριτικού τέχνης Εdmond Ρicard,ο οποίος οργάνωσε την πρώτη μεγάλη ατομική έκθεση του Ροντέν (110.000-160.000 ευρώ) και το «Καβαλέτο» του Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα,ένα πλούσιο και φωτεινό έργο που κοσμούσε το εξώφυλλο του καταλόγου της ατομικής του έκθεσης το 1985 στην Αθήνα (110.000-160.000 ευρώ).Αλλα σημαντικά έργα της δημοπρασίας είναι τα: «Μαζεύοντας τα Δίχτυα» του Κωνσταντίνου Βολανάκη,«Ασιατική Πριγκίπισσα» του Γεωργίου Μπουζιάνη,«Νταντάδες στο Πάρκο» του Θεόφραστου Τριανταφυλλίδη,«Γαλάτσι» του Νικολάου Λύτρα,«Ηρακλής» του Νίκου Εγγονόπουλου,«Λουλούδια σε Κόκκινο Φόντο» του Θάνου Τσίγκου,«Ερωτικό» του Νίκου Κεσσανλή, «Γυναικείο Γυμνό» του Γιάννη Μόραλη, «Πουλιά του Καλοκαιριού» του Αλέκου Φασιανού, «Dimension en grandeur naturelle» του Βλάση Κανιάρη,«Κίτρινο με τρία Νeon» του Στήβεν Αντωνάκου κ.ά.Μεταξύ των προσφερομένων γλυπτών της δημοπρασίας είναι το «Καθιστό Γυμνό» του Κώστα Κουλεντιανού,ο «Κάκτος» του Μέμου Μακρή, τα «Πορτρέτο μικρού κοριτσιού» και «Μπούστο» του Φιλόλαου,η «Νίκη» του Γιώργου Γεωργιάδη, ο «Μέγας Αλέξανδρος» του Θ. Βασιλόπουλου κ.ά.
