Στη ζεστή καλοκαιρινή Μόσχα το Θέατρο Μπαλσόι διέκοψε τις πολύχρονες εργασίες για την ανακαίνισή του. Υστερα από παράκληση ενός παλαιού ισπανού διπλωμάτη την περασμένη Πέμπτη άνοιξε εκτάκτως για τη λαμπρή τελετή έναρξης της 112ης Συνόδου της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής (ΔΟΕ). Τα περίφημα ρωσικά μπαλέτα παρουσίασαν για χατίρι του ίδιου ηλικιωμένου Καταλανού την αγαπημένη του «Ζιζέλ». Αύριο ο Χουάν Αντόνιο Σάμαρανκ θα αποχαιρετήσει τη θέση στην οποία βολεύτηκε όσο κανένας άλλος καθώς θα επιλεγεί ο διάδοχός του στον πιο ισχυρό θρόνο στον παγκόσμιο αθλητισμό. Ο Βέλγος Ζακ Ρογκ εναντίον του Καναδού Ρίτσαρντ «Ντικ» Πάουντ, ενώ ο Νοτιοκορεάτης Ουν Γιονγκ Κιμ και η Αμερικανίδα Αννίτα ντε Φραντς καιροφυλακτούν, μετρώντας τα «κουκιά» από τα λόμπι (και τα συμφέροντα) που τους υποστηρίζουν. Στο βάθος και ο πέμπτος των μνηστήρων, ο Ούγγρος Παλ Σμιτ, ο οποίος αν και λιγότερο ισχυρός από τους άλλους θυμίζει τον Σάμαρανκ στις αρχές του! Σπάνια έχει ξαναγίνει: μια τόσο εορταστική, πανηγυρική ατμόσφαιρα για μια τέτοια σφοδρή, ιντριγκαδόρικη μάχη. Με αφορμή τη σύνοδο της ολομέλειας της ΔΟΕ, για λίγες ημέρες η ρωσική πρωτεύουσα έχει μετατραπεί σε ομφαλό της Γης. Οι δημοσιογράφοι έχουν ήδη πάρει θέσεις μάχης: περίπου 1.000 απεσταλμένοι οργανισμών ΜΜΕ έχουν διαπιστευθεί (και ακροβολιστεί) στη Μόσχα για τη διαδικασία επιλογής της πόλης των Αγώνων του 2008, που έγινε την Παρασκευή με νικητή το Πεκίνο, αλλά κυρίως τον πόλεμο για την προεδρία της ΔΟΕ. Πέντε υποψήφιοι για μία θέση, η οποία τα τελευταία 21 χρόνια άνηκε σχεδόν de facto στον Σάμαρανκ. Μια καρέκλα που δεν θα είναι ποτέ η ίδια με εκείνη που ανελάμβανε ο Ισπανός ακριβώς 21 χρόνια πριν, στην ίδια μάλιστα πόλη. Ηταν 16 Ιουλίου του 1980 στη Μόσχα όταν ο Σάμαρανκ, πρέσβης παλαιότερα στην πρωτεύουσα της τότε ΕΣΣΔ και αγαπημένος σύμβουλος του «Χενεραλίσμο» Φρανθίσκο Φράνκο, ψηφίστηκε πρόεδρος της ΔΟΕ με 44 ψήφους έναντι 23 του Ελβετού Μαρκ Χόντλερ και 6 του Καναδού Τζέιμς Γόραλ. Τότε ανελάμβανε ένα προϊόν, τους Ολυμπιακούς Αγώνες, το οποίο ύστερα από την οικονομική καταστροφή του Μόντρεαλ (1976) κανένας δεν ήθελε. Στα 21 χρόνια της θητείας του ο Σάμαρανκ ανανέωσε το εμπορικό ενδιαφέρον του θεσμού, τον μετέτρεψε στο αγαπημένο παγκόσμιο παραμύθι, αλλά ήταν και εκείνος που ανέχθηκε τα σκάνδαλα των δωροδοκιών και παρακολούθησε ατάραχος την εξάπλωση και τη συγκάλυψη του ντόπινγκ. Ωστόσο σαν κομμάτια του ίδιου παζλ, οι χορηγοί, το τηλεοπτικό υπερθέαμα, οι δωροδοκίες, οι αθλητές-θρύλοι, το ντόπινγκ, η οικουμενικότητα, τα οικονομικά οφέλη των διοργανωτών, μετέτρεψαν τον ίδιο τον πρόεδρο της ΔΟΕ σε έναν πανίσχυρο υπερεθνικό παράγοντα με τη δυνατότητα να κρίνει το μέλλον πόλεων και κρατών και το σπουδαιότερο: του ίδιου του αθλητισμού.
Οι πέντε επίδοξοι πρόεδροι της ΔΟΕ εκείνο που αυτή τη στιγμή ξέρουν είναι ότι μόνο ένας τους θα χαμογελάει στην πανηγυρική τελετή ενθρόνισης στις 20 Ιουλίου στη Λωζάννη και ότι η εξουσία του θα είναι αυτή τη φορά περιορισμένη αν και αρκετή για να κάνει τον προεδρικό θρόνο ποθητό. Μόνο ο Ισπανός είχε τη δύναμη να ορίζει τους κανόνες της ΔΟΕ κατά το δοκούν. Ο διάδοχός του θα είναι πρόεδρος για οκτώ χρόνια με δικαίωμα ανανέωσης για άλλα τέσσερα και από τη στιγμή που συμπληρώσει το 70ό έτος της ηλικίας του θα πρέπει να αποσυρθεί. Ο Νοτιοκορεάτης Κιμ, για παράδειγμα, αν εκλεγεί δεν θα προλάβει να καθήσει και πολλά χρόνια στον θρόνο της ΔΟΕ. Ισως λοιπόν να τον ψηφίσουν οι υποστηρικτές του Πάουντ, αν αυτός βγει νωρίτερα νοκ άουτ στους γύρους των ψηφοφοριών στο Διεθνές Κέντρο Εμπορίου της Μόσχας αντίστοιχοι με τη διαδικασία επιλογής των πόλεων, ανταλλάσσοντας την τοποθέτηση του Καναδού στην προεδρία μετά την αποχώρηση του Κιμ. Αλλά εφόσον το Πεκίνο πήρε τους Αγώνες του 2008 δύσκολα θα μεταφερθεί το κέντρο βάρους του ολυμπιακού κινήματος στην Ασία με την εκλογή και του Κιμ. Αν, από την άλλη, είχε κερδίσει το Τορόντο, θα ήταν υπερβολή η νίκη και του Καναδού Πάουντ άσε που τα μέλη που προέρχονται από την ίδια χώρα με τον υποψήφιο δεν μπορούν να ψηφίσουν και υπάρχουν τέσσερις Καναδοί στη ΔΟΕ. Ανάλογα πολλή «Ευρώπη» θα υπήρχε αν την Παρασκευή ο Σάμαρανκ είχε ανακοινώσει ότι «οι 29οι Ολυμπιακοί Αγώνες θα γίνουν στο Παρίσι» και αύριο βγει νικητής ο Βέλγος Ρογκ. Με τέτοιες σκέψεις αυτοί σίγουρα δεν απόλαυσαν τη Ζιζέλ…
Ας δούμε όμως την ταυτότητα των πέντε υποψήφιων προέδρων, χωρίζοντάς τους στην τριάδα των φαβορί (Ρογκ, Πάουντ, Κιμ) και στο δίδυμο των αουτσάιντερ (Ντε Φραντς, Σμιτ). Με σημείο αναφοράς τη σχέση τους με τους ερχόμενους Ολυμπιακούς Αγώνες (Χειμερινοί του 2002 στο Σολτ Λέικ των ΗΠΑ και Θερινοί στην Αθήνα το 2004), οι τρεις επικρατέστεροι μνηστήρες του προεδρικού θώκου της ΔΟΕ είναι «ο καλός, ο κακός και ο άσχημος» του γνωστού κινηματογραφικού γουέστερν, καθώς το τοπίο της πολύμηνης εκλογικής διαδικασίας θυμίζει Αγρια Δύση. Ο «καλός» για την ημέτερη διοργάνωση του 2004 είναι ασφαλώς ο Ρογκ. Επικεφαλής της Συντονιστικής Επιτροπής της ΔΟΕ για τον έλεγχο της πορείας της Αθήνας, ο Βέλγος έστω και την ανάγκην φιλοτιμίαν ποιούμενος είναι υποχρεωμένος λόγω και της δικής του ευθύνης να μη βγάζει κάρτες στην «Αθήνα 2004». Αντιθέτως, ο Πάουντ είναι ο «κακός» της ιστορίας, καθώς έχει επανειλημμένα ρίξει τη χολή του για τα δεινά της ελληνικής διοργάνωσης, ασχέτως αν πρόσφατα σε ένα ψηφοθηρικό κρεσέντο θυμήθηκε ότι «η Ελλάδα τα πάει καλά». Ο Κιμ, τέλος, μπορεί να χαρακτηριστεί ο «άσχημος» της παρέας, λόγω της εμπλοκής του στο σκάνδαλο με τα λαδώματα του Σολτ Λέικ, έστω και αν κατάφερε τελικά να βγάλει την ουρά του απέξω…
* Η ήρεμη δύναμη
Ενας φλεγματικός Βέλγος που έμαθε να κρατάει τη γνώμη του για τον εαυτό του όταν στα νιάτα του περνούσε ατελείωτες ώρες μοναξιάς προπονούμενος στη Βόρεια Θάλασσα ως ιστιοπλόος (συμμετείχε στους Αγώνες του Μεξικού, του Μονάχου και του Μόντρεαλ) και συγχρόνως ένας άνθρωπος του κόσμου, γνώστης πέντε γλωσσών και παλαιός παίκτης της εθνικής ράγκμπι της χώρας του, ο 59χρονος χειρουργός Ζακ Ρογκ έγινε μέλος της ΔΟΕ το 1991 και προσυπέγραψε το οργανωτικό θαύμα των Ολυμπιακών Αγώνων του Σίδνεϊ, αναλαμβάνοντας να κάνει το ίδιο και με την Αθήνα ένας σαφώς πιο δύσκολος στόχος. Ανθρωπος των ισορροπιών και των χαμηλών τόνων επέβλεψε και τις έρευνες για το σκάνδαλο του Σολτ Λέικ ενώ θεωρείται και εμπνευστής των περισσότερων μεταρρυθμίσεων στον ολυμπιακό χάρτη, οι οποίες υπαγορεύτηκαν ακριβώς για να αποφευχθούν στο μέλλον παρόμοιες κρίσεις. Ο Ρογκ λέγεται ότι χαίρει της εκτίμησης και της διακριτικής υποστήριξης του Σάμαρανκ ήταν ο πιο κοντινός συνεργάτης του τα τελευταία χρόνια στα αρχηγεία της ΔΟΕ στη Λωζάννη αλλά το κατά πόσο μετράει πια η άποψη του 81χρονου Ισπανού, ξεδοντιασμένου πλέον από τις απολογίες του στα αμερικανικά δικαστήρια για τις δωροδοκίες, θα πρέπει να αποδειχθεί στην πράξη. Παρ’ όλα αυτά η αναμενόμενη υποστήριξη του ευρωπαϊκού λόμπι τον θέλει σύμφωνα με τις εκτιμήσεις έγκυρων βρετανικών φύλλων, όπως ο «Independent» και οι «Times» ένα εκ των δύο φαβορί για την τελική επικράτηση, πλάι στον Νοτιοκορεάτη Κιμ. Οι υποστηρικτές του λένε πως επειδή είναι ένας αθόρυβος εργάτης του ολυμπιακού κινήματος είναι ακριβώς ό,τι χρειάζεται η ΔΟΕ μετά τον «ταύρο» Σάμαρανκ: μια ήρεμη δύναμη. Οι επικριτές του αντιτείνουν ότι ένας τέτοιος ήρεμος άνθρωπος δεν μπορεί να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις ενός θρόνου στην κορυφή του κόσμου.
* Ο «αδιάφθορος Ντικ»
Οι φίλοι του τον αποκαλούν «Ντικ», αλλά δεν είναι πολλοί. Κολυμβητής στα νιάτα του (ήταν φιναλίστ στα 100 μέτρα ελεύθερο στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Ρώμης το 1960) ο 59χρονος καναδός δικηγόρος από το Οντάριο έγινε μέλος της ΔΟΕ το 1978. Κέρδισε τη φήμη του ως ο σκληρός διαπραγματευτής των τηλεοπτικών δικαιωμάτων και των συμβολαίων χορηγιών των Ολυμπιακών Αγώνων. Θεωρείται ο υπεύθυνος για την κολοσσιαία συμφωνία με το δίκτυο NBC από το οποίο αναμένει και υποστήριξη στη μάχη του για την προεδρία ενώ ήταν εκείνος που κατάφερε να κρατήσει τις εταιρείες «υπερήφανους συνεταίρους» της ΔΟΕ κοντά στο ολυμπιακό κίνημα όταν εκείνο κλονιζόταν πριν από δύο χρόνια με τα σκάνδαλα δωροδοκιών και οι επιχειρήσεις δεν ήθελαν να βλέπουν τους λογοτύπους τους δίπλα σε κάτι τόσο βρώμικο. Εχοντας με κόπο αποκτήσει τη φήμη του «αδιάφθορου» είναι και πρόεδρος της παγκόσμιας υπηρεσίας κατά του ντόπινγκ WADA ανέλαβε ο ίδιος τις έρευνες για την υπόθεση του Σολτ Λέικ, η οποία κόντεψε να διαλύσει τη ΔΟΕ, αλλά τα αποτελέσματα μάλλον ήταν κατώτερα του αναμενομένου, αφού «ένοχοι» βρέθηκαν μονάχα κάποιοι τριτοκοσμικοί «αθάνατοι». Θεωρούμενος άνθρωπος του αμερικανικού λόμπι (λόγω κυρίως των δεσμών του με το NBC), ο Πάουντ δεν θέλει να θυμάται την πιο αμερικανική υπόθεση που ανέλαβε ποτέ του ως μέλος της ΔΟΕ: την επίβλεψη των Ολυμπιακών Αγώνων της Ατλάντας ειδικά όσο τον συγκρίνουν με τον Ρογκ επιβλέποντα των «άψογων» Αγώνων του Σίδνεϊ. Η γυναίκα του Τζούλι Χάουτον Κέιθ, μητέρα των τριών παιδιών τους, ελάχιστα βοήθησε όταν κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών της Ατλάντας συνελήφθη επειδή χαστούκισε έναν τροχονόμο. Με το κυκλοφοριακό χάος που επικρατούσε στην πρωτεύουσα της Τζόρτζιας πολλοί συμμερίστηκαν την ενέργειά της, μόνο που την ευθύνη είχε τότε ο άτυχος σύζυγός της…
* Με ημερομηνία λήξης
Η πιο ετερόκλητη υποψηφιότητα. Γεννημένος το 1931 στη Σεούλ, επί χρόνια διπλωμάτης και κρατικός αξιωματούχος μεταξύ άλλων και μόνιμος σύμβουλος του προέδρου της Δημοκρατίας της Νότιας Κορέας ο Ουν Γιονγκ Κιμ μοιάζει να μάχεται ενάντια στον ανίκητο χρόνο. Το προχωρημένο της ηλικίας του δεν του αφήνει και μεγάλα περιθώρια να χαρεί την προεδρία εφόσον εκλεγεί. Επιπλέον ο περίφημος Νοτιοκορεάτης, μέλος της ΔΟΕ από το 1986, είναι από τους ανθρώπους που επλήγησαν από το σκάνδαλο του Σολτ Λέικ. Μόνο για χατίρι των παλαιών καλών καιρών πρέπει η ποινή του να μετατράπηκε σε «επίπληξη» αντί αποπομπής από τους κόλπους της ΔΟΕ όταν ανακαλύφθηκε ότι ο γιος του είχε ευεργετηθεί από διάφορες επιτροπές διεκδίκησης. Εκεί όμως φαίνεται και η δύναμη του Κιμ. Ο υποψήφιος με τις λιγότερες αθλητικές περγαμηνές από τους πέντε υπήρξε αναπόσπαστο κομμάτι του πλέγματος των οικονομικών συμφερόντων που διαφέντευσαν τη ΔΟΕ τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Η τοποθέτηση και η παραμονή του από το 1989 στη θέση του προέδρου της Ραδιοτηλεοπτικής Επιτροπής της ΔΟΕ προδίδει την ικανότητά του να συνδιαλέγεται με τον ισχυρότερο παράγοντα των Ολυμπιακών Αγώνων: την τηλεόραση. Επιπλέον είναι από τα μακροβιότερα μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής της ΔΟΕ (1988-1992, 1997 ως και σήμερα) και το γεγονός ότι διατηρήθηκε εκεί και μετά το 1999 και τα σκάνδαλα δωροδοκιών σημαίνει πολλά. Ο ίδιος άλλωστε έσπευσε να χρεώσει την εμπλοκή του στα σκάνδαλα στους δύο αντιπάλους του για την προεδρία Πάουντ και Ρογκ, τους οποίους εμμέσως κατηγόρησε ότι φρόντισαν να τον αμαυρώσουν για να τον βγάλουν έξω από το παιχνίδι.
ΤΑ ΑΟΥΤΣΑΪΝΤΕΡ Το παράσημο με το στίγμα, το Πρωτόκολλο και τα λόμπι
Μια υποψηφιότητα χωρίς τρομερή υποστήριξη αλλά γεμάτη συμβολισμούς είναι ασφαλώς αυτή της Αννίτας ντε Φραντς. Στις αρχές του περασμένου Φεβρουαρίου, όταν η 49χρονη αμερικανίδα δικηγόρος και ασημένια ολυμπιονίκης στην κωπηλασία στο Μόντρεαλ, το 1976, αποφάσισε να επισημοποιήσει την υποψηφιότητά της για την προεδρία της ΔΟΕ, φρόντισε να το κάνει στο Ντακάρ της Σενεγάλης, στην καρδιά του Τρίτου Κόσμου: μια γυναίκα πρόεδρος της ΔΟΕ, μια μαύρη πρόεδρος της ΔΟΕ, μια απόγονος σκλάβων πρόεδρος της ΔΟΕ. Το «πολιτικώς ορθό» των 00s στην αποθέωσή του. Στη συνέντευξη Τύπου για την ανακοίνωση της υποψηφιότητάς της η Ντε Φραντς σχεδόν τραγούδησε «Before Ι be a slave, Ι be burried in my grave» («Προτού γίνω σκλάβος, θα θαφτώ στον τάφο μου»), τους στίχους του ύμνου των αφροαμερικανών σκλάβων «We Shall Overcome», μια σαφής πρόσκληση προς τα μέλη της ΔΟΕ που προέρχονται από την Αφρική. Χειραφετημένη Αμερικανίδα από την άλλη, η Ντε Φραντς ευελπιστεί ότι θα κερδίσει τις ψήφους των γυναικών. Υπήρξε η πρώτη γυναίκα μέλος της πανίσχυρης Εκτελεστικής Επιτροπής της ΔΟΕ το 1993 και η πρώτη γυναίκα αντιπρόεδρός της το 1997. Μέλος της ΔΟΕ από το 1986 η Ντε Φραντς εκτοξεύτηκε στο αθλητικό στερέωμα ως αντιπρόεδρος της οργανωτικής επιτροπής των επιτυχημένων Ολυμπιακών Αγώνων του Λος Αντζελες το 1984 και έπειτα έχτισε τη φήμη της ως πρωτεργάτις για την αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στους Αγώνες. Το 1980 ήταν από τις λίγες αθλήτριες που εξέφρασαν δημοσίως την αντίθεσή τους στο μποϊκοτάζ των Αγώνων της Μόσχας που αποφάσισε ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Τζίμι Κάρτερ. Τότε είχε δυσαρεστήσει πολλούς συμπατριώτες της. Τώρα, 20 χρόνια μετά, αποτελεί ένα ακόμη «politically correct» παράσημο στο πέτο της. Μόνο που στην άλλη πλευρά του τεχνοκρατικού ταγέρ της υπάρχει το στίγμα της πιθανής συμμετοχής της στα σκάνδαλα του Σολτ Λέικ. Οι κατηγορούμενοι υπεύθυνοι της επιτροπής υποψηφιότητας της αμερικανικής πόλης, και κυρίως ο Ντέιβ Τζόνσον, υποστήριξαν ότι η Ντε Φραντς γνώριζε τα πάντα για τις δωροδοκίες των μελών της ΔΟΕ. Η ίδια αρνήθηκε τα πάντα. Το ζήτημα όμως είναι τι πιστεύουν οι συνάδελφοί της στη ΔΟΕ.
Η όποια δύναμη του Ούγγρου Παλ Σμιτ αντλείται από μια προνομιακή αύρα ιστορικής παράδοσης. Υπήρξε χρυσός ολυμπιονίκης στους Ολυμπιακούς του Μεξικού το 1968 και του Μονάχου το 1972 ως μέλος των περίφημων ομάδων της Ουγγαρίας στην ξιφασκία και βρίσκεται περίπου στην ίδια θέση που είχε ο Σάμαρανκ όταν ανελάμβανε εκείνος τα ηνία του Ολυμπιακού Κινήματος. Μέλος της ΔΟΕ από το 1983 και γνώστης πέντε γλωσσών, ο 59χρονος Σμιτ είναι διπλωμάτης όπως ήταν και ο Σάμαρανκ και διετέλεσε πρέσβης της Ουγγαρίας στη Μαδρίτη στα μέσα της δεκαετίας του ’90 ενώ τα τελευταία δύο χρόνια είναι πρέσβης στην Ελβετία. Επιπλέον είναι επικεφαλής του Πρωτοκόλλου της ΔΟΕ, θέση που κατείχε ο Σάμαρανκ προτού γίνει πρόεδρος! Ωστόσο η τύχη του ούγγρου διπλωμάτη φαίνεται περιορισμένη, αφού θεωρείται άνθρωπος που δεν εκπροσωπεί συμφέροντα και δεν υποστηρίζεται από κάποιο λόμπι. Και τα τελευταία είναι αυτά που μετρούν…
