ΕΞΙ χρόνια μετά την κατάρρευση του «υπαρκτού» σοσιαλισμού μόνο μερικές χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους με κόκκινες σημαίες και συνθήματα για να θυμίσουν ότι δεν ήταν μάταιη εκείνη η πρώτη κανονιά του θωρηκτού «Αουρόρα», που από το λιμάνι της Αγίας Πετρούπολης στις 25 Οκτωβρίου 1917 (παλαιό ημερολόγιο) έδωσε το μήνυμα της γέννησης ενός νέου κόσμου που δεν επέπρωτο όμως να ζήσει περισσότερο από μία ανθρώπινη ζωή.
Το «Αουρόρα» είναι σήμερα μουσείο, αγκυροβολημένο στον ποταμό Νέβα της Αγίας Πετρούπολης, όπου περίπου 40.000 ρώσοι πολίτες απέτισαν φόρο τιμής με την ευκαιρία της ογδοηκοστής επετείου της Οκτωβριανής Επανάστασης. Υπήρξαν και συνθήματα άγνωστα στη σημερινή νεολαία: «Προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε»· αλλά και γνωστά: «Οι τραπεζίτες πίνουν το αίμα μας»· ή απλώς ουτοπικά: «Η Επανάσταση έρχεται».
Η Επανάσταση πάντως έχει καταχωριστεί στην ιστορία, αφού έγραψε ιστορία, και μάλιστα σήμερα οι Ρώσοι δείχνουν απαλλαγμένοι από τις προκαταλήψεις, σαν να έχουν εγκαταλείψει τις προσπάθειες αναθεώρησης των σχολικών βιβλίων τους, σύμφωνα με ρεπορτάζ της βρετανικής εφημερίδας «The Guardian».
Εχοντας εγκαταλείψει τις αντικομμουνιστικές αλλά και τις φιλοκομμουνιστικές εκδοχές, απλώς δέχονται το παρελθόν τους όπως ήταν βάζοντας μέσα στο πάνθεον των ηρώων τον τσάρο Νικόλαο Β’ και δίπλα του τον Λένιν, τον Στάλιν και ίσως χωρέσει και ο Μπορίς Γέλτσιν (μετά θάνατον). Ολοι έπαιξαν τον ρόλο τους στη διαμόρφωση της μοίρας της Ρωσίας.
Οι καιροί όμως επιβάλλουν κάποιες διορθώσεις. Ετσι ο πρόεδρος Γέλτσιν έκρινε σκόπιμο να μετονομάσει την επέτειο και η Ημέρα της Επανάστασης έγινε Ημέρα της Συμφιλίωσης και της Αρμονίας. Και είπε στον ρωσικό λαό ότι η αλήθεια δεν είναι μία αλλά δύο: αφενός η Επανάσταση δημιούργησε μια υπερδύναμη (τη σοβιετική αυτοκρατορία) που θριάμβευσε στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και έγινε πρωτοπόρος στην εξερεύνηση του Διαστήματος, αφετέρου όμως οδήγησε στον εμφύλιο πόλεμο και στον «πολιτικό φανατισμό».
Οπως και να έχει το πράγμα, όμως, η επέτειος της Επανάστασης είναι η σημαντικότερη στο ρωσικό καλαντάρι. «Ο,τι και να πιστεύει κανείς για εκείνη την εποχή, αποτελεί μέρος της ζωής μας. Ολα αυτά συνέβησαν σε μας, όχι σε άλλους, όχι αλλού αλλά στη Ρωσία» δήλωσε ο πρόεδρος Γέλτσιν και πρόσθεσε για τη σημερινή Ρωσία: «Εχει παρέλθει ανεπιστρεπτί η εποχή κατά την οποία αποτελούσαμε υπερδύναμη αλλά με λαό εξαθλιωμένο. Τώρα έρχεται η εποχή κατά την οποία η υψίστη αξία για το κράτος θα είναι ο άνθρωπος».
Απάντησε όμως ο Βίκτορ Τιούλκιν, γενικός γραμματέας του ρωσικού Κομμουνιστικού Κόμματος Εργατών: «Ο πρόεδρος μας κάλεσε να γιορτάσουμε την Ημέρα της Συμφιλίωσης και της Αρμονίας. Εμείς όμως μόνο μία αφορμή θεωρούμε άξια για πανηγύρια: την παραίτησή του!». Πενία (και) στις διαδηλώσεις Περασμένα μεγαλεία αλλά και αγανάκτηση
Στην Κοινοπολιτεία Ανεξάρτητων Κρατών, στις πρώην Δημοκρατίες δηλαδή της σοβιετικής αυτοκρατορίας, η επέτειος της Οκτωβριανής Επανάστασης εορτάστηκε με ανάμεικτα συναισθήματα, με δάκρυα και κατάρες. Απ’ άκρη σ’ άκρη, όμως, από το Βλαδιβοστόκ ως την Αγία Πετρούπολη, οι κομμουνιστές βρήκαν ευκαιρία να γιορτάσουν με ενίοτε ξεθωριασμένα αλλά οπωσδήποτε κόκκινα λάβαρα, να θυμηθούν τα περασμένα μεγαλεία αλλά και να εκφράσουν την αγανάκτησή τους για τη σημερινή κατάσταση.
Περίπου επτά χιλιάδες άτομα συγκεντρώθηκαν στο Μινσκ για να εκφράσουν με την ευκαιρία της επετείου τη λατρεία τους προς τον αυταρχικό πρόεδρό τους Αλεξάντρ Λουκασένκο, με το πορτρέτο του δίπλα στις φωτογραφίες του Λένιν και του Στάλιν. Υπήρξαν όμως και οι αντίθετοι, όπως ο μεσόκοπος άνεργος που δήλωσε στο Ρόιτερ: «Οι μπολσεβίκοι δεν πραγματοποίησαν τις υποσχέσεις τους· ούτε χωράφια έδωσαν στους αγρότες, ούτε εργοστάσια στους εργάτες, ούτε ελευθερία στον λαό. Και επιπλέον δεν έχω δεκάρα στην τσέπη μου».
Στο Αλμάτι (Καζακστάν) και στην Τιφλίδα (Γεωργία) οι διαδηλωτές δεν ξεπέρασαν τους 100· ενώ στο Κίεβο (Ουκρανία) η πορεία συγκέντρωσε περίπου 6.000 άτομα, εκ των οποίων τα μισά τουλάχιστον δεν γιόρταζαν αλλά απλώς έκλαιγαν τη μοίρα τους. Η Ουκρανοί παρουσιάζουν έντονα συμπτώματα διχασμού προσωπικότητας μετά την κατάρρευση της σοβιετικής αυτοκρατορίας καθώς δεν μπορούν να αποφασίσουν αν ήταν καλύτερα τότε ή τώρα. Στην πόλη Λβιβ μάλιστα, όπου δεν άντεξε ο αστυνομικός κλοιός ανάμεσα σε δύο διαδηλώσεις, υπερεθνικιστές ήρθαν στα χέρια με τους κομμουνιστές και υπήρξαν ελαφροί τραυματισμοί.
Στις άλλες χώρες του (πρώην) υπαρκτού σοσιαλισμού οι εορτασμοί της επετείου χαρακτηρίζονται πενιχροί ως ανύπαρκτοι. Ακόμη και στη Βουλγαρία, που ήταν ο πιο πιστός «συνοδοιπόρος» και ο πιο σταθερός δορυφόρος της Μόσχας, μόνο 13 άτομα (συνταξιούχοι) θυμήθηκαν να αποθέσουν λουλούδια στο (σοσιαλιστικό;) μνημείο του φαντάρου που υψώνει το τουφέκι του σε κεντρική πλατεία της Σόφιας. Η αποκατάσταση του αποδιοπομπαίου Κερένσκι
Ο άνθρωπος που θα μπορούσε ίσως να αποτρέψει την Οκτωβριανή Επανάσταση, αν αποφάσιζε να ασχοληθεί και με τα προβλήματα του ρωσικού λαού, ο πρωθυπουργός της προσωρινής κυβέρνησης της Ρωσίας το καλοκαίρι του 1917, ο Αλεξάντρ Κερένσκι, πρέπει να αποκατασταθεί και η Ιστορία να γραφτεί ξανά σωστά αυτή τη φορά. Δύσκολο έργο, το οποίο έχει αναλάβει ο εγγονός του. Ο Στίβεν Κερένσκι, βρετανός υπήκοος, παλαιοπώλης και συγγραφέας, είναι σίγουρος ότι ο παππούς του παρεξηγήθηκε και στην πραγματικότητα δεν είναι έτσι όπως τον παρουσίασε η σοβιετική προπαγάνδα αλλά και πολλοί δυτικοί ιστορικοί που τον έκριναν βασιζόμενοι σε στοιχεία ελλιπή.
Ο Αλεξάντρ Κερένσκι ήταν δεινός ρήτορας και άκρως δημοφιλής πολιτικός, στην αρχή τουλάχιστον. Ηταν αυτός που έπεισε τον Μεγάλο Δούκα Μιχαήλ ότι θα ξεσπούσε εμφύλιος πόλεμος αν δεν έβαζε νερό στο κρασί της η μοναρχία.
Αν λοιπόν είχε υπάρξει σύμπνοια στην προσωρινή κυβέρνηση συνασπισμού, θα κατάφερνε ο Λένιν να αρπάξει την εξουσία; Θα είχε την ευκαιρία ο Στάλιν να κάνει αυτά που έκανε; Θα γινόταν η Ρωσία χώρα δημοκρατική με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα;
Δύσκολα μπορεί να δοθεί απάντηση σε αυτές τις υποθέσεις. Η Ιστορία έχει καταγράψει απλώς τα γεγονότα, την πτώση του Κερένσκι, από τη στιγμή που πάτησαν οι μπολσεβίκοι τα χειμερινά ανάκτορα της Αγίας Πετρούπολης και συνέλαβαν τους υπουργούς του. Ο ίδιος κατάφερε να διαφύγει με αυτοκίνητο που είχε αναρτήσει την αμερικανική σημαία (ήταν τότε ηλικίας μόλις 36 ετών), πράξη για την οποία τον κατέκριναν μέχρι γελοιοποιήσεως οι σοβιετικοί προπαγανδιστές, προσθέτοντας μάλιστα ότι δραπέτευσε φορώντας γυναικεία ρούχα. «Ολα αυτά είναι ψέματα», δηλώνει ο Στίβεν Κερένσκι, «όπως ψέμα είναι ότι ζούσε σαν τσάρος στα χειμερινά ανάκτορα και ότι κυκλοφορούσε με την τσαρική Ρολς Ρόις. Αυτή τη συνήθεια την είχε ο Λένιν και όχι ο Κερένσκι».
Τις θέσεις του αυτές ο εγγονός θα τις υποστηρίξει οσονούπω και στην Αγία Πετρούπολη, όπου θα βρεθεί με την ευκαιρία της έκδοσης του πρώτου τόμου των Απομνημονευμάτων της γιαγιάς του Ολγας, η οποία είχε εγκατασταθεί στην Αγγλία μετά την επανάσταση. Βρήκε ήδη και το κατάλληλο βήμα ο Στίβεν: είναι το περιοδικό «Zvieda», ο αρχισυντάκτης του οποίου δήλωσε: «Πιστεύουμε ότι ο Κερένσκι υπήρξε σημαντική πολιτική προσωπικότητα που σκοπίμως γελοιοποιήθηκε από τη σοβιετική προπαγάνδα. Πιστεύουμε ότι έφθασε ο καιρός για να αποκαταστήσουμε την εικόνα αυτού του εξέχοντος πολιτικού».
Παρ’ όλα αυτά, ο Κερένσκι έμεινε στην Ιστορία όπως τον ξέρουμε, ως άτομο φαιδρό και ανυπόληπτο. Ετσι τον βλέπουν ακόμη και οι συμπατριώτες του, όπως ο Αλεξάντρ Αλεξέγεφ, ο οποίος τον θυμάται ακόμη σήμερα, σε ηλικία 94 ετών (ήταν μόλις 13 ετών τον Οκτώβρη): «Ο Κερένσκι δεν είχε τίποτα καλό. Απλώς υπηρετούσε τα συμφέροντα της μπουρζουαζίας».
