Πολλή συζήτηση γίνεται τελευταία περί της ερμηνείας των δηλώσεων του τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν για «το πρόβλημα του Αιγαίου». Αναλυτικό ρεπορτάζ για την πορεία των ελληνοτουρκικών εν όψει του προγραμματιζόμενου ταξιδιού στην Αγκυρα θα διαβάσετε στο «Βήμα», εγώ απλώς θέλω να κάνω ορισμένες επισημάνσεις. Στον εγχώριο δημόσιο διάλογο τείνει να κυριαρχήσει η θέση ότι η Τουρκία είναι διατεθειμένη να περιορίσει την αναθεωρητική της ατζέντα σε «μία διαφορά». Εξ ου και ο ενικός του Φιντάν στο «πρόβλημα του Αιγαίου».

Η πραγματικότητα, όμως, είναι ότι τίποτα – μα τίποτα – δεν έχει αλλάξει. Οι αιτιάσεις περί «γκρίζων ζωνών» καταγράφηκαν στην τουρκική αντίδραση για τα θαλάσσια πάρκα. Ο ελληνικός Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός απαντήθηκε με αντίστοιχο χάρτη όπου η τουρκική υφαλοκρηπίδα κόβει το Αιγαίο στη μέση. Ενώ κάθε τρεις και λίγο τίθεται ζήτημα «τουρκικής» μειονότητας στη Θράκη. Τα ίδια και με τις αρμοδιότητες έρευνας και διάσωσης, αλλά και την έκδοση αδειών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

***

…και τα τετελεσμένα

Συνεργάτης μου που μίλησε επί του θέματος με πολύ έμπειρη πηγή, τόσο στον τομέα της διακυβέρνησης όσο και στη… θεωρία, δηλαδή στις διεθνείς σχέσεις, μου μετέφερε την εξής στιχομυθία: «Ο Φιντάν μιλάει μόνο για το Αιγαίο διότι οι Τούρκοι θεωρούν ότι πρόβλημα στην Ανατολική Μεσόγειο δεν υπάρχει» ανέφερε η πηγή. Και στην εύλογη απορία του συνεργάτη μου για την ερμηνεία αυτής της στάσης εξήγησε: «Θεωρούν, λοιπόν, δεδομένο ότι στην Ανατολική Μεσόγειο, π.χ. στα νοτιοανατολικά της Ρόδου και της Κρήτης ή στο Καστελλόριζο, η Ελλάδα έχει απλώς και μόνο χωρικά ύδατα στα 6 ναυτικά μίλια και τίποτα άλλο».

Η Αγκυρα, άλλωστε, έχει καταθέσει από το 2020 στον ΟΗΕ τα εξωτερικά όρια της υφαλοκρηπίδας της στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ χαραγμένο στον χάρτη παραμένει το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Οσο δε για τις επί του πεδίου πρωτοβουλίες της Αθήνας – δηλαδή την εξής μία: το «καλώδιο» της ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Κύπρο –, οι Τούρκοι αποδεικνύουν στην πράξη ότι καμία πρωτοβουλία δεν θα υλοποιείται στην Ανατολική Μεσόγειο χωρίς τη δική τους «άδεια».

***

Το debate των Ιωαννίνων

Εκείνο που δεν συνέβη τις προάλλες στη Θεσσαλονίκη, πιθανότατα θα συμβεί στα Ιωάννινα. Αναφέρομαι στο άτυπο debate Κυριάκου Μητσοτάκη και Αλέξη Τσίπρα για το ποιος κινητοποιεί ποιους όταν είναι στην ίδια πόλη.

Το πρώτο προσυνέδριο της ΝΔ που ήταν να γίνει στις αρχές του μήνα στη Θεσσαλονίκη αναβλήθηκε και έτσι δεν συνέπεσε η παρουσία εκεί του Πρωθυπουργού με τον πρώην, που έκανε την ίδια μέρα την τρίτη κατά σειρά παρουσίαση της «Ιθάκης». Το γαλάζιο προσυνέδριο αναβλήθηκε, κάποιοι είπαν λόγω των αγροτικών κινητοποιήσεων, αλλά η Πειραιώς λέει ότι αποφάσισε να αρχίσει από τα Ιωάννινα και να καταλήξει στη Θεσσαλονίκη.

Ελα, όμως, που συμπίπτουν πάλι τα προγράμματά τους και, εκτός απροόπτου, το Σάββατο στις όχθες της Παμβώτιδας θα μιλάνε περίπου την ίδια ώρα Μητσοτάκης και Τσίπρας. Ο Πρωθυπουργός θέλει να κάνει ένα δυναμικό ξεκίνημα στα προσυνέδρια της ΝΔ, κινητοποιώντας κόσμο από όλη την Ηπειρο. Αλλά και ο πρώην δίνει μεγάλη σημασία στη συγκεκριμένη παρουσίαση του βιβλίου του, λόγω της καταγωγής του από την Αρτα και του γεγονότος ότι διατηρεί εκεί υψηλή απήχηση.

Γι’ αυτό και θα έχει ενδιαφέρον ποιοι θα συμμετάσχουν ως ομιλητές, αλλά και πόσοι και ποιοι θα πάνε να τον ακούσουν. Ο επόμενος (πέμπτος) σταθμός της περιοδείας Τσίπρα μαθαίνω ότι θα είναι το Ηράκλειο. Λέτε να συμπέσει εκεί με εκδήλωση του ΠαΣοΚ;

***

Δίχως κινητά

Για την κρισιμότητα της έκτακτης ευρωπαϊκής Συνόδου Κορυφής που έγινε την Πέμπτη στις Βρυξέλλες θα διαβάσατε πολλά. Προσωπικά εκείνο που μου έκανε μεγάλη εντύπωση ήταν η πληροφορία που μου μεταφέρει συνεργάτης μου, ο οποίος βρέθηκε εκεί, και αφορά το πολύ σπάνιο γεγονός ότι οι 27 ηγέτες κάθισαν γύρω από το τραπέζι χωρίς τα κινητά τους τηλέφωνα και δίχως τους συμβούλους τους.

Ετσι, κανένας δεν άκουσε όσα ειπώθηκαν, πλην των ίδιων των συμμετεχόντων, οι οποίοι, λόγω της μυστικότητας, μπόρεσαν, όπως ελέχθη στα παρασκήνια, να συζητήσουν με μεγαλύτερη άνεση τις ευρωατλαντικες σχέσεις, που τις τελευταίες ημέρες έφτασαν «στα κόκκινα». Οπως, μάλιστα, έλεγε διπλωματική πηγή στον συνεργάτη μου, το γεγονός ότι δεν υπήρξαν συμπεράσματα στο τέλος της Συνόδου, «έκανε τη συζήτηση πιο ειλικρινή».

Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο προβληματισμός δεν ήταν έντονος, όπως και η κατήφεια στα πρόσωπα του Αντόνιο Κόστα και της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν που έκαναν αργότερα δηλώσεις. Λέτε να κατάλαβαν οι ευρωηγέτες ότι δεν είναι χωρίς κόστος οι διαφορετικές φωνές στους κόλπους της ΕΕ και η καθυστέρηση στη λήψη μέτρων για τη στρατηγική της αυτονομία;

***

Η λιτανεία της Καλαμάτας

Εκτός από το debate στην πρωτεύουσα της Ηπείρου, πολιτικό αποτύπωμα με πληροφορούν κάποιες πηγές μου ότι αναμένεται να αφήσει και η λιτανεία που θα γίνει το επόμενο Σαββατοκύριακο στους δρόμους της Καλαμάτας. Εκπληκτος ρώτησα «πώς θα γίνει αυτό» και μου είπαν ότι, με αφορμή την πολιούχο Παναγία Υπαπαντή που τιμάται κάθε χρόνο στις 2 Φεβρουαρίου στην πελοποννησιακή πόλη, φέτος οι πολυπληθείς εκεί φίλοι του πρώην πρωθυπουργού Αντώνη Σαμαρά «ετοιμάζουν επίδειξη δύναμης».

Οι «σαμαρικοί» θα δώσουν βροντερό «παρών» στην τελετή αναγόρευσης του έτερου πρώην πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή σε επίτιμο δημότη Καλαμάτας (μαντεύετε ποιος το κανόνισε…) αλλά και στη λιτάνευση της ιερής εικόνας της Υπαπαντής του Κυρίου. Θα είναι ακόμη εκεί ο Πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης, ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος, ενώ την κυβέρνηση θα εκπροσωπήσει ο (άλλοτε… «σαμαρικός») υφυπουργός Εργασίας Κώστας Καραγκούνης. Βοήθειά τους!

***

Απουσία στο Νταβός, πρωτοβουλία στις Βρυξέλλες

Εδώ και αρκετές βδομάδες μαθαίνω πως είχε γίνει ο σχεδιασμός του Μεγάρου Μαξίμου για τις επαφές του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Νταβός. Το πρόγραμμα περιλάμβανε αρκετές συναντήσεις με επενδυτές, στρογγυλά τραπέζια αλλά και δυο συνεντεύξεις, με την ελληνική οικονομία στο επίκεντρο. Και γιατί χάθηκε η ευκαιρία να προβληθεί η χώρα στο ελβετικό θέρετρο, το οποίο ειδικά φέτος έγινε το επίκεντρο καταιγιστικών εξελίξεων;

Πηγές μου που βρίσκονται κοντά στον Πρωθυπουργό επιμένουν πως η ακύρωση του ταξιδιού στο χιονισμένο Νταβός οφείλεται αποκλειστικά στην κακοκαιρία, όχι μόνο στην Αθήνα αλλά και στη Ζυρίχη, όπου το αεροδρόμιο τέθηκε εκτός λειτουργίας για μερικές ώρες. Μετά, λένε, ήρθε και η έκτακτη Σύνοδος Κορυφής του Αντόνιο Κόστα. Ασφαλώς και ρώτησα εάν ο Πρωθυπουργός απέφυγε να συμπέσει το «ελληνικό θαύμα» στην οικονομία με το «Συμβούλιο Ειρήνης» του αμερικανού προέδρου αλλά ο μοναδικός ήχος που άκουσα ήταν της σιωπής. Οπως όμως είναι γνωστό, τη σιωπή μπορεί να την ερμηνεύσει όπως θέλει κανείς…

Ας πάω όμως και στο τραμπικό «Συμβούλιο Ειρήνης» για το οποίο οι πληροφορίες μου λένε πως η απόφαση ήταν να κρατηθεί ως επτασφράγιστο μυστικό η πρόταση Μητσοτάκη έως την άφιξή του στη Σύνοδο των Βρυξελλών. Ετσι την ανακοίνωσε ο ίδιος στο πνεύμα μιας συμβιβαστικής λύσης που ακριβώς χάρη στο συμβιβαστικό της πνεύμα θα έβρισκε ευήκοα ώτα σε μια Ευρώπη που δεν ζει χωρίς συμβιβασμούς.

Πράγματι, η Κάγια Κάλας, αρμόδια επί των εξωτερικών υποθέσεων της ΕΕ, πήρε την πάσα προτείνοντας να επιστρέψει το Συμβούλιο στην αρχική του μορφή, δηλαδή να ασχοληθεί μόνο με τη Γάζα και για συγκεκριμένη χρονική διάρκεια. Κάπως έτσι θεωρούν στο Μαξίμου πως η απουσία στο Νταβός ισοφαρίστηκε από την πρωτοβουλία στις Βρυξέλλες. Μόνο που και τις ισοπαλίες μπορεί να τις ερμηνεύσει όπως θέλει κανείς…

***

Ως ευκαιρία για την προώθηση των αναγκαίων αλλαγών μέσα από τις απαραίτητες εκατέρωθεν συγκλίσεις βλέπουν την επικείμενη συνταγματική αναθεώρηση ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κώστας Τασούλας και ο πρώην πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου, ο οποίος ήταν ο δεύτερος στη σειρά πρώην που – μετά τον Κώστα Καραμανλή – πέρασε το κατώφλι του Μεγάρου της Ηρώδου Αττικού.

Επονται ο Αντώνης Σαμαράς και ο Αλέξης Τσίπρας, με τους οποίους επιθυμεί ο κ. Τασούλας να ανταλλάξει απόψεις για τα διεθνή γεωπολιτικά, τις εθνικές προκλήσεις και το εσωτερικό πολιτικό τοπίο. Σημειώνω το συναινετικό πνεύμα που επέδειξε ο κ. Παπανδρέου σε σχέση με τις διαθέσεις που εκπέμπει η Χαριλάου Τρικούπη.

Η οποία έχει καταστήσει σαφές ότι δεν πρόκειται να παράσχει στην κυβερνητική πλειοψηφία την «άνεση» των 180 ψήφων στην παρούσα προτείνουσα Βουλή. Σε τρόπον ώστε η κυβέρνηση που θα προκύψει από τις εκλογές να μην έχει την ευχέρεια να περάσει στην αναθεωρητική Βουλή τις επίμαχες διατάξεις βασιζόμενη μόνον στις δικές της ψήφους (απαιτούνται 151). Είναι και αυτή, πάντως, μια μορφή πίεσης ώστε οι απαιτούμενες συναινέσεις να αποτελέσουν πεδίο σοβαρών διαβουλεύσεων και δεσμεύσεων χωρίς «τρικλοποδιές» και «μπλόφες».