Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή

Στην «καρδιά» του Αιγαίου, σε μια θαλάσσια περιοχή όπου οι περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες συχνά διαβάζονται και μέσα από το πρίσμα μιας ευρύτερης γεωπολιτικής… ευαισθησίας, το σχέδιο για τη θεσμοθέτηση του «Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες» επιχειρεί να αναδιαμορφώσει το καθεστώς χρήσεων γης και προστασίας σε εκτεταμένες νησιωτικές και θαλάσσιες ζώνες.

Το νέο πλαίσιο, που έχει αποσταλεί από το επιτελείο του υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου στα συναρμόδια υπουργεία για υπογραφές, θεσπίζει καθολική απαγόρευση συρόμενων αλιευτικών εργαλείων (τράτα, δράγα κ.ά.), θέτει περιορισμούς σε επαγγελματική και ερασιτεχνική αλιεία, ενώ βάζει «κόφτη» σε μεγάλα τεχνικά έργα και υποδομές εντός των ευαίσθητων περιοχών.

Στον «πυρήνα» των Natura οι εκτάσεις παραμένουν… απρόσιτες από ανθρωπογενείς παρεμβάσεις, ενώ για τις περιφερειακές ζώνες προτείνονται ήπιες χρήσεις. Ετσι, είναι οι Ζώνες Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων στις οποίες το καθεστώς προστασίας είναι πιο… χαλαρό συγκριτικά με τις υπόλοιπες, που θα σηκώσουν το μεγαλύτερο βάρος δραστηριοτήτων και έργων. Εκεί θα είναι δυνατή η δόμηση νέων κατοικιών, τουριστικών καταλυμάτων και άλλων υποδομών, πρόβλεψη που συνδέεται και με πρόσφατη ρύθμιση που άνοιξε τον δρόμο για πολεοδόμηση έως και 20% των συγκεκριμένων περιοχών.

Το νέο πάρκο του Αιγαίου περιλαμβάνει τις εκτός σχεδίου εκτάσεις νησίδων των Νότιων Κυκλάδων και περιοχές Natura των μεγαλύτερων νησιών (Μήλος, Κίμωλος, Φολέγανδρος, Σίκινος, Σαντορίνη, Ανάφη, Αμοργός, Ηρακλειά, Σχοινούσα, Κουφονήσι, Κίναρος και Λέβιθα), μαζί με τη θαλάσσια έκτασή τους.

Στο σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος ορίζονται 196 ζώνες προστασίας: επτά Ζώνες Απόλυτης Προστασίας της Φύσης, 103 Ζώνες Προστασίας της Φύσης, 18 Ζώνες Διατήρησης Οικοτόπων και Ειδών και 68 Ζώνες Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων.

«Η θεσμοθέτηση των εθνικών θαλάσσιων πάρκων (σ.σ.: παράλληλα προχωρά και η επεξεργασία του ΠΔ για το Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου) αποτελεί ουσιαστική μεταρρύθμιση για την ολοκληρωμένη διαχείριση του θαλάσσιου χώρου» αναφέρει στο «Βήμα» ο κ. Παπασταύρου, προσθέτοντας ότι «η Ελλάδα κατακτά την πρωτιά στην Ευρώπη ως προς την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, ασκεί στην πράξη τα κυριαρχικά της δικαιώματα και συμβάλλει στην επίτευξη των ευρωπαϊκών και διεθνών στόχων για τη βιοποικιλότητα και τη διατήρηση των θαλασσών».

Ο αυστηρότερος πυρήνας προστασίας

Στις Ζώνες Απόλυτης Προστασίας της Φύσης το καθεστώς που προβλέπεται είναι εξαιρετικά περιοριστικό. Στις νησίδες Μέγας και Μικρός Αβελάς καθώς και στις απόκρημνες βραχώδεις ακτές της Ηρακλειάς δεν θα επιτρέπεται καμία μόνιμη ή υποστηρικτική εγκατάσταση.

Στις υπόλοιπες, που περιλαμβάνουν κρίσιμες θαλάσσιες περιοχές αναπαραγωγής φώκιας (Γαλάζια Νερά Πολύαιγου, Ακρωτήρια Αγίου Γεωργίου και Γερακιάς Κιμώλου και βόρεια Ανάφη), συμβατές θα είναι μόνο εγκαταστάσεις που εξυπηρετούν την προστασία και διαχείριση των οικοσυστημάτων και δράσεις επιστημονικής έρευνας.

Αντίστοιχα, στις Ζώνες Προστασίας της Φύσης, που καλύπτουν ευρύτερες χερσαίες και θαλάσσιες περιοχές υψηλής οικολογικής αξίας, το καθεστώς παραμένει αυστηρό αλλά όχι απόλυτο.

Σε 35 από αυτές, μεταξύ των οποίων οι νησίδες Παλαιάς και Νέας Καμένης Θήρας, περιοχές της Κιμώλου, της Μήλου και της Αμοργού, καθώς και οι απόκρημνες ακτές της ανατολικής Φολεγάνδρου, αποκλείεται πλήθος χρήσεων, όπως αναψυκτήρια, υδατοκαλλιέργειες, οδοποιία, πλωτές εγκαταστάσεις αναψυχής κ.ά.

Σε άλλες 36 ζώνες, που περιλαμβάνουν τα θαλάσσια λιβάδια ποσειδωνίας Μήλου, Ανάφης, Αμοργού, θαλάσσιες περιοχές ή παράκτιες ζώνες έως 50 μέτρα από την ακτή (π.χ. στην ανατολική Φολέγανδρο), θα απαγορεύονται επίσης υδατοκαλλιέργειες, υδατοδρόμια, μονάδες αφαλάτωσης, ακόμη και η συλλογή φυτών ή κοχυλιών. Αποκλείονται ακόμη πλωτές υποδομές και εγκαταστάσεις θαλάσσιας αναψυχής, με εξαίρεση τα θαλάσσια λιβάδια ποσειδωνίας Ακρωτηρίου Σαντορίνης.

Θαλάσσιες και παράκτιες περιοχές ειδικής διαχείρισης

Οσο για τις Ζώνες Διατήρησης Οικοτόπων και Ειδών, καλύπτουν κυρίως παράκτιες και θαλάσσιες περιοχές γύρω από τα μεγαλύτερα νησιά, ζώνες πέρα από το 1,5 ν.μ. (ναυτικό μίλι) από τις ακτές των νησίδων και τα αλιευτικά καταφύγια σε Παλαιά και Νέα Καμένη Σαντορίνης. Σε γενικές γραμμές, εκεί δεν θα χωροθετούνται αθλητικές εγκαταστάσεις, εξορυκτικές δραστηριότητες, εγκαταστάσεις Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας κ.ά.

Στα δύο αλιευτικά καταφύγια αποκλείεται και η δημιουργία υδατοδρομίου. Γενικότερα, στις ζώνες λιμένων θα παρέχεται η δυνατότητα ελεύθερης αγκυροβόλησης, αλλά όχι εάν υπάρχουν λιβάδια ποσειδωνίας ή ύφαλοι. Σε τμήματα της δυτικής και νότιας Μήλου μπαίνει «μαχαίρι» σε δόμηση και τουριστική ανάπτυξη, με αυστηρά όρια σε καταλύματα, εστίαση, στάθμευση και εξορύξεις. Ως προς τις ενεργειακές υποδομές, «πράσινο φως» παίρνουν φωτοβολταϊκά και γεωθερμία, καθώς και δίκτυα υποδομών μεταφοράς ενέργειας, ενώ αποκλείονται τα αιολικά πάρκα.

Περιοχές με ήπιες χρήσεις υπό όρους

Οι Ζώνες Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων, οι λεγόμενες «Δ», έχουν το πιο «ευέλικτο» πλαίσιο ρυθμίσεων του Πάρκου, όπου πολλές χρήσεις γης θα ξεκλειδώνουν υπό όρους και με διαφοροποιήσεις ανά περιοχή. Ετσι, στο νοτιοανατολικό τμήμα της Γραμβούσας καθίσταται εφικτή η επισκευή και συντήρηση υφιστάμενων κτισμάτων με περιορισμούς στον εξωτερικό φωτισμό, ενώ σε αμμώδεις ακτές, όπως της Νικουριάς Αμοργού, δίνεται δυνατότητα για εποχικά αναψυκτήρια, εάν έχουν ήδη άδεια, για ομπρέλες και ξαπλώστρες.

Σε αρκετές περιφερειακές ζώνες Natura (ανατολική Φολέγανδρος, ανατολική και δυτική Σίκινος, περιμετρικά της Ιου) καθίσταται δυνατή η ανάπτυξη υδατοκαλλιεργειών σε αποστάσεις μικρότερες των 200 μέτρων από λιβάδια ποσειδωνίας. Παράλληλα, προβλέπονται έργα λιμενικών υποδομών, όπως η επέκταση του λιμανιού στα Κατάπολα και εγκαταστάσεις στο Αμπουρδεχτάκι της Μήλου. Στην Αμοργό εισάγεται δυνατότητα δημιουργίας αλιευτικού καταφυγίου και καρνάγιου στην Καλοταρίτισσα και συντήρησης υφιστάμενων προβλητών.

Σε αγροτικές περιοχές και σε παραλίες της βόρειας και νότιας Μήλου, Κιμώλου και Πολυαίγου των ζωνών «Δ» αποκλείονται διάφορες εμπορικές εγκαταστάσεις, εξορυκτικές δραστηριότητες κ.ά. Επιτρέπονται ωστόσο η κατοικία, η εστίαση και τα τουριστικά καταλύματα. Σε άλλες αγροτικές εκτάσεις και αμμώδεις παραλίες σε Ανάφη, Σίκινο, Φολέγανδρο, Ηρακλειά και Κουφονήσια, η κατοικία και οι τουριστικές χρήσεις περιορίζονται ή απαγορεύονται, με εξαίρεση ορισμένες ήδη δομημένες περιοχές σε Σχοινούσα, Ηρακλειά και στο νότιο Κάτω Κουφονήσι.

Η αλιεία ρυθμίζεται οριζόντια σε όλο το Πάρκο με χρονικούς και χωρικούς περιορισμούς. Προωθείται απαγόρευση σε επαγγελματική και ερασιτεχνική αλιεία σε ακτίνα 0,5 ν.μ. από τις ακτές το διάστημα 15 Απριλίου έως 31 Μαΐου. Τον υπόλοιπο χρόνο θα είναι δυνατή η αλιεία στις Ζώνες Προστασίας της Φύσης με κάποιες εξαιρέσεις (Ακρωτήρι Σαντορίνης,  Γραμβούσα, Νικουριά και Κατάπολα Αμοργού). Θα επιτρέπεται επίσης γύρω από τα μεγαλύτερα νησιά του Πάρκου και πέραν του 1,5 ν.μ. από τις ακτές των νησίδων τους.