Δεν τις έλεγαν πάντα «κυλιόμενες». Στην εποχή τού έχω-έναν-φίλο-που-έχει-έναν-φίλο, τις δημοσκοπήσεις τις έλεγαν «κρυφές». Ο φίλος που είχε έναν φίλο που κι αυτός είχε κάποιον φίλο, ένας φίλος του οποίου είχε έναν φίλο σε κάποια από τις ισχυρές πρεσβείες, σου αποκάλυπτε, περίπου συνωμοτικά, ότι «μια κρυφή δημοσκόπηση» έβγαζε άλλα ποσοστά από αυτά που εμφανίζονταν. Ε, να μην το πεις κι εσύ σε κάνα δυο φίλους σου για να τιμήσεις τη φιλία σας;
Χωρίς να έχουν απαραίτητα κάποιον φίλο, αλλά με ακόμη μεγαλύτερη βεβαιότητα, σχεδόν όλοι σου έλεγαν πως οι δημοσκοπικές εταιρείες «μαγείρευαν τις μετρήσεις». Οι δημοσκόποι – έτσι το έλεγαν τότε – ήταν «πουλημένοι». Αυτή η καθολική βεβαιότητα μετατράπηκε σε επίσημη γραμμή για εκείνους που φαινόταν πως χάνουν. Στις εκλογές του 2000, ολόκληρη η επικοινωνιακή καμπάνια της ΝΔ βασίστηκε σε τηλεοπτικά σποτ όπου γύρω από ανυποψίαστους ψηφοφόρους πετούσαν πράσινα παπαγαλάκια.
Ωραία ιδέα, μόνο που η ΝΔ πράγματι ηττήθηκε στις κάλπες. Και όταν τέσσερα χρόνια αργότερα θα κέρδιζε τις εκλογές, θα απαγόρευε τη δημοσιοποίηση δημοσκοπήσεων 15 ολόκληρες μέρες πριν από την Κυριακή της κάλπης. Ακόμη μία ωραία ιδέα: οι «κρυφές» και οι φίλοι που είχαν έναν φίλο και ούτω καθ’ εξής σ’ αυτήν την ατελείωτη αλυσίδα φιλίας, που μπορούσε να φτάσει έως τους διαδρόμους του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ποτέ δεν έζησαν καλύτερες μέρες.
Από τότε τα κόμματα, μηδενός εξαιρουμένου, δεν έπαψαν ποτέ να τσακώνονται με τις δημοσκοπήσεις. Στις εκλογές του 2023, και σύμφωνα με όσα καταγγέλθηκαν δημοσίως, η βεβαιότητα διατυπώθηκε από τον ΣΥΡΙΖΑ ως απειλή – «να μην τολμήσουν οι δημοσκόποι…». Και άλλη ωραία ιδέα, αλλά πρώτον δεν έφερε τα προσδοκόμενα αποτελέσματα και δεύτερον αποδείχθηκε κάπως ξεπερασμένη. Ο ΣΥΡΙΖΑ συνετρίβη στην κάλπη και ας μην είχαν τολμήσει να το πουν οι δημοσκόποι που το έβλεπαν στις μετρήσεις. Στο μεταξύ, επικοινωνιακοί μηχανισμοί, τρολ και μποτς έκαναν πάρτι στο πεδίο της πολιτικής προπαγάνδας. Τι να σου κάνει μια μέτρηση;
Σύμφωνα με το ΠαΣοΚ, το κόμμα που σε αυτή τη φάση εκδηλώνει μια κάποια ανησυχία για τους εκλογικούς συσχετισμούς, δυο-τρεις μετρήσεις που εμφανίστηκαν πριν καν μαζευτούν τα καθίσματα από τα εγκαίνια της «Ελπίδας για τη Δημοκρατία» και της ΕΛΑΣ, μπορεί και να κάνουν. Δημιουργούν, όπως λένε, «κλίμα» για να στρωθεί ο δρόμος σε έναν εκλογικό συσχετισμό όπου η ΝΔ θα είναι πρώτη, η ΕΛΑΣ δεύτερη και το ΠαΣοΚ τριτοτέταρτο. Το σενάριο λέει πως ο τριτοτέταρτος θα κληθεί να σηκώσει το βάρος του κινδύνου της ακυβερνησίας, ενώ ο πρώτος θα ετοιμάζεται για μια τρίτη θητεία και ο δεύτερος θα απολαμβάνει την επιστροφή του ως έτερος πόλος του συστήματος. «Ο Μητσοτάκης κυβερνά με τον Ανδρουλάκη που εξασφαλίζει την πολιτική του επιβίωση με μερικά υπουργεία και ο Τσίπρας μαζεύει όλο το χαρτί της αντιπολίτευσης περιμένοντας τη σειρά του απέναντι σε μια εκ των πραγμάτων αδύναμη συγκυβέρνηση», όπως το θέτει κάποιος που, όπως όλοι μας, έχει και αυτός τους φίλους του που έχουν έναν φίλο.
Θα πεις κανείς πως αυτό δεν είναι ακριβώς πολιτική και οπωσδήποτε όχι σε μια χώρα που χρειάζεται πολλά περισσότερα από μερικά μερεμέτια. Δεν αρκεί, με άλλα λόγια, να διορθώσεις τα ρολά, να φτιάξεις τα πόμολα και να αλλάξεις τους σωλήνες που έχουν σκουριάσει από την υγρασία. Τα δομικά προβλήματα φωνάζουν, οι μεταρρυθμίσεις έχουν εξαφανιστεί από τον δημόσιο διάλογο, αλλά η πολιτική προσφέρεται μόνο σε συσκευασία ίντριγκας, σεναριολογίας, επικοινωνιακής προπαγάνδας, ατομικών επιδιώξεων και σύγκρουσης συμφερόντων.
Μέρα με την ημέρα χτίζεται η χώρα της επόμενης κρίσης. Δεν είναι κρυφό, το λένε όλες οι δημοσκοπήσεις που μετρούν και άλλα πράγματα πέρα από την πρόθεση ψήφου. Ας είναι. Εθισμένοι σε αυτό το πολιτικό παιχνίδι, μπορούμε να τηλεφωνήσουμε στον δημοσκόπο της καρδιάς μας και να τον ρωτήσουμε «τι λένε οι κρυφές» ακόμη και το βράδυ των εκλογών. Σίγουρα θα έχει κάποιον φίλο που έχει έναν φίλο.
