Το 2018 ήταν τα «Κίτρινα Γιλέκα» στη Γαλλία. Ενα κοινωνικό κίνημα που ξεκίνησε ως διαμαρτυρία για την αύξηση στην τιμή των καυσίμων και επεκτάθηκε αμέσως σε αιτήματα που είχαν σχέση με την αγοραστική δύναμη και την περίθαλψη των μεσαίων και χαμηλών στρωμάτων.
Οι συγκρούσεις των διαδηλωτών με την αστυνομία ήταν καθημερινές και η οργή στράφηκε προς τον Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος αντιμετώπισε μία από τις μεγαλύτερες κρίσεις της θητείας του – και τις ελίτ του Παρισιού. Το ενδιαφέρον στοιχείο ήταν ότι τα «Κίτρινα Γιλέκα» παρέμειναν πολιτικά ακηδεμόνευτα, παρότι προσπάθησαν να τα προσεταιριστούν τόσο η άκρα Δεξιά όσο και η σκληροπυρηνική Αριστερά. Στη μνήμη έχουν μείνει οι σκηνές μάχης στα Ηλύσια Πεδία και στην Αψίδα του Θριάμβου με νεκρούς και τραυματίες.
Το κίνημα σταδιακά εκφυλίστηκε, αφού πρόλαβε να εξαχθεί σε περίπου 20 χώρες, αλλά το αποτύπωμά του ήταν τόσο βαθύ ώστε τον περασμένο Αύγουστο το διαδικτυακό κάλεσμα «Μπλοκάρουμε τη χώρα» εξελήφθη ως προέκταση της εξέγερσης που συγκλόνισε την Ευρώπη, όχι μόνο τη Γαλλία, πέντε χρόνια πριν.
Η έναρξη του 2026 έφερε μια νέα εξέγερση, αυτή τη φορά στο Ιράν. Ο λόγος ο ίδιος, οι άνθρωποι δεν μπορούν να ζήσουν με τον πληθωρισμό να έχει υπερβεί το 40%, πλήττοντας την αγοραστική δύναμή τους και την επιβίωση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Οι πολίτες βγήκαν μαζικά στους δρόμους, οργανωμένοι όπως και στη Γαλλία μέσα από τα social media, και ήδη καταγράφονται οι πρώτοι νεκροί στις διαδηλώσεις που έχουν εξαπλωθεί σε όλη τη χώρα και κανένας δεν ξέρει πότε και πώς θα τελειώσουν. Διαφορετικές χώρες, άλλοι πολιτισμοί, ανόμοια πολιτικά και κοινωνικά συστήματα, κοινό το αίτημα για μια ανεκτή ζωή και μια κάποια ασφάλεια. Σε μια δυτική κοινωνία οι ηγέτες καταφεύγουν στις παροχές, σε μια αυταρχική η απάντηση είναι πρωτίστως η καταστολή.
Μέσα σε όλα παρενέβη και ο Ντόναλντ Τραμπ απειλώντας ότι οι ΗΠΑ δεν θα καθίσουν να παρατηρούν τους νεκρούς διαδηλωτές στο Ιράν με σταυρωμένα χέρια. Η αιτία αυτών των δηλώσεων δεν είναι ασφαλώς η δημοκρατική ευαισθησία του αμερικανού προέδρου, ο οποίος δεν έδειξε την ίδια σπουδή για τους νεκρούς των «Κίτρινων Γιλέκων» στην πρώτη θητεία του. Οταν πρόκειται για το Ιράν, το σύνθημα «Πρώτα η Αμερική» υποκύπτει στους γεωπολιτικούς, και όχι μόνο, καταναγκασμούς.
Αλλά μήπως υποκύψει και ο Τραμπ στην αδήριτη πίεση που ασκεί η καθημερινότητα στους συμπολίτες του, οι οποίοι τον ψήφισαν γιατί τους έταξε μια ανθηρή οικονομία και μια καλύτερη ζωή και τώρα, μετά από έναν χρόνο στην εξουσία, μόλις το 36% εγκρίνει την πολιτική του για την αντιμετώπιση του πληθωρισμού και μόνο το 40% τη συνολική οικονομική του πολιτική (RealClear Polling). Η πολιτική των δασμών δεν απέδωσε τα αναμενόμενα από εκείνον, σε ορισμένους κλάδους μειώθηκαν οι θέσεις εργασίας και αυξήθηκαν οι τιμές των προϊόντων. Παρότι οι δασμοί φέρνουν χρήματα στα κρατικά ταμεία, δεν αρκούν για να απαλλάξει τους Αμερικανούς από τον φόρο εισοδήματος, όπως είχε υποσχεθεί.
Οταν ο πυρήνας του προβλήματος είναι η εξέγερση αυτή καθαυτήν και όχι οι παροχές, ό,τι και αν δώσει ο κάθε ηγέτης δεν θα ικανοποιήσει τους πολίτες, οι οποίοι ζουν σε συνθήκες πραγματικής ή προσλαμβανόμενης επισφάλειας. Αυτό το ανακαλύπτει τώρα η δική μας κυβέρνηση, η οποία διερωτάται γιατί δεν προσέρχονται οι αγρότες στον διάλογο, παραθέτοντας λίστα με όσα τους έχει δώσει και με τα αιτήματα που προτίθενται να τους ικανοποιήσει.
Η απάντηση δεν βρίσκεται στις κυβερνητικές λίστες, αλλά στον συγκυριακό τρόπο αντιμετώπισης της κάθε διαμαρτυρίας, χωρίς συνολικό σχέδιο και χωρίς καμία διασφάλιση για το μέλλον. Γι’ αυτό το 71% πιστεύει ότι η χώρα πάει στη λάθος κατεύθυνση και το 47% ότι η προσωπική του κατάσταση θα είναι χειρότερη το 2026 (Metron Analysis). Τα αγροτικά μπλόκα δεν αφορούν μόνο την κυβέρνηση, αλλά όλο το πολιτικό σκηνικό, το οποίο θα έπρεπε να αφουγκράζεται καλύτερα τις δυνάμεις που μπορεί να το αναμορφώσουν ή και να το αναδιατάξουν. Οι μεγαλύτερες ή μικρότερες κοινωνικές εξεγέρσεις φανερώνουν την πίεση που δέχονται όλο και ευρύτερα στρώματα σε ένα παγκοσμιοποιημένο οικονομικό περιβάλλον, χωρίς κανένας να μπορεί να προβλέψει πού και με τι ένταση θα εκραγεί το επόμενο «ηφαίστειο».
