Χαρακτηριστικά, μεγάλα «κοκάλινα» γυαλιά. Ξανθιά, με μια ελιά κοντά στα χείλη. Εκείνος ήταν ένας από τους σπουδαιότερους θεατρικούς συγγραφείς του 20ού αιώνα, εκείνη μία από τις μεγαλύτερες ηθοποιούς. Άρθουρ Μίλερ και Μέριλιν Μονρόε, ένα από τα πιο διάσημα ζευγάρια στον κόσμο.
Σε ηχογραφήσεις που ήρθαν πρόσφατα στο φως και πραγματοποιήθηκαν σε μια περίοδο σχεδόν τριών δεκαετιών, ο Άρθουρ Μίλερ μίλησε ανοιχτά για τον σύντομο γάμο του με τη Μέριλιν Μονρόε, λέγοντας ότι εκείνη ήθελε έναν σύζυγο που να είναι «πατέρας, εραστής, φίλος και ατζέντης», ενώ το παιδί που τόσο λαχταρούσε θα αποτελούσε ένα «πρόσθετο πρόβλημα».
Στις μαγνητοφωνημένες συνομιλίες με τον φίλο και βιογράφο του, καθηγητή Κρίστοφερ Μπίγκσμπι, ο Μίλερ είπε ότι ένιωθε πως «ο θάνατος ήταν πάντα κοντά της, παραμόνευε». Πίστευε, επίσης, ότι αν δεν «φρόντιζε τη ζωή της», εκείνη θα είχε ένα «καταστροφικό τέλος».
• Μέριλιν Μονρόε: O αιώνας ενός θρύλου
«Μια φορά έφερα γιατρούς για να της κάνουν πλύση στομάχου, επειδή είχε καταπιεί τόσα πράγματα (ναρκωτικά/φάρμακα) που θα αρκούσαν για να τη σκοτώσουν», είπε. «Ένιωθα, λοιπόν, ότι βρισκόταν σε μια πολύ ευαίσθητη ψυχολογική κατάσταση. Όπως αποδείχθηκε, χρειάστηκαν μερικά χρόνια, αλλά συνέβη. Ήταν πέρα από τις δικές μου δυνάμεις ή οποιουδήποτε άλλου να τη συγκρατήσει».
Ο θάνατος της Μονρόε από υπερβολική δόση βαρβιτουρικών το 1962, σε ηλικία 36 ετών, του φαινόταν αναπόφευκτος. «Ήταν αδύνατο για εκείνη να ζήσει, πόσο μάλλον με κάποιον άλλον. Δεν μπορούσες να συνεχίσεις με τέτοια ένταση ζωής και με αυτά τα ναρκωτικά και να καταφέρεις να επιβιώσεις», ανέφερε.
Χωρίς «εσωτερικά αποθέματα»
Το ζευγάρι ξεκίνησε μια παθιασμένη εξωσυζυγική σχέση το 1955 και παντρεύτηκε το 1956. Ο Μίλερ είπε ότι του πήρε μόλις λίγους μήνες για να συνειδητοποιήσει ότι είχε κάνει λάθος. «Δεν ήμουν πραγματικά προετοιμασμένος για αυτό που θα έπρεπε να είμαι, δηλαδή για το γεγονός ότι δεν είχε κυριολεκτικά καθόλου εσωτερικά αποθέματα… Ήθελε έναν πατέρα, έναν εραστή, φίλο, ατζέντη και προπάντων κάποιον που δεν θα της ασκούσε ποτέ κριτική για τίποτα, αλλιώς θα έχανε την εμπιστοσύνη στον εαυτό της. Δεν ξέρω αν υπάρχει αυτό το ανθρώπινο ον».
Μετά από μια αποβολή και μια εξωμήτριο κύηση της Μονρόε, το ζευγάρι αναζήτησε ιατρική βοήθεια χωρίς επιτυχία, αποκαλύπτουν οι ηχογραφήσεις. Αναλογιζόμενος την απώλειά τους, ο Μίλερ είπε ότι ένιωθε πως η Μονρόε ήθελε να γίνει μητέρα «με έναν ιδανικό τρόπο», ενώ εργαζόταν υπό «τρομερή πίεση» στο Χόλιγουντ: «Κατά κάποιο τρόπο, δεν είμαι σίγουρος πόσο καλό θα ήταν για εκείνη να κάνει παιδί. Θα ήταν ένα πρόσθετο πρόβλημα… Δεν είμαι σίγουρος πώς θα λειτουργούσε στην πράξη».
Περιέγραψε τη Μονρόε ως «απολαυστική παρέα» και «μια πολύ έξυπνη γυναίκα» με «τρομερή αίσθηση του χιούμορ, ειρωνεία και γενναιοδωρία», αλλά είπε ότι «ένα είδος παράνοιας» κυριάρχησε. «Άρχισε να υποψιάζεται τους πάντες ότι την εκμεταλλεύονταν ή την έβλαπταν».
Το τέλος της σχέσης τους
Το ζευγάρι αποξενώθηκε πλήρως κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας «The Misfits», την οποία έγραψε ο Μίλερ για εκείνη, το 1960. Είχαν αρχίσει να τσακώνονται μόλις λίγους μήνες μετά τον γάμο τους, όταν η Μονρόε γύριζε μια άλλη την ταινία. «Μπήκαμε σε μια λογομαχία για το αν ο σκηνοθέτης, Λόρενς Ολίβιε, την καταδίωκε… Βρέθηκα να τον υπερασπίζομαι και αυτό ήταν το χειρότερο πράγμα που θα μπορούσα να είχα κάνει. Αλλά δεν νομίζω ότι οποιαδήποτε άλλη στάση θα είχε σημασία».
Μέχρι τη στιγμή που έφυγε από το σετ της ταινίας «The Misfits», ο γάμος τους είχε ουσιαστικά τελειώσει. «Δεν μιλούσαμε. Δεν υπήρχε τρόπος να την προσεγγίσω… Ήταν ειλικρινά εχθρική απέναντί μου».
Από επαγγελματική σκοπιά, ένιωθε ότι πέρασε τα τέσσερα χρόνια του γάμου τους «κάνοντας βασικά τίποτα» και ότι ακόμη και αν τα συναισθήματα της Μονρόε είχαν αλλάξει, εκείνος θα τερμάτιζε τον γάμο τότε. «Δεν θα μπορούσα να συνεχίσω. Θα με σκότωνε. Δεν μπορούσα να δουλέψω άλλο».
Οι ηχογραφήσεις
Οι προηγουμένως αδημοσίευτες συνομιλίες ηχογραφήθηκαν σε διάστημα σχεδόν 30 ετών, ξεκινώντας λίγο μετά τη γνωριμία του Μίλερ με τον Μπίγκσμπι στα μέσα της δεκαετίας του 1970 και συνεχίζοντας μέχρι λίγα χρόνια πριν από τον θάνατο του βραβευμένου με Πούλιτζερ συγγραφέα το 2005. Ήρθαν στο φως αφού ο Μπίγκσμπι, σήμερα 84 ετών, τις απομαγνητοφώνησε για το βιβλίο «The Arthur Miller Tapes: A Life in His Own Words», που πρόσφατα από το Cambridge University Press.
Ο Μίλερ αποκάλυψε επίσης πώς η πρωτοφανής επιτυχία του έργου «Ο Θάνατος του Εμποράκου» το 1949 – το πρώτο έργο στο αμερικανικό θέατρο που κέρδισε βραβείο Critics’ Circle, Tony και Πούλιτζερ – τον ενδυνάμωσε και ταυτόχρονα συνέβαλε στην κατάρρευση του πρώτου του γάμου με τη Μαίρη Σλάτερι. «Ο ορίζοντάς μου ξαφνικά άνοιξε σε κάθε είδους άλλους τρόπους έκφρασης της κυριαρχίας μου. Ένιωθα ότι μπορούσα να κάνω τα πάντα, και τότε νομίζω ότι χωρίσαμε».
Είπε στον Μπίγκσμπι ότι η φήμη «είναι μια μορφή δύναμης που είναι σεξουαλική, ή έμμεσα σεξουαλική». Δήλωσε ότι απορροφήθηκε πλήρως από τη δουλειά του, «όλη μέρα και όλη νύχτα». «Τώρα που το κοιτάζω αναδρομικά, δεν ξέρω πώς μπορούσε κανείς να ζήσει μαζί μου».
Μακαρθισμός και προσωπικοί δαίμονες
Ο Μίλερ μίλησε επίσης για το φλερτ του με τον κομμουνισμό και την καταστολή του έργου του από το Χόλιγουντ, αφού αρνήθηκε να κατονομάσει κομμουνιστές συγγραφείς ενώπιον της Επιτροπής Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων το 1956.
Είπε ότι ο Μακαρθισμός δημιούργησε «ένα είδος παράλογης αίσθησης επικρεμάμενου φόβου ότι κάποια αόρατη δύναμη είχε διεισδύσει στην κοινωνία… Δεν υπήρχε λογικός τρόπος να το αντιμετωπίσεις όλο αυτό, γιατί κάθε φορά που το έκανες, μπορούσες να κατηγορηθείς ότι είσαι μέρος αυτής της συνωμοσίας».
Φοβόταν ότι ο ίδιος και άλλοι «διαφωνούντες» θα κατέληγαν «είτε σε ψυχιατρείο είτε σε κάποιο φασιστικό σύστημα», αυτολογοκρινόμενοι. «Αυτός ήταν ένας από τους λόγους που άρχισα να γράφω το «The Crucible» (Οι Μάγισσες του Σάλεμ). Έπρεπε να βρω έναν τρόπο να μιλήσω για αυτό».
Τοποθέτησε το έργο την εποχή των δικών των μαγισσών στο Σάλεμ επειδή «ήταν απλώς αδύνατο να συζητήσουμε τι μας συνέβαινε με σύγχρονους όρους. Έπρεπε να δοθεί κάποια απόσταση από το φαινόμενο. Είχαμε όλοι τρελαθεί προσπαθώντας να είμαστε ειλικρινείς, να βλέπουμε καθαρά και να παραμένουμε ασφαλείς».
