Η υπέρβαση του στόχου για το πρωτογενές πλεόνασμα του 2025 δημιουργεί μια βάση περίπου 1 δισ. ευρώ για το 2027, διευρύνοντας το δημοσιονομικό περιθώριο για νέα μέτρα, ενόψει μιας ιδιαίτερα κρίσιμης πολιτικά ΔΕΘ. Τα πρόσφατα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, που κατέγραψαν πρωτογενές πλεόνασμα 4,9% του ΑΕΠ έναντι αρχικού στόχου 3,7%, οδηγούν σε νέο υπερπλεόνασμα φέτος, κάτι που φάνηκε και στα στοιχεία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, τα οποία δόθηκαν χθες στη δημοσιότητα.

Μέσα σε ένα περιβάλλον έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, το οικονομικό επιτελείο εκτιμά ότι δημιουργούνται για φέτος επιπλέον πόροι της τάξης των 500 εκατ. έως 1 δισ. ευρώ, ώστε να διαμορφωθεί ένα επαρκές πακέτο μέτρων με ορίζοντα το εκλογικό έτος του 2027. Σε αυτή τη φάση, υπάρχει επιφυλακτικότητα ως προς τα πραγματικά περιθώρια άσκησης πολιτικής, ιδιαίτερα καθώς ορισμένα αρνητικά σενάρια έχουν ήδη αρχίσει να επιβεβαιώνονται, με τη Μέση Ανατολή να παραμένει εστία έντασης.

Πάντως, είναι πιθανόν να δημιουργηθεί μεγαλύτερος δημοσιονομικός χώρος που θα επιτρέψει έξτρα παρεμβάσεις για φοροελαφρύνσεις και εισοδηματικές ενισχύσεις.

Τα περιθώρια

Τα διαθέσιμα δημοσιονομικά περιθώρια εμφανίζονται περιορισμένα. Το 1 δισ. ευρώ που θα μπορούσε να διατεθεί για το 2026 έχει σε μεγάλο βαθμό ήδη δεσμευθεί. Τα 300 εκατ. ευρώ που ανακοινώθηκαν στα τέλη Μαρτίου ως «δίχτυ ασφαλείας» απέναντι στις συνέπειες του πολέμου, σε συνδυασμό με τα πρόσφατα μέτρα ύψους 500 εκατ. ευρώ —που περιλαμβάνουν ενισχύσεις προς νοικοκυριά, ενοικιαστές και συνταξιούχους, ρυθμίσεις χρεών και επιδοτήσεις σε καύσιμα και αγροτικές εισροές— αφήνουν ένα πολύ περιορισμένο υπόλοιπο, περίπου 150-200 εκατ. ευρώ για φέτος.

Όπως επισήμανε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης, ένα μέρος των πόρων πρέπει να παραμείνει ως «απόθεμα ασφαλείας» λόγω των συνεχιζόμενων αβεβαιοτήτων, ιδίως στον τομέα της ενέργειας. Τόνισε επίσης την ανάγκη ευελιξίας, ώστε να υπάρξουν παρεμβάσεις εφόσον οι συνθήκες το απαιτήσουν.

Για το 2027, ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος από την υπέρβαση του πλεονάσματος εκτιμάται επίσης στο 1 δισ. ευρώ, ενώ για το 2026 διαμορφώνεται στα περίπου 200 εκατ. ευρώ. Αυτά τα μεγέθη καθορίζουν ουσιαστικά τα όρια των εξαγγελιών που θα γίνουν στη ΔΕΘ, σε μια περίοδο όπου οι διεθνείς εξελίξεις παραμένουν ρευστές.

Η -επί τα χείρω αναθεώρηση- σε ανάπτυξη και πληθωρισμό

Το ενδεχόμενο επιδείνωσης της κρίσης στον Περσικό Κόλπο, με πιθανές επιπτώσεις σε ενεργειακές υποδομές ή στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, ενδέχεται να πιέσει περαιτέρω τα διαθέσιμα μέσα. Ήδη, το υπουργείο Οικονομικών αναθεώρησε προς τα κάτω την πρόβλεψη ανάπτυξης για το 2026 στο 2% από 2,4%, λαμβάνοντας υπόψη μέση τιμή πετρελαίου Brent στα 89 δολάρια ανά βαρέλι. Αντίθετα, για το 2027 η εκτίμηση αναβαθμίστηκε στο 2% από 1,7%. Παράλληλα, ο πληθωρισμός προβλέπεται υψηλότερος, στο 3,2% φέτος και στο 2,4% το 2027. Όλα τα παραπάνω θα αποτυπωθούν και στο αναθεωρημένο Μεσοπρόθεσμο 2026-2029, το οποίο θα κατατεθεί στις 30 Απριλίου στην Κομισιόν.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δεν διαφαίνεται προς το παρόν περιθώριο ενεργοποίησης της ρήτρας διαφυγής. Παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα διαθέτει δημοσιονομικά αποθέματα, δεσμεύεται από τους κανόνες για την πορεία των καθαρών δαπανών, που προβλέπουν ετήσια αύξηση 3% έως 3,7% για την περίοδο 2025-2028. Η προοπτική χαλάρωσης των περιορισμών δεν συγκεντρώνει υποστήριξη, ούτε από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς ούτε από αρκετά κράτη-μέλη.

Όπως ανέφερε ο Ευρωπαίος επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις, η γενική ρήτρα διαφυγής ενεργοποιείται μόνο σε συνθήκες ύφεσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή την Ευρωζώνη συνολικά — προϋπόθεση που δεν ισχύει στην παρούσα φάση, όπου καταγράφεται απλώς επιβράδυνση της ανάπτυξης.

Σε περίπτωση που οι διεθνείς εξελίξεις επιβαρύνουν περαιτέρω τα εισοδήματα, ειδικά σε μια περίοδο αυξημένων πολιτικών προσδοκιών, ο σχεδιασμός των μέτρων θα γίνει ακόμη πιο απαιτητικός.

Τα σενάρια για μέτρα

Στο τραπέζι του οικονομικού επιτελείου έχουν αρχίσει να πέφτουν σενάρια για νέες μόνιμες ελαφρύνσεις και αυξήσεις εισοδημάτων που προβλέπουν:

  • Μείωση της προκαταβολής φόρου. Η κυβέρνηση έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο αλλαγών, σε ένα πεδίο όπου σήμερα τα φυσικά πρόσωπα προκαταβάλλουν το 55% και τα νομικά πρόσωπα το 80% του φόρου τους. Μόνο από τις επιχειρήσεις, το Δημόσιο εισπράττει περίπου 3,5 δισ. ευρώ από την προκαταβολή φόρου. Ενδεχόμενη μείωση της προκαταβολής στο 70%, στα επίπεδα δηλαδή του 2019-2020, θα σήμαινε ελάφρυνση της τάξης των 450 εκατ. ευρώ, με αντίστοιχο δημοσιονομικό κόστος.
  • Κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος και για τα νομικά πρόσωπα. Το τέλος φτάνει έως και 1.000 ευρώ  και το κόστος που προκύπτει από την κατάργησή του ανέρχεται σε περίπου 240 εκατ. ευρώ.
  • Περαιτέρω μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, πέραν της μισής μονάδας που έχει ήδη ενσωματωθεί στις προβλέψεις για το 2027. Μια τέτοια παρέμβαση κοστολογείται γύρω στα 245 εκατ. ευρώ.
  • Διορθωτικές κινήσεις στον ΕΝΦΙΑ προκειμένου να αποφευχθούν μεγάλες και απότομες επιβαρύνσεις για τους ιδιοκτήτες ακινήτων μετά την αύξηση των αντικειμενικών αξιών των ακινήτων
  • Νέες διορθώσεις στο ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα των επαγγελματιών.

Πηγή: ot.gr