Το Ιράν απαντά στις επιδρομές ΗΠΑ και Ισραήλ με επιθέσεις σε στρατιωτικές και ενεργειακές υποδομές. Ρουκέτες, πυραύλοι και πλήγματα σε αμερικανικές βάσεις ανεβάζουν επικίνδυνα την ένταση στη Μέση Ανατολή και η περιοχή μοιάζει έτοιμη να εκραγεί. Τα Στενά του Ορμούζ κινδυνεύουν, ενώ η παγκόσμια αγορά πετρελαίου βρίσκεται σε συναγερμό. Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί ανήσυχη τις εξελίξεις, ενώ ειδικοί επιχειρούν να «διαβάσουν» τα σχέδια πίσω από τις κινήσεις της Τεχεράνης.

Η «στρατηγική της πίεσης»…

Το Ιράν φαίνεται να ακολουθεί μια σκόπιμη στρατηγική «χαοτικής πίεσης» απέναντι σε Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ, απαντώντας στις πρώτες κιόλας αεροπορικές επιδρομές, με επιθέσεις σε Ισραήλ και αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στον Κόλπο, εκτοξεύοντας πυραύλους και drones. Τουλάχιστον έξι αμερικανοί στρατιώτες έχουν σκοτωθεί, ενώ πλήττονται και πολιτικές υποδομές, όπως ξενοδοχεία και αεροδρόμια, προκαλώντας πανικό στους συμμάχους του Τραμπ στην Ασία. Το αποτέλεσμα είναι μια «αλυσιδωτή» κρίση που απειλεί να εγκλωβίσει την περιοχή του Κόλπου μέσα σε ένα πρωτοφανές πλαίσιο βίας.

Η Τεχεράνη αξιοποιεί επίσης τους περιφερειακούς του συμμάχους. Η Χεζμπολάχ εκτόξευσε ρουκέτες κατά του Ισραήλ, εκδικούμενη τον θάνατο του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ενώ φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ ανέλαβαν επιθέσεις σε αμερικανικές βάσεις. Η ένταση στη Μέση Ανατολή δεν αφορά μόνο την περιοχή. Επεκτείνεται στις θαλάσσιες αρτηρίες, απειλώντας και τα εμπορικά δίκτυα: τα Στενά του Ορμούζ, κρίσιμη οδός για το 1/5 του παγκόσμιου πετρελαίου, έχει δει σημαντική μείωση της ναυσιπλοΐας, εκτοξεύοντας τις τιμές του μαύρου χρυσού και προκαλώντας ανησυχία σε Κίνα, Ιαπωνία, Νότια Κορέα, Ταϊβάν, Ινδία και Ευρώπη.

Αναλυτές και διπλωμάτες που μίλησαν στους New York Times, εκτιμούν ότι δεν είναι τυχαίες οι κινήσεις του Ιράν, προς μια επέκταση της σύγκρουσης, ώστε να πιέσει τις ΗΠΑ στο εσωτερικό και στο εξωτερικό. Οι επιθέσεις σε αεροδρόμια, ξενοδοχεία και ενεργειακές εγκαταστάσεις δημιουργούν προβλήματα στους συμμάχους των ΗΠΑ στον Κόλπο και ενδέχεται να επηρεάσουν ακόμη και την αμερικανική οικονομία και τις πολιτικές ισορροπίες, εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών, τον ερχόμενο Νοέμβριο.

Η Τεχεράνη παίζει το χαρτί της πίεσης σε ένα παιχνίδι που θεωρεί πως δεν έχει τίποτα να χάσει, ενώ οι κίνδυνοι για τη σταθερότητα της περιοχής και την παγκόσμια οικονομία αυξάνονται δραματικά.

…σπρώχνει τους συμμάχους στην αγκαλιά της Ουάσινγκτον;

Σύμφωνα πάντως με αναλυτές της Μέσης Ανατολής, τους οποίους επικαλείται το Reuters, oι επιθέσεις του Ιράν σε έξι κράτη του Κόλπου – Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κατάρ, Μπαχρέιν, Κουβέιτ και Ομάν – αλλάζουν ριζικά τη διπλωματική ισορροπία.

Συκγκεκριμένα, προειδοποιούν ότι τα χτυπήματα της Τεχεράνης στους συμμάχους των ΗΠΑ, που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις, μπορεί να έχουν το αντίθετο αποτέλεσμα από το επιδιωκόμενο: αντί να αναγκάσουν τα κράτη αυτά να ασκήσουν πίεση στον Τραμπ για τον τερματισμό της σύγκρουσης, τα ωθούν σε ανοικτή συνεργασία με την Ουάσινγκτον και συντονισμένες στρατιωτικές δράσεις κατά του Ιράν.

Ο Abdulaziz Sager, πρόεδρος του think tank Gulf Research Center στη Σαουδική Αραβία, σημειώνει: «Τα κράτη του Κόλπου αντιμετωπίζουν τώρα καθαρές επιλογές: είτε να συμμετάσχουν πιο ανοιχτά στην προσπάθεια των ΗΠΑ, είτε να ρισκάρουν περαιτέρω κλιμάκωση στο έδαφός τους». Οι επιθέσεις της Τεχεράνης υποχρέωσαν τα κράτη να εγκαταλείψουν τη «ουδετερότητα» και να ευθυγραμμιστούν με την Ουάσινγκτον.

Το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (ΣΣΚ) πραγματοποίησε έκτακτη συνεδρίαση, επικαλέστηκε το Άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ και έθεσε «κόκκινες γραμμές», ενεργοποιώντας κοινά συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας και αναγνωριστικές πτήσεις. Οι χώρες του Κόλπου δείχνουν ότι οι επιθέσεις της Τεχεράνης έχουν ενισχύσει τη συνοχή τους, ενώ κάθε νέα κλιμάκωση μπορεί να μετατρέψει τον Κόλπο σε ενεργό μέτωπο πολέμου.

Εξάλλου, οι επιθέσεις σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις που συνδέονται με τη Δύση – από βάση της Βρετανίας στην Κύπρο μέχρι γαλλικές δυνάμεις στα ΗΑΕ – αυξάνουν τον κίνδυνο εμπλοκής του ΝΑΤΟ. Η Τεχεράνη έχει πλήξει ιδιαίτερα τα ΗΑΕ, με πάνω από το 60% των επιθέσεων να στοχεύουν αεροδρόμια, λιμάνια και ενεργειακές υποδομές, πλήττοντας παράλληλα και τη φήμη των κρατών αυτών ως ασφαλή επενδυτικά και τουριστικά κέντρα.

Ο πλανήτης παρακολουθεί σε αναμμένα κάρβουνα

Οι αξιωματούχοι του Κόλπου υπογραμμίζουν ότι η Τεχεράνη άλλαξε θεμελιωδώς το διπλωματικό τοπίο, καθιστώντας πιο δύσκολες μελλοντικές διαπραγματεύσεις για το πυραυλικό και πυρηνικό της πρόγραμμα και ενώνοντας ταυτόχρονα τους γείτονες της και τις δυτικές κυβερνήσεις, απέναντι στις απειλές.

Το Ιράν συνεχίζει να παίζει με τη φωτιά, δοκιμάζοντας τα όρια της διεθνούς υπομονής, ενώ κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πού θα σταματήσει η κλιμάκωση. Οι επόμενες εβδομάδες αναμένεται να είναι κρίσιμες για τη σταθερότητα της Μέσης Ανατολής και τη διεθνή ασφάλεια.