Μια απρόσμενη υπόθεση, στο όριο μεταξύ τέχνης και πολιτικής προκαλεί αντιδράσεις στην Ιταλία. Έπειτα από εργασίες συντήρησης σε τοιχογραφία παρεκκλησίου της βασιλικής του Αγίου Λαυρεντίου «ιν Λουτσίνα», στο ιστορικό κέντρο της Ρώμης, ένα  αγγελάκι φέρεται να απέκτησε χαρακτηριστικά που θυμίζουν έντονα την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι.

Το θέμα έφερε στο φως με πρωτοσέλιδο δημοσίευμα η εφημερίδα La Repubblica, παρουσιάζοντας φωτογραφίες πριν και μετά τη συντήρηση. Η αποκάλυψη προκάλεσε την άμεση κινητοποίηση του υπουργείου Πολιτισμού, πολιτικές αντιδράσεις, αλλά και σκωπτικά σχόλια από την ίδια την πρωθυπουργό.

Η αποκάλυψη και οι φωτογραφίες πριν και μετά

Σύμφωνα με τη La Repubblica, μία από τις δύο αγγελικές μορφές που κοσμούν παρεκκλήσι της εκκλησίας αλλοιώθηκε κατά τη διάρκεια πρόσφατων εργασιών, με αποτέλεσμα το πρόσωπο να παραπέμπει εμφανώς στη 49χρονη επικεφαλής της ιταλικής κυβέρνησης. Όπως σημείωνε η εφημερίδα, πριν από τη συντήρηση η μορφή έμοιαζε με ένα «ανώνυμο χερουβείμ», χωρίς διακριτά ή προσωποποιημένα χαρακτηριστικά.

Το δημοσίευμα συνοδευόταν από συγκριτικές εικόνες, ενισχύοντας τη δημόσια αίσθηση ότι δεν πρόκειται απλώς για τυχαία ομοιότητα, αλλά για συνειδητή ή τουλάχιστον προβληματική αισθητική παρέμβαση.

Παρέμβαση του υπουργείου Πολιτισμού

Το ιταλικό υπουργείο Πολιτισμού αντέδρασε άμεσα, ανακοινώνοντας ότι έδωσε εντολή στον ανώτατο αξιωματούχο προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς στη Ρώμη να πραγματοποιήσει αυθημερόν αυτοψία στο έργο. Στόχος, όπως διευκρινίστηκε, είναι να διαπιστωθεί τι ακριβώς συνέβη κατά τη συντήρηση και να αποφασιστούν τα επόμενα βήματα.

Σημειώνεται ότι οι τοιχογραφίες του συγκεκριμένου παρεκκλησίου χρονολογούνται μόλις από το 2000 και, ως εκ τούτου, δεν υπάγονται σε καθεστώς αυστηρής προστασίας αρχαιολογικής ή ιστορικής κληρονομιάς. Παρ’ όλα αυτά, η υπόθεση αγγίζει ευαίσθητα ζητήματα δεοντολογίας και ορίων ανάμεσα στη θρησκευτική τέχνη και τη σύγχρονη πολιτική εικόνα.

Αντιδράσεις από την αντιπολίτευση

Η αντιπολίτευση έσπευσε να καταγγείλει το περιστατικό. Το Κίνημα Πέντε Αστέρων προειδοποίησε ότι «δεν μπορούμε να επιτρέψουμε η τέχνη και ο πολιτισμός να κινδυνεύουν να μετατραπούν σε εργαλείο προπαγάνδας ή σε οτιδήποτε άλλο, ανεξαρτήτως του αν το απεικονιζόμενο πρόσωπο είναι αυτό της πρωθυπουργού».

Στο ίδιο μήκος κύματος, η κεντροαριστερή αντιπολίτευση του Δημοκρατικού Κόμματος χαρακτήρισε το συμβάν «απαράδεκτο» και ζήτησε την άμεση παρέμβαση τόσο του υπουργού Πολιτισμού Αλεσσάντρο Τζούλι όσο και της αρμόδιας Εφορίας Αρχαιοτήτων της Ρώμης.

Τι λέει η ενορία και ο δημιουργός

Ο εφημέριος του ναού, πατέρας Ντανιέλε Μικελέτι, επιβεβαίωσε μιλώντας στο πρακτορείο ANSA ότι «πράγματι, υπάρχει μια ομοιότητα», διευκρινίζοντας ωστόσο ότι οι διακοσμήσεις του παρεκκλησίου απλώς «φρεσκαρίστηκαν» μετά από ζημιές που προκάλεσε η υγρασία. Όπως πρόσθεσε, τυχόν έλεγχοι κατά τη διάρκεια των εργασιών θα έπρεπε να είχαν πραγματοποιηθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες πολιτιστικής κληρονομιάς.

Η συντήρηση πραγματοποιήθηκε από τον ίδιο καλλιτέχνη που είχε δημιουργήσει αρχικά την τοιχογραφία, τον Μπρούνο Βαλεντινέτι. Ο ίδιος απέρριψε κατηγορηματικά ότι αλλοίωσε εσκεμμένα την εικόνα, δηλώνοντας: «Αποκατέστησα αυτό που υπήρχε πριν… όπως ήταν πριν από 25 χρόνια».

Ιταλικά μέσα, πάντως, αναφέρουν ότι στο παρελθόν είχε συνεργαστεί σε τοιχογραφίες που είχαν παραγγελθεί για έπαυλη του Σίλβιο Μπερλουσκόνι, στοιχείο που προσέθεσε πολιτικές αιχμές στη συζήτηση.

Η αντίδραση της Μελόνι: χιούμορ αντί σύγκρουσης

Η ίδια η Τζόρτζια Μελόνι επέλεξε να αντιμετωπίσει το θέμα με χιούμορ. Ανήρτησε στον λογαριασμό της στο Instagram φωτογραφία της επίμαχης τοιχογραφίας, συνοδεύοντάς την με τη λεζάντα: «Όχι, σίγουρα δεν μοιάζω με άγγελο», προσθέτοντας ένα emoji γέλιου.

Παρά τη χαλαρή στάση της πρωθυπουργού, το περιστατικό άνοιξε μια ευρύτερη συζήτηση στην Ιταλία για τα όρια της καλλιτεχνικής ελευθερίας, τον ρόλο των θρησκευτικών χώρων και τον κίνδυνο πολιτικοποίησης της τέχνης, ακόμη και μέσα από φαινομενικά μικρές ή “ασήμαντες” παρεμβάσεις.