Στις 28 Φεβρουαρίου του 2023, όταν η Μαρία Καρυστιανού λαγοκοιμόταν περιμένοντας την κόρη της Μάρθη, που επέστρεφε σπίτι με την αμαξοστοιχία Intercity 62, να χτυπήσει το κουδούνι της εξώθυρας, δε θα μπορούσε να ξέρει, να υποθέσει, ούτε καν να φανταστεί τη συντριπτική απώλεια που θα βίωνε εκείνο το βράδυ ως μητέρα.

Ούτε βέβαια να γνωρίζει πως τρία χρόνια μετά το δυστύχημα που άλλαξε και όρισε την ιδιωτική ζωή της, η ίδια θα ενσάρκωνε το πλέον πολύφερνο αλλά και πολυσυζητημένο πρόσωπο της δημόσιας σφαίρας. Τον παράγοντα που, όπως καταγράφεται από τις δημοσκοπήσεις, έρχεται να κλυδωνίσει ένα ήδη ασαφές και ρευστό πολιτικό σκηνικό.

Την Μαρία Καρυστιανού τη μάθαμε ως τη χαροκαμένη μάνα που θρηνούσε για το χαμό του παιδιού της. Ένα πρόσωπο δηλαδή ιερό. Την γνωρίσαμε όμως και ως μια πολίτη που αποφάσισε να μην εγκλωβιστεί στο πένθος της ιδιωτικής τραγωδίας της, αλλά ούτε και να περιφέρει τη λύπη της σπάταλα και φλύαρα δεξιά κι αριστερά.

Το πένθος που έγινε αγώνας

Με δύναμη σπάνια και κουράγιο αξιοθαύμαστο έθεσε τον εαυτό της στην υπηρεσία ενός σκοπού: την απόδοση δικαιοσύνης για το έγκλημα των Τεμπών, όπως επιμένει να αναφέρεται στις δημόσιες τοποθετήσεις της στο σιδηροδρομικό δυστύχημα που στοίχισε την ζωή σε 57 συμπολίτες μας. Εκείνη η απόφασή της έγινε η αρχή για την εκκόλαψή της σε σύμβολο. Σε μια ηρωίδα της διπλανής πόρτας που συχνά έχουμε θαυμάσει στον κόσμο της μυθοπλασίας, σε σειρές και ταινίες, αλλά σπανίως στην αληθινή ζωή.

Στις 3 Μαΐου του 2023, 64 ημέρες μετά το δυστύχημα που έκοψε βίαια το νήμα της ζωής της κόρης της, η Μαρία Καρυστιανού δήλωνε στην ιδρυτική συνέντευξη Τύπου του Συλλόγου Πληγέντων Δυστυχήματος – Τέμπη 2023: «Δεν είμαι νομικός. Είμαι μια μάνα που έχασε άδικα και ξαφνικά την κόρη της στο τρένο, στην επιστροφή της από ένα ταξίδι. Θέλω να μιλήσω για ένα ακόμη έγκλημα, που γίνεται απέναντι σε εμάς, που είμαστε η φωνή όσων δεν είναι πια εν ζωή. Θα μιλήσω για την ψυχή του συλλόγου μας, “Τέμπη 2023” που ιδρύθηκε, με μοναδικό στόχο να αποδοθεί δικαιοσύνη».

Ένα ιερό σύμβολο

Κανείς δεν μπορεί να αμφιβάλει ότι από τη θέση της προέδρου, την οποία ανέλαβε από την ίδρυση του συλλόγου, διέθεσε κάθε ικμάδα του εαυτού της στο σκοπό για τον οποίο μιλούσε. Το Φεβρουάριο του 2024, λίγες ημέρες πριν από τη συμπλήρωση ενός χρόνου από το δυστύχημα, η Καρυστιανού έδωσε μια καταιγιστική, συγκλονιστική, από καρδιάς ομιλία στο Ευρωκοινοβούλιο.

Ο τρόπος που αποφάσισε να απευθυνθεί στο όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτυπώθηκε ανάγλυφα στις λέξεις με τις οποίες επέλεξε να συστηθεί: «Είμαι μια μητέρα από την Ελλάδα και απευθύνομαι σε όλες τις μητέρες και όλους τους γονείς του κόσμου», είπε.

Τον Οκτώβριο της ίδιας χρονιάς επιβεβαίωσε με τον πιο απτό και χειροπιαστό τρόπο πως η στάση της και η δράση της ως προέδρου του συλλόγου δεν απηχούσε απλώς στην κοινωνία. Την άγγιζε και τη συγκινούσε βαθιά. Σχεδόν τη συνέπαιρνε.

Η συναυλία στο Καλλιμάρμαρο Στάδιο έγινε sold out, συγκέντρωσε σύμφωνα με τις εκτιμήσεις 45.000 κόσμου και απέφερε έσοδα στο σύλλογο, τα οποία λειτούργησαν ως σημείο τριβής μεταξύ της Καρυστιανού και οικογενειών θυμάτων που δε συμφωνούσαν με τη διοργάνωση και κυρίως με το αντίτιμο των 15 ευρώ.

Οι πρώτες ρωγμές

«Δεν υπάρχει τίποτα παράνομο και τίποτα κρυφό σε αυτό που κάνουμε. Είμαστε διάφανοι και ξεκάθαροι και έχουμε αποδείξει πόσο πολύ μας ενδιαφέρει να πετύχει ο αγώνας μας», σημείωνε τότε η Καρυστιανού η οποία είχε αποσαφηνίσει πως τα έσοδα από τη συναυλία που τελικά εξελίχθηκε σε παλλαϊκό κάλεσμα προορίζονταν για τη χρηματοδότηση του δικαστικού αγώνα για τη δικαίωση των οικογενειών των θυμάτων.

Η ανταπόκριση του κόσμου αλλά ακόμα και οι ενστάσεις που διατυπώθηκαν – ίσως για πρώτη φορά – στο πρόσωπο της Καρυστιανού το φθινόπωρο του 2024 έδειχναν πως η ίδια δεν ήταν πια απλώς η μάνα, η πρόεδρος ή το σύμβολο αλλά γινόταν εκούσα άκουσα η συνισταμένη.

Το κεντρικό πρόσωπο ενός κινήματος -ασαφές, πολυποίκιλου και με αιχμή της ρητορικής του το βολικό αλλά αόριστο αιτούμενο περί δικαιοσύνης και διαφάνειας- που αναζητούσε τρόπο και χώρο να εκφραστεί. Αλλά και πρόσωπο να το εκφράσει.

Το πράγμα έγινε ακόμα πιο ξεκάθαρο τον Ιανουάριο του 2025. Η Καρυστιανού ενέπνευσε, πρωτοστάτησε και έδωσε το «παρών» στις μαζικές διαδηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν στην Αθήνα και σε άλλες πόλεις της επικράτειας με κεντρικό σύνθημα τη φράση «Δεν έχω οξυγόνο».

Από την άρνηση στην κατάφαση

Η συζήτηση αναφορικά με το εάν η ίδια στην πραγματικότητα προλείαινε το έδαφος για μια πολιτική σταδιοδρομία δεν άργησε να ανάψει. Από κοντά και η η συνήθης κατηγορία πως η Καρυστιανού εργαλοποιεί το θάνατο του παιδιού της με απώτερο στόχο να θωπεύσει το θυμικό του εκλογικού σώματος και να μπει στον πολιτικό στίβο.

Από την πλευρά της η ίδια διέψευδε τη σχετική φημολογία, πράγμα που είχε κάνει και ένα χρόνο νωρίτερα, όταν κάποιοι προεξοφλούσαν την υποψηφιότητά της στις Ευρωεκλογές. Ωστόσο τον Ιούλιο του 2025 η Καρυστιανού έκανε την έως τότε πιο πολιτική κίνησή της.

Κατέθεσε στη Βουλή των Ελλήνων ένα ψήφισμα υπογεγραμμένο από 1,3 πολίτες που ζητούσαν την κατάργηση του άρθρου 86 του Συντάγματος και του νόμου περί ευθύνης υπουργών.

Για πολλούς αυτή ήταν η κίνηση που υποδείκνυε την απόφασή της να διαβεί τον Ρουβίκωνα και να ξανασυστηθεί. Αυτή τη φορά ως θηλυκός Μεσσίας της – αενάως διαστελλόμενης έννοιας- της αντισυστημικότητας. Δεν είχαν τελικά άδικο.

Ένα νέο δημόσιο πρόσωπο

Μπορεί να μεσολάβησε ένα εξάμηνο με εικασίες, εικοτολογία, φήμες, διαψεύσεις και παραλειπόμενα, ωστόσο έπειτα από την πρόσφατη συνέντευξη της Μαρίας Καρυστιανού στον τηλεοπτικό σταθμό Kontra κανείς δεν μπορεί να διαφωνήσει πως η πρόεδρος του συλλόγου Τέμπη 2023 δεν είναι πια μόνο η μητέρα της Μάρθης. Αλλά ένα πολιτικό πρόσωπο που διεκδικεί μερτικό από μια πολυδιασπασμένη πίτα.

Δεν ανήκει απλώς στο 25% του κόσμου, το οποίο όπως έλεγε σε άλλη συνέντευξή της στην εκπομπή Χαμογέλα και Πάλι του MEGA νιώθει την ανάγκη για κάτι καινούργιο. Ούτε τίθεται αυτοβούλως απλώς επικεφαλής του. Ισχυρίζεται και ευαγγελίζεται ότι το ενσαρκώνει.

Θα κριθεί κάτω από αυτό το πρίσμα και υπό τους νέους όρους τους οποίους η ίδια επέλεξε να θέσει στον εαυτό της; Πιθανότατα όχι. Κι αυτό μπορεί να είναι πρόβλημα. Ή και όχι. Τουλάχιστον για το «αντισυστημικό», θυμωμένο και ετερόκλητο ακροατήριό της.