Οι άνθρωποι μετριόμαστε με τον εαυτό μας και με την εποχή μας.
Ιδιοι εαυτοί σε άλλες εποχές είναι μια αφύσικη συνθήκη, ένα πείραμα που δεν μπορεί να βγάλει κάποιο χρήσιμο συμπέρασμα.
Για τον άνθρωπο στην Ελλάδα το 2022 πολλά από εκείνα για τα οποία καμαρώνουμε – Αρχαία Ελλάδα για παράδειγμα – είναι ένα σύμπαν που δημιουργήθηκε από ανθρώπους που δεν έχουν καμία σχέση με εμάς. Εκείνο που μένει ίδιο είναι οι αρχέγονες αγωνίες που δεν πρόκειται να αλλάξουν, ο φόβος του θανάτου για παράδειγμα. Αλλά ακόμη κι αυτόν τον φόβο με διαφορετικό τρόπο θα τον διαπραγματευτούμε τόσο στην καθημερινότητά μας όσο και στην τέχνη και στη φιλοσοφία μας.
Η επέτειος των διακοσίων χρόνων από την Επανάσταση του 1821 θα ήταν μια πολύ χρήσιμη ευκαιρία να εντοπίσουμε τις ομοιότητες αλλά και να παραδεχθούμε τις διαφορές μας από τους πρωταγωνιστές της. Και κυρίως να αντλήσουμε διδάγματα που θα μας βοηθήσουν να ζήσουμε και όχι να αποζητάμε τον θάνατο σε κάθε ευκαιρία.
Οι επαναστάσεις είναι ύμνοι στη ζωή, όχι στον θάνατο. Αυτή είναι μια θεμελιώδης παρεξήγηση πάνω στην οποία έχουν στηθεί όλες οι εθνικιστικές μπίζνες. Θέλουμε να ζήσουμε ελεύθεροι και να είμαστε εμείς και όχι να επιβάλλουμε κάποια φυλετική ή εθνική ανωτερότητα η οποία δεν υπάρχει. Ολοι οι λαοί έχουν ηρωικές σελίδες στην Ιστορία τους. Και μακάρι να τις τιμούν και να είναι άξιοι συνεχιστές.
Είναι ακριβώς όπως συμβαίνει και με τους ανθρώπους γύρω μας. Μακάρι να περιτριγυριζόμαστε από ελεύθερους, χαρούμενους ανθρώπους, κέρδος είναι και για εμάς, όλοι είμαστε νικητές μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον. Δεν υπάρχουν προσωπικές ευτυχίες όταν γύρω σου πέφτουν κορμιά.
Αν συνυπολογίσουμε και το γεγονός πως η Ιστορία μας έχει αποδείξει πως τα πήγαμε πολύ καλύτερα με τους εχθρούς μας από όσο τα πήγαμε με τους εαυτούς μας – όταν νικήσαμε και μείναμε μόνοι μαζί τους -, ίσως θα πρέπει να αλλάξουμε λίγο την ανάγνωση.
Η ελληνική Ιστορία – στις καλές της στιγμές, γιατί έχει και πολύ σκοτεινές σελίδες – είναι ιδιαίτερα εμπνευστική σε μία από τις θεμελιώδεις ανθρώπινες ποιότητες, την ελευθερία. Την αρχή των πάντων. Είμαστε οι κασκαντέρ που είχαν την ωραία τρέλα να κάνουν τρελά, αδιανόητα πράγματα για να την κερδίσουν. Οταν όμως καταφέραμε να την κερδίσουμε μας αντικατέστησαν με καλούς και γνωστούς ηθοποιούς γιατί οι κασκαντέρ ως γνωστόν δεν «τα λένε». Μια μεγάλη μερίδα των Ελλήνων σήμερα δεν «τα λέμε». Οραματιζόμαστε νέους θανάτους, τους βαφτίζουμε ηρωισμούς γιατί απλά δεν έχουμε τον ηρωισμό να ζήσουμε.
Δεν μπορούμε να διαχειριστούμε την Ειρήνη, δεν βρίσκουμε μέσα σε αυτήν συλλογικότητες που να μας περιέχουν και να μας θεωρούν ισότιμους και η έσχατη επιλογή μας για να αθροιστούμε κάπου και να βρούμε νόημα είναι να διαφημίζουμε την πρόθεσή μας να χύσουμε το αίμα μας πληκτρολογώντας θυμωμένες απειλές και ανιστόρητους ισχυρισμούς.
Το 1821 διδάσκει το να κοιτάμε ψηλά, λίγο πάνω από το μπόι μας. Αλλά αυτό δεν είναι και τόσο σημαντικό αν δεν συμπληρώνεται από την αναγνώριση αυτού του δικαιώματος σε όλους και αν δεν ταυτίζεται με τη ζωή και όχι με τον θάνατο. Η ζωή είναι πολύ πιο δύσκολη πίστα.
