Διαφύλαξη της ενότητας της Σένγκεν, προτεραιότητα στη συμφωνία με την Τουρκία και τερματισμό της «ανεξέλεγκτης διάβασης» προσφυγικών ροών στο λεγόμενο βαλκανικό διάδρομο περιλαμβάνει το τελικό κείμενο συμπερασμάτων της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ.

Το μέρος του τελικού κειμένου για το προσφυγικό δημοσιεύτηκε το μεσημέρι της Παρασκευής, επισήμως, ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη η δεύτερη ημέρα της Συνόδου, η οποία επικεντρώνεται πλέον στο θέμα της Βρετανίας.» Στο κείμενο υπογραμμίζεται ότι στόχος της ΕΕ στο προσφυγικό «πρέπει να είναι η ταχεία μείωση των προσφυγικών ροών, η προστασία των εξωτερικών μας συνόρων, η μείωση της παράνομης μετανάστευσης και η διαφύλαξη της ακεραιότητας του Σένγκεν».

Οι «28» χαιρετίζουν «την απόφαση του ΝΑΤΟ να βοηθήσει στη διεξαγωγή αναγνώρισης, επιτήρησης και παρακολούθησης των παράνομων διελεύσεων στο Αιγαίο» και σημειώνουν πως η FRONTEX θα πρέπει να «συνεργαστεί στενά» με το ΝΑΤΟ.

«Η πλήρης και ταχεία εφαρμογή του Σχεδίου Δράσης με την Τουρκία παραμένει προτεραιότητα για τη μείωση των προσφυγικών ροών και την αντιμετώπιση των διακινητών» υπογραμμίζεται, λέγοντας πως «έχουν γίνει βήματα από την Τουρκία, ωστόσο οι μεταναστευτικές ροές παραμένουν πολύ υψηλές».

«Απαιτείται σημαντική και συνεχής μείωση του αριθμού των παράνομων διελεύεσεων και αυτό απαιτεί επιπλέον, αποφασιστικές προσπάθειες και από την τουρκική πλευρά» υπογραμμίζεται.

Τονίζεται επίσης ότι «η συνεχής μη ομαλή μεταναστευτική ροή πάνω στο βαλκανικό διάδρομο παραμένει παράγοντας βαθιάς ανησυχίας που απαιτεί επιπλέον δράση και τερματισμό της προσέγγισης «ανεξέλεγκτης διάβασης» («wave-through approach») και μη συντονισμένων μέτρων πάνω στη διαδρομή αυτή, λαμβάνοντας υπόψη τις ανθρωπιστικές συνέπειες για τα εμπλεκόμενα κράτη-μέλη».

«Είναι απαραίτητη η αποκατάσταση της ομαλής λειτουργίας του Σένγκεν, με πλήρη υποστήριξη σε μέλη που αντιμετωπίζουν δύσκολες περιστάσεις» αναφέρεται. Τονίζεται ότι «πρέπει να επιστρέψουμε σε μία κατάσταση στην οποία όλα τα μέλη να εφαρμόζουν πλήρως το Σένγκεν και αρνούνται είσοδο στα εξωτερικά σύνορα σε υπηκόους τρίτων χωρών που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις ή δεν κάνουν αίτηση για άσυλο όταν τους έχει δοθεί η ευκαρία».

Σημειώνεται ότι σε αυτό «λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες των θαλάσσιων συνόρων, και εφαρμόζοντας το σχέδιο δράσης με την Τουρκία».

Η σύσταση και λειτουργία των hotspot «βελτιώνεται σταδιακά, […] ωστόσο μένουν ακόμη αρκετά να γίνουν, ώστε συγκεκριμένα να γίνουν πλήρως λειτουργικάκαι να διασφαλιστεί η πλήρης ταυτοποίηση και καταγραφή κάθε εισόδου και η πλήρης εφαρμογή της μετεγκατάστασης» αναφέρεται. «Οι αιτούντες άσυλο δεν έχουν το δικαίωμα να επιλέξουν τη χώρα μέρος από την οποία ζητούν άσυλο» υπογραμμίζεται.

Η Σύνοδος αποφάσισε νέα έκτακτη σύγκληση με τη συμμετοχή της Τουρκίας στις 6 Μαρτίου.

Το κείμενο των συμπερασμάτων

Έμφαση στην υλοποίηση της συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίαςδίνει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στο κείμενο των συμπερασμάτων, καθώς “οι ροές προς την Ελλάδα παραμένουν υπερβολικά υψηλές”. Το Συμβούλιο δεσμεύτηκε να ολοκληρώσει τη δημιουργία της κοινής συνοριοφυλακής και ακτοφυλακής σε νέα σύνοδο το Μάρτιο,και να εντατικοποιηθεί η παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας προς τους πρόσφυγες, αλλά και η επαναπροώθηση σε τρίτες χώρες. Επίσης τονίζει τη σημασία της λειτουργίας των κέντρων καταγραφής και ταυτοποίησης.

II. ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗ

4.Ως ανταπόκριση στη μεταναστευτική κρίση που αντιμετωπίζει η ΕΕ, ο στόχοςπρέπει να είναι η ταχεία αναχαίτιση των ροών, ηπροστασία τωνεξωτερικών συνόρων, η μείωση της παράνομης μετανάστευσης και ηδιαφύλαξη της ακεραιότητας του χώρουΣένγκεν. Στο πλαίσιο αυτής τηςολοκληρωμένης προσέγγισης, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αξιολόγησε, μεβάση λεπτομερείςεκθέσεις της Προεδρίας και της Επιτροπής, την πρόοδοτης εφαρμογής των κατευθυντήριων γραμμών που συμφωνήθηκαν τονΔεκέμβριο.

5. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκφράζει την ικανοποίησή του για την απόφαση τουΝΑΤΟ να βοηθήσει στην αναγνώριση,παρακολούθηση καιεπιτήρηση τωνπαράνομων διελεύσεων στο Αιγαίο Πέλαγος και καλεί όλα τα μέλη τουΝΑΤΟ ναυποστηρίξουν ενεργά το μέτρο αυτό. Η ΕΕ και ιδίως ο FRONTEX θαπρέπει να συνεργάζονται στενά με το ΝΑΤΟ.

6. Η πλήρης και ταχεία εφαρμογή του σχεδίου δράσης ΕΕ-Τουρκίας εξακολουθείνα αποτελεί προτεραιότητα, προκειμένου νααναχαιτισθούν οιμεταναστευτικές ροές και να καταπολεμηθούν τα δίκτυα διακινητών καιλαθρεμπόρων. Η Τουρκία έχει λάβειμέτρα για την εφαρμογή του σχεδίουδράσης, ιδίως όσον αφορά την πρόσβαση των σύρων προσφύγων στηντουρκική αγοράεργασίας και την ανταλλαγή δεδομένων με την ΕΕ.Ωστόσο, οι ροές των μεταναστών που φθάνουν στην Ελλάδα από τηνΤουρκίαεξακολουθούν να είναι υπερβολικά υψηλές. Επιβάλλεται σημαντικήκαι διαρκής μείωση του αριθμού των παράνομων εισόδωναπό τηνΤουρκία στην ΕΕ. Αυτό απαιτεί περισσότερες και αποφασιστικέςπροσπάθειες και από την πλευρά της Τουρκίας για τηναποτελεσματική εφαρμογή του σχεδίου δράσης. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιοχαιρετίζει τη συμφωνία που επιτεύχθηκε όσον αφοράτηδιευκόλυνση για τους πρόσφυγες στην Τουρκία και καλεί τηνΕπιτροπή και τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν ταχέως ταπρογράμματαπροτεραιότητας. Σημειώνειεπίσης με ικανοποίηση την πρόοδοόσον αφορά την κατάρτιση αξιόπιστου εθελοντικούπρογράμματοςεισδοχής για ανθρωπιστικούς λόγους με τηνΤουρκία.

7. Επιπλέον,

α) όσον αφορά τις σχέσεις με εμπλεκόμενες τρίτες χώρες, οι ολοκληρωμένεςκαιειδικά προσαρμοσμένες δέσμες κινήτρων πουαναπτύσσονται αυτή τη στιγμή για συγκεκριμένες χώρες προκειμένου ναδιασφαλίζονται αποτελεσματική επιστροφή καιεπανεισδοχή απαιτούν τηνπλήρη στήριξη της ΕΕ και των κρατών μελών. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιοκαλείεπίσης την Επιτροπή,την Ύπατη Εκπρόσωπο και τα κράτη μέληνα παρακολουθούν και να αντιμετωπίζουν τυχόν παράγοντες που είναιδυνατόν ναοδηγήσουν σε μεταναστευτικές ροές•

β) η εφαρμογή και η επιχειρησιακή επακολούθηση της συνόδου της Βαλέτας,ιδίως του συμφωνηθέντος καταλόγου των 16δράσεωνπροτεραιότητας, πρέπει να συνεχιστούν και να ενταθούν•

γ) θα πρέπει να εξακολουθήσει να παρέχεται ανθρωπιστική βοήθεια στουςΣύρους πρόσφυγες και στις χώρες που γειτονεύουνμε τη Συρία.Πρόκειται για επείγουσα παγκόσμια ευθύνη. Σε αυτό το πλαίσιο, τοΕυρωπαϊκό Συμβούλιο εκφράζει ικανοποίηση γιατην έκβαση της διάσκεψηςσχετικά με τη στήριξη προς τη Συρία και την ευρύτερη περιοχή, πουέλαβε χώρα στο Λονδίνο στις 4Φεβρουαρίου, και καλεί την Επιτροπή, τακράτη μέλη και όλες τις άλλες συνεισφέρουσες χώρες να εφαρμόσουνταχέως τιςδεσμεύσεις τους•

δ) οι συνεχείς καιεπίμονες παράτυπες μεταναστευτικές ροές κατά μήκος τηςοδού των δυτικών Βαλκανίων εξακολουθούν ναδημιουργούν σοβαρέςανησυχίες, απαιτώντας περαιτέρω συντονισμένη δράση καιτερματισμό της προσέγγισης της διέλευσηςχωρίς διατυπώσεις (wavethrough), καθώς και της εφαρμογής μέτρων χωρίς συντονισμό κατάμήκος της οδού, λαμβανομένωνυπόψη των ανθρωπιστικών επιπτώσεωνγια τα θιγόμενα κράτη μέλη. Είναιεπίσης σημαντικό ναπαραμείνουμε σε εγρήγορσηόσον αφορά ενδεχόμενες εξελίξεις σχετικές μεάλλες οδούς, ώστε να μπορούμε να αναλάβουμε ταχεία και συντονισμένηδράση•

ε) το Συμβούλιο ενέκρινε σύσταση στις 12 Φεβρουαρίου 2016. Είναι σημαντικόνα αποκατασταθεί με συντονισμένο τρόπο η ομαλήλειτουργία τουχώρου Σένγκεν, με πλήρη στήριξη των κρατών μελών που αντιμετωπίζουνδύσκολες συνθήκες. Θα πρέπει ναεπανέλθουμε σε μιακατάσταση όπου όλα τα μέλη του χώρου Σένγκεν εφαρμόζουν πλήρως τονκώδικα συνόρων του Σένγκεν καιαρνούνται στα εξωτερικά σύνορα τηνείσοδο σε υπηκόους τρίτων χωρών οι οποίοι δεν πληρούν τις προϋποθέσειςεισόδου ή δενΕυρωπαϊκό Συμβούλιοέχουν υποβάλει αίτησηασύλου μολονότιείχαν τη δυνατότητα να το πράξουν, λαμβανομένηςταυτοχρόνως υπόψη της ιδιομορφίαςτων θαλάσσιων συνόρων,μεταξύ άλλων με την εφαρμογή του θεματολογίου ΕΕ-Τουρκίας•

στ) με τη βοήθεια της ΕΕ, η σύσταση και η λειτουργία κέντρων πρώτηςυποδοχής βελτιώνονται σταδιακά όσον αφορά τηνταυτοποίηση, τηνκαταγραφή, τη λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων και τους ελέγχουςασφαλείας επί προσώπων και ταξιδιωτικώνεγγράφων• ωστόσο,πρέπει πολλά ακόμη να γίνουν, ιδίως να καταστούν πλήρωςλειτουργικά τα κέντρα πρώτης υποδοχής, ώστενα εξασφαλιστεί ηπλήρης ταυτοποίηση και καταγραφή όλων των εισόδων σε ποσοστό 100%(συμπεριλαμβανομένωνσυστηματικών ελέγχων ασφαλείας σεευρωπαϊκές βάσεις δεδομένων, ιδίως το Σύστημα Πληροφοριών Σένγκεν,όπως απαιτείταιαπό το ενωσιακό δίκαιο), να εφαρμοστεί πλήρως ηδιαδικασία μετεγκατάστασης, να αναχαιτισθούν οι δευτερεύουσες ροέςπαράτυπων μεταναστών και αιτούντων άσυλο και να παρασχεθούν οισημαντικές εγκαταστάσεις υποδοχής που απαιτούνται για τηφιλοξενία τωνμεταναστών υπό ανθρώπινες συνθήκες μέχρι την αποσαφήνιση τηςκατάστασής τους. Οι αιτούντες άσυλο δεν έχουντο δικαίωμα να επιλέγουντο κράτος μέλος στο οποίο θα ζητούν άσυλο•

ζ) η ανθρωπιστική κατάσταση των μεταναστών κατά μήκος της οδού τωνδυτικών Βαλκανίων απαιτείεπείγουσα δράση, με χρήσηόλων τωνδιαθέσιμων ενωσιακών καιεθνικών μέσων για τη βελτίωσή της. Προς τονσκοπό αυτό, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιοθεωρεί απαραίτητο να αποκτήσει ηΕΕ ικανότητα να παρέχει ανθρωπιστική βοήθεια εσωτερικώς, σε συνεργασίαμε οργανώσειςόπως η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τουςπρόσφυγες, ώστε να στηριχθούν οι χώρες που αντιμετωπίζουν μεγάλοαριθμόπροσφύγων και μεταναστών, με βάση την εμπειρία τηςΥπηρεσίας Ανθρωπιστικής Βοήθειας και Πολιτικής Προστασίας της ΕΕ. ΤοΕυρωπαϊκό Συμβούλιο εκφράζει την ικανοποίησή του για την πρόθεση τηςΕπιτροπής να υποβάλει συγκεκριμένες προτάσεις τοσυντομότερο δυνατόν•

η) όλα τα στοιχεία που συμφωνήθηκαν τον περασμένο Δεκέμβριο θα πρέπει ναεφαρμοσθούν γρήγορα, μεταξύ άλλων οιαποφάσεις σχετικά με τημετεγκατάσταση και μέτρα για τη διασφάλιση της επιστροφήςκαι επανεισδοχής. Όσον αφορά τηνπρόταση για “Ευρωπαϊκή Συνοριοφυλακή καιΑκτοφυλακή”, θα πρέπει να επιταχυνθούν οιεργασίες προκειμένου ναεπιτευχθείπολιτική συμφωνία κατά τηνολλανδική Προεδρία και να καταστείτο νέο σύστημα λειτουργικό το συντομότερο δυνατόν•θ) τοΕυρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων νααναπτύξει με γοργούς ρυθμούς ιδέες, σεσυνεργασία με την Επιτροπή,σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο αυτή θα μπορούσε να συμβάλειστην ανταπόκριση της ΕΕ.

8.Η συνολική στρατηγική που συμφωνήθηκε τον Δεκέμβριο θα αποφέρειαποτελέσματα μόνον εάν όλα τα στοιχεία τηςεπιδιώκονται από κοινού καιεάν τα θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη ενεργούν μαζί και μεπλήρη συντονισμό. Παράλληλα,πρέπει να σημειωθεί πρόοδος προς τημεταρρύθμιση του ισχύοντος πλαισίου της ΕΕ, ώστε να εξασφαλίζεταιανθρώπινη καιαποτελεσματική πολιτική ασύλου. Για τον σκοπόαυτό, μετά τη σημερινή διεξοδική συζήτηση θα ενταθούν οιπροετοιμασίες ώστενα καταστεί δυνατή μια συζήτηση εφ’ όλης της ύληςστην επόμενη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, όπου, με βάσηοριστικότερη αξιολόγηση, πρέπει να καθορισθούν περαιτέρωκατευθύνσεις και επιλογές.