Ποιοι δεν θέλουν τις ισλαμικές σπουδές

Εντονες αντιδράσεις έχει γεννήσει τόσο σε εκκλησιαστικούς όσο και σε εθνικιστικούς κύκλους η απόφαση της Αθήνας να προχωρήσει στην ίδρυση κατεύθυνσης Μουσουλμανικών / Ισλαμικών Σπουδών στο Τμήμα Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ). Η συγκεκριμένη κίνηση της κυβέρνησης, που προωθείται με τη συνεργασία των υπουργείων Εξωτερικών και Παιδείας, εντάσσεται στο πλαίσιο ενίσχυσης του οπλοστασίου της Πολιτείας ώστε να ικανοποιηθούν πάγια αιτήματα της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης αλλά και να περιοριστεί η παρέμβαση της Αγκυρας. Αλλωστε η Τουρκία, με αφορμή τα ελλείμματα της εκάστοτε κυβερνητικής πολιτικής, κατάφερνε διαχρονικά να δημιουργεί παράλληλες δομές στην εκπαίδευση κ.α., απομονώνοντας τους μειονοτικούς.

Η απόφαση για την ίδρυση «Εισαγωγικής Κατεύθυνσης Μουσουλμανικών Σπουδών» στο Τμήμα Θεολογίας του ΑΠΘ ελήφθη στις 7 Μαρτίου. Τα μέλη ΔΕΠ την ενέκριναν με μεγάλη πλειοψηφία. Το Τμήμα Θεολογίας θα έχει την ευθύνη για την κατάρτιση του προγράμματος σπουδών και για τον προσδιορισμό του κατάλληλου διδακτικού προσωπικού. Θα προσφέρει πανεπιστημιακή θεολογική εκπαίδευση στους μουσουλμάνους το θρήσκευμα, μέλλοντες εκπαιδευτικούς (ιεροδιδασκάλους) της Θράκης, σύμφωνα και με τον πρόσφατο νόμο 4115/2013 που επιτρέπει στους ιεροδιδασκάλους να διδάσκουν το Κοράνι στα δημόσια σχολεία. Δεν θα περιορίζεται όμως σε αυτούς, καθώς θα μπορούν να το παρακολουθούν όλοι όσοι το επιθυμούν, άρα και χριστιανοί.

Οι αντιδράσεις και το κήρυγμα Ανθιμου

Η ίδρυση κατεύθυνσης μουσουλμανικών σπουδών έχει όμως ήδη αποτελέσει εστία σφοδρής αντιπαράθεσης τόσο εντός του ΑΠΘ όσο και μεταξύ εκκλησιαστικών κύκλων –πολλοί εκ των οποίων έχουν επαφή με αντίστοιχους εθνικιστικούς κύκλους. Και τούτο παρά την υποστήριξη του Οικουμενικού Πατριαρχείου αλλά και κορυφαίων ιεραρχών της Εκκλησίας της Ελλάδος προς την πρωτοβουλία αυτή.

Χαρακτηριστική είναι η επιστολή διαμαρτυρίας την οποία απέστειλε, με ημερομηνία 10 Απριλίου, το Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας του ΑΠΘ προς το υπουργείο Παιδείας, τον πρύτανη του ΑΠΘ, αλλά και τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης κ. Ανθιμο. Με αυτήν ζητεί ουσιαστικά να μην προχωρήσει η ίδρυση κατεύθυνσης μουσουλμανικών σπουδών στη Θεολογική Σχολή διότι «αλλοιώνονται ο μέχρι τώρα χαρακτήρας της Σχολής και η ακαδημαϊκή της αντιστοίχιση με τα διεθνώς κρατούντα». Και προτείνει μια σοβαρή νομοτεχνική μελέτη ώστε να υπάρξει ένα «πρόγραμμα σπουδών με την ευθύνη των καθ’ ύλην αρμοδίων Παιδαγωγικών Τμημάτων».

Μόνο τυχαία δεν πρέπει να θεωρούνται επομένως τα όσα είπε κατά της πρωτοβουλίας της ελληνικής Πολιτείας ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης κ. Ανθιμος σε πρόσφατο κήρυγμά του στις 12 Μαΐου. «Κύριε Πρωθυπουργέ, κύριε υπουργέ Παιδείας, κύριε πρύτανη, κύριοι καθηγητές, κύριοι αρμόδιοι, δεν θέλομε Ισλάμ μες στο Πανεπιστήμιο, διότι εκεί… θα χυθεί αίμα, δεν το βλέπετε τι γίνεται σε όλον τον κόσμο;» είπε ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης, ο οποίος καταφέρθηκε εναντίον της επιλογής να ιδρυθεί το εν λόγω τμήμα στη Θεσσαλονίκη.

«Και θα μεταφέρομε», πρόσθεσε, «τον χαρακτήρα της παρουσίας του Ισλάμ από τη Θράκη στη Θεσσαλονίκη, τη συμπρωτεύουσα της χώρας; Οχι στη Θεσσαλονίκη και προπάντων όχι μέσα στην ορθόδοξη θεολογική σχολή του πανεπιστημίου». Γνώστες του παρασκηνίου σημείωναν προς «Το Βήμα», ανωνύμως εξαιτίας της ευαισθησίας του θέματος, ότι ακραίοι εκκλησιαστικοί κύκλοι της πρωτεύουσας πίεσαν πρόσφατα τον κ. Ανθιμο να εκδηλωθεί εναντίον της εν λόγω πρωτοβουλίας.

Σε ανάλογα εχθρικό κλίμα ήταν και η επιστολή του Συντονιστικού Οργάνου Συνεργαζομένων Ορθόδοξων Χριστιανικών Σωματείων Θεσσαλονίκης προς τον Αντ. Σαμαρά. Το σωματείο αναφέρεται στην «παράξενη αυτή καινοτομία» που «θα επιφέρει μόνο αρνητικές επιπτώσεις, προβλέψιμες και μη, κοινωνικές, θρησκευτικές, εθνικές κ.ά.». Μιλούν για κίνηση «αντισυνταγματική», ενώ σημειώνουν ότι ένα τμήμα ισλαμικών σπουδών θα αποτελέσει… «κερκόπορτα» για την είσοδο στη Βόρεια Ελλάδα του μουσουλμανικού φανατισμού και του τζιχάντ «με σκοπό την αποσταθεροποίηση»!

Στήριξη από τις επίσημες μουφτείες

Την ίδια στιγμή η κίνηση της ελληνικής κυβέρνησης έχει προκαλέσει πολύ θετικό αντίκτυπο στους μουφτήδες Κομοτηνής, Ξάνθης και Διδυμοτείχου, Τζεμαλή Μέτσο, Μεμέτ Εκίν Σινίκογλου και Σερίφ Δαμάτογλου αντιστοίχως. Με κοινή επιστολή τους μάλιστα προς το Τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας του ΑΠΘ, την οποία κοινοποιούν μεταξύ άλλων στον υπουργό Παιδείας, οι τρεις μουφτήδες απαντούν στο αίτημα να μην ιδρυθεί το τμήμα ισλαμικών σπουδών.

Οπως σημειώνουν, το αίτημα για παροχή τριτοβάθμιας θρησκευτικής εκπαίδευσης στους μουσουλμάνους έλληνες πολίτες της Θράκης είναι πάγιο. Και αυτό διότι όσοι νέοι θέλουν να σπουδάσουν ισλαμική θεολογία πρέπει σήμερα να εγκαταλείψουν την οικογενειακή τους εστία για περίπου 10 χρόνια ώστε να σπουδάσουν σε εγνωσμένα πανεπιστήμια όπως αυτά του Καΐρου στην Αίγυπτο, της Μεδίνας στη Σαουδική Αραβία ή της Κουάλα Λουμπούρ στη Μαλαισία.

Αν προστεθεί μάλιστα στα ανωτέρω το γεγονός ότι τα δύο ιεροσπουδαστήρια της Θράκης, στον Εχίνο Ξάνθης και στην Κομοτηνή, έχουν μάλλον παραμεληθεί από την ελληνική Πολιτεία, με αποτέλεσμα αυτό να λειτουργεί προς όφελος των ιδιωτικών μειονοτικών σχολείων, γίνεται κατανοητή η δυσκολία που αντιμετωπίζουν αυτοί οι νέοι όταν θέλουν να σπουδάσουν ισλαμική θεολογία. Και τούτο παρά την παλαιόθεν πρόταση του υπουργείου Εξωτερικών για μεταφορά του ιεροσπουδαστηρίου του Εχίνου μέσα στην πόλη της Ξάνθης.

Οι τρεις άνδρες τονίζουν μάλιστα ότι σε πολλά μεγάλα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια οι μουσουλμανικές σπουδές συνδέονται με θεολογικά τμήματα. Και αναφέρουν χαρακτηριστικά τα τμήματα ισλαμικών σπουδών που υπάρχουν από το 2010 στα γερμανικά ακαδημαϊκά ιδρύματα στη Φραγκφούρτη, στην Τυβίγγη, στο Οσναμπρικ κ.α. Στη δε Βρετανία τμήματα μουσουλμανικών σπουδών υπάρχουν στα πανεπιστήμια του Μάντσεστερ, του Μπέρμιγχαμ και του Αμπερντίν, καθώς και κέντρα ισλαμικών σπουδών στα κορυφαία ακαδημαϊκά ιδρύματα της Οξφόρδης και του Κέιμπριτζ. Ακόμη και μέσα στο Βατικανό υπάρχει το Ποντιφικικό Ινστιτούτο Αραβοϊσλαμικών Σπουδών.

Απαντώντας δε στην πρόταση ένα τέτοιο τμήμα να ενταχθεί σε Παιδαγωγική Σχολή, οι τρεις μουφτήδες είναι ξεκάθαροι: «Τα παιδαγωγικά τμήματα παράγουν δασκάλους, όχι θεολόγους». Και συνεχίζουν, απαντώντας στα όσα καταλογίζουν οι αντίπαλοι του τμήματος ισλαμικών σπουδών, ότι αυτό θα λειτουργήσει ως πιθανός πολιορκητικός κριός της Αγκυρας: «Το Ισλάμ δεν ταυτίζεται με την Τουρκία ώστε να υπηρετηθεί μέσω του Τμήματος Τουρκικών Σπουδών».