Πέθανε ο Βόιτσεχ Γιαρουζέλσκι

Ο τελευταίος ηγέτης της κομμουνιστικής Πολωνίας, στρατηγός Βόιτσεχ Γιαρουζέλσκι πέθανε την Κυριακή σε ηλικία 91 ετών.

Πολλοί Πολωνοί τον θεωρούσαν «ερυθρό δικτάτορα» που έπαιρνε εντολές από το Κρεμλίνο, όμως ο ίδιος επέμενε πάντα ότι ήταν ένα πατριώτης που προσπαθούσε να κάνει το καλύτερο για την χώρα του. Ο τελευταίος κομμουνιστής ηγέτης της Πολωνίας, ο στρατηγός Βόιτσεχ Γιαρουζέλσκι, πέθανε την Κυριακή σε ηλικία 90 ετών ύστερα από μακριά ασθένεια. Εμεινε στην ιστορία γιατί υπερασπίστηκε τον «υπαρκτό σοσιαλισμό» στην Πολωνία οργανώνοντας στρατιωτικό πραξικόπημα, το 1981, προκειμένου να ανακόψει την ορμή του ανεξάρτητου εργατικού συνδικάτου «Αλληλεγγύη». Επίσης το 1968 συμμετείχε στην εισβολή στρατιωτικών δυνάμεων του Συμφώνου της Βαρσοβίας στην Τσεχοσλοβακία, βίαιη ενέργεια που έπνιξε στο αίμα το μεταρρυθμιστικό πείραμα που έγινε γνωστό ως «Ανοιξη της Πράγας». Ήταν ένας ένας ένστολος και σταλινικής νοοτροπίας κομμουνιστής με «επιχείρημα» την ωμή στρατιωτική βία.
Ο Γιαρουζέλσκι γεννήθηκε το 1923. Η υπογραφή του Συμφώνου Μη Επίθεσης ανάμεσα στη ναζιστική Γερμανία και τη Σοβιετική Ενωση το 1939, έκανε την οικογένειά του να καταφύγει στη Λιθουανία. Τελικά εξορίστηκαν οικογενειακώς στη νοτιοδυτική Σιβηρία, όπου ο πατέρας του πέθανε σε γκουλάγκ. Αλλά και ο ίδιος ο Γιαρουζέλσκι στάλθηκε σε στρατόπεδο καταναγκαστικής εργασίας στα ανθρακωρυχεία του Καζακστάν, όπου υπέστη μόνιμη βλάβη στη μέση και στα μάτια.
Όταν η Γερμανία εισέβαλε στη Σοβιετική Ενωση το 1941, οι Ρώσοι άρχισαν να σχηματίζουν στρατιωτικές μονάδες Πολωνών και ο Γιαρουζέλσκι ήταν από τους πρώτους που κατετάγησαν. Ως αξιωματικός του Πολωνικού Λαϊκού Στρατού, συμμετείχε στην πάταξη όσων αντιστασιακών της Πολωνίας, αλλά και όσων συντηρητικών, ήταν αντίθετοι προς την φιλοσεβιετική κυβέρνηση της χώρας. Πολέμησε επίσης στη μάχη του Βερολίνου που έκρινε τον πόλεμο το 1945.
Η καριέρα του Γιαρουζέλσκι στον στρατό συνεχίστηκε ανοδικά. Ανέλαβε υπουργός Αμυνας το 1968, λίγο μετά την σοβιετική εισβολή στην Τσεχοσλοβακία στην οποία συμμετείχε και ο πολωνικός στρατός. Παράλληλα, ανοδικά εξελίχθηκε και η πορεία του στο Κομμουνιστικό Κόμμα.
Μία συγγνώμη και τουλάχιστον 40 νεκροί
Για το μοναδικό πράγμα που ζήτησε συγνώμη στον δημόσιο βίο του ήταν για την συμμετοχή του πολωνικού στρατού – υπό την ηγεσία του ιδίου -, στην εισβολή στην Τσεχοσλοβακία.
Αργότερα, το 1971, Πολωνοί πολιτοφύλακες άνοιξαν πυρ εναντίον απεργών στα ναυπηγία της Βαλτικής, σκοτώνοντας περισσότερα από 40 άτομα. Σε δίκη στην μετακομμουνιστική Πολωνία, ο Γιαρουζέλσκι αρνήθηκε ότι έδωσε την εντολή, υποστηρίζοντας ότι αυτή είχε έρθει από τον τότε πρωθυπουργό.
Στις αρχές του 1981 ορίστηκε πρωθυπουργός και στα τέλη της ίδιας χρονιάς γενικός γραμματέας του ΚΚ. Δεν ήταν εύκολη περίοδος: στο εσωτερικό είχε να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη άνοδο του κινήματος Αλληλεγγύη του Λεχ Βαλέσα και στο εξωτερικό, την συγκέντρωση στρατού στα πολωνοσοβιετικά σύνορα. Σύντομα κήρυξε στρατιωτικό νόμο και προχώρησε σε μαζικές συλλήψεις μελών της Αλληλεγγύης.
Το φόβητρο μιας δήθεν σοβιετικής εισβολής
Αργότερα δικαιολογήθηκε λέγοντας ότι ήταν ο μόνος τρόπος για να αποφύγει τη σοβιετική εισβολή. Ομως τον διέψευσαν, στη δεκαετία του ’90 πλέον, απόρρητα έγγραφα που έδωσε στη δημοσιότητα ο ρώσος πρόεδρος Μπορίς Γέλτσιν και στα οποία φαίνεται ότι οι Σοβιετικοί δεν είχαν τέτοια σχέδια.
Ο Γιαρουζέλσκι ήρε τον στρατιωτικό νόμο το 1983 αλλά η Αλληλεγγύη παρέμεινε παράνομη. Οι οικονομικές πιέσεις σε συνδυασμό με την επιρροή από τις περεστρόικα του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ στην ΕΣΣΔ πυροδότησαν ταραχές στην Πολωνία και ο Γιαρουζέλσκι αναγκάστηκε τελικά να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με την Αλληλεγγύη το 1989.
Το 1990 παραιτήθηκε και τον διαδέχθηκε ο Βαλέσα. Οι προσπάθειες να δικαστεί για τον στρατιωτικό νόμο δεν ευοδώθηκαν με το σκεπτικό ότι ο μετακομμουνιστικό κοινοβούλιο τον είχε αθωώσει. Επιπλέον, οι δημοσκοπήσεις έδειξαν ότι οι περισσότεροι Πολωνοί είχαν δεχθεί την εξήγηση του Γιαρουζέλσκι ότι έκανε το πραξικόπημα για να αποφύγει σοβιετική εισβολή.
Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Κόσμος
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk