Τα κλουβιά έχουν ένα νόημα. Θέτουν- έστω και με τρόπο αυστηρό και βίαιο- τη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα σε δύο κόσμους. Ξέρεις ποιος είναι «μέσα» και ποιος είναι «έξω». Ποιος ο παρατηρητής και ποιος ο παρατηρούμενος. Ποιος πρέπει να πληρώσει εισιτήριο και ποιος το τίμημα να είναι διαρκώς σε κοινή θέα. Οταν όμως κάποιος αφήσει την πόρτα ανοιχτή, τα νούμερα του τσίρκου από ωριαία γίνονται ημερήσια. Το μπουλούκι μαζεύει άθελά του όλο και περισσότερα «νούμερα», μη ξέροντας καλά καλά τι να τα κάνει. Και κάπως έτσι γίνεσαι μάρτυρας μιας αέναης περιοδείας, με τον ρόλο του (τηλε)θεατή να είναι ο δυσκολότερος όλων. Διότι, ενώ οι άλλοι μιλούν, φωνάζουν και χειρονομούν ασταμάτητα, κανένας δεν βρίσκεται να σου πει την κρίσιμη στιγμή αν πρέπει να κλάψεις ή να γελάσεις.
Προερχόμενος από μια χώρα που έχει την trash ΤV στο αίμα της, ήτοι την Ιταλία, ο κορυφαίος σημειολόγος Ουμπέρτο Εκοείχε ορίσει με τον καλύτερο τρόπο αυτό το είδος τηλεόρασης: «Είναι όταν κοιτάς κάτι με την αποστροφή που σου προκαλεί μια σκηνή τεμαχισμού. Εχεις ταυτόχρονα την ανάγκη να κλείσεις τα μάτια, αλλά κατά έναν διεστραμμένο τρόπο δεν μπορείς να σταματήσεις να βλέπεις. Και είναι και όταν αυτά που κάνουν οι άλλοι σού προκαλούν ντροπή, σαν να έχεις κάνει κάτι κακό. Τόσο κακό που αλλάζεις για λίγο κανάλι για να πάρεις ανάσα, αλλά με μαθηματική ακρίβεια θα ξαναγυρίσεις για να δεις τη συνέχεια». Η γοητεία των σκουπιδιών άρχισε να ασκείται πάνω μας από τα πρώτα χρόνια της ιδιωτικής τηλεόρασης. Οταν τα κανάλια άρχισαν να αυξάνονται και να πληθύνονται, ένα νέο είδος ευδοκίμησε, που δεν έμοιαζε με κανένα άλλο. Αρχίσαμε να βλέπουμε τα μεμονωμένα, πλην άριστα περιφρουρημένα δείγματα της trash ΤV με ένα
αίσθημα (συν)ενοχής, όπως νιώθεις όταν ξέρεις ότι δοκιμάζεις κάτι κακό ή απαγορευμένο αλλά το κάνεις ούτως ή άλλως. Η μεταμεσονύκτια ώρα προβολής των εκπομπών εκείνων άλλωστε μεγέθυνε αυτή την αλλόκοτη μυσταγωγία μας, σε ένα σύμπαν που γεννήθηκε μέσα στην τηλεόραση και δεν θα μπορούσε να ζήσει μακριά της.
Οι τίτλοι των δημοφιλέστερων στο είδος τους προγραμμάτων θύμιζαν ονόματα σκυλάδικων της Εθνικής: «Τα παιδιά της νύχτας» (Κανάλι 5) και, φυσικά, «Αυτόφωρο» και «Ερωτοδικείο» (Νew Channel). Ως γνήσιο παιδί της νύχτας οΚώστας Μυλωνάςτηλεοπτικοποίησε το ραδιοφωνικό γκελ που είχε, διαθέτοντας φανατικό κοινό από την αρχή. Στο πλευρό του η πρώην σύντροφός τουΕλεάννα Παγουρά να επαναπροσδιορίζει τον όρο «γλάστρα», που ως τότε ήταν συνώνυμος τηςΚρίστα, η οποία παρουσίαζε φριτέζες στον «Τροχό της τύχης», ή των αλαλαζόντων κοριτσιών του «Ciao ΑΝΤ1» («Τσαούσες» τις είχε βαφτίσει οΓιώργος Μαρίνος).«Πες μου τι φοράς; Είσαι κλειτοριδική ή κολπική; Τι θα πει “δεν ξέρεις”; O άντρας σου τι κάνει τώρα; Πες μου μία φαντασίωσή σου»ήταν οι απλές, καθημερινές κουβέντες που αντάλλασσε ο παρουσιαστής με τις ξενυχτισμένες τηλεθεάτριες. Το γουστόζικο της υπόθεσης, τώρα που όλα αυτά ανήκουν στο μακρινό παρελθόν, είναι πως τότε δεν μπορούσαμε να διανοηθούμε ότι τα τηλεφωνήματα αυτά ήταν στημένα- σε αντίθεση με το σήμερα, που όλοι έχουν γίνει πλέον επαγγελματίες τηλεθεατές. Αλλωστε την πιστότητα του τηλεφωνήματος απεδείκνυε πολύ συχνά και ο σύζυγος, ο οποίος με το που ξυπνούσε και έβλεπε τη γυναίκα του να ψιθυρίζει αισθαντικά στο τηλέφωνο το τράβαγε απ΄ την πρίζα- ούτε τα κινητά μεγαλουργούσαν τόσο στα μέσα της δεκαετίας του 1990.
Η εκπομπή είχε όμως πολύ συχνά και επίτιμους προσκεκλημένους. Ανάμεσά τους ο «διδάσκαλος»Λάσκος- ένας γενειοφόρος κυριούλης που μιλούσε για το «666»-, ο πεφωτισμένοςΤουλάτος – μια βιβλική φιγούρα μεταξύ Χριστόφορου Κοτέντου και Ιησού από τη Ναζαρέτ- που απορούμε γιατί δεν πήγε να γίνει μένταλιστ στον Γκέλερ και φυσικά ηΤζένη Χειλουδάκηνα μιλάει χωρίς περιστροφές για την αλλαγή φύλου και για το πόσο ζηλεύει τις γυναίκες που έχουν από τη φύση τους πολλαπλό οργασμό. Δεν έλειπαν και τα καυτά στριπτίζ κοριτσιών, με τον φακό να γίνεται επικίνδυνα διεισδυτικός. Ο παρουσιαστής είχε δεχτεί δριμεία κριτική για τα τηλεκαμώματά του, ο ίδιος όμως απαντούσε ως άλλος προφήτης: «Αυτά που βλέπετε εδώ σήμερα, θα έρθει μια μέρα που θα τα παίζει ολόκληρη η τηλεόραση και όχι μόνο μετά τα μεσάνυχτα».Τότε κανείς δεν τον πίστευε. Τώρα κανείς δεν τον θυμάται.
Οσο για τα… ξαδερφάκια «Αυτόφωρο» και «Ερωτοδικείο», κάθε εκπομπή ισοδυναμούσε με μία παράσταση. Υπήρχαν ρόλοι: ο πρόεδρος του δικαστηρίουΠέτρος Λεωτσάκος και η ξανθιά σέξι εισαγγελέας «άλλο Πέπη κι άλλο πρέπει»Τσεσμελή. Υπήρχαν κατηγορούμενοι: ο Μίστερ Εθνικά Μπούτια (Γιώργος Σταυρόπουλος ) και ο Εθνικός μας Σταρ (Ανδρέας Ευαγγελόπουλος). Υπήρχαν ακόμη και ένορκοι: διάφορες καλτ περσόνες που ζούσαν το όνειρό τους. Ανθρωποι προφανώς περιθωριοποιημένοι στον έξω κόσμο, αλλά με το παραπάνω προβεβλημένοι στο κουκούλι της τιβί. Από τρελοί του χωριού, οι καλύτεροι του χωριού. Εστω για όσο διαρκεί μία εκπομπή μαζί με τις διαφημίσεις. Και, φυσικά, υπήρχαν
θεατές: εμείς.
Η «καθώς πρέπει» τηλεόραση ανακάλυψε την trash ΤV σταδιακά. Σαν δειλό προξενιό, μέσα από εκπομπέςΔούρειους Ιππους, π.χ. τις «Ιστορίες για αγρίους» (Αnt1) τηςΣεμίνας Διγενή που σατίριζε πρόσωπα όπως η θεούσαΕλένη Λουκά. Και, φυσικά, μέσα από παρουσιαστές που οσμίζονταν ότι «εδώ υπάρχει ψαχνό» και δεν άργησαν τα παντρολογήματα των δύο διαφορετικών κόσμων: οΑνδρέας Μικρούτσικοςκαι ηΤατιάνα Στεφανίδουέχουν μεταξύ άλλων στο πλούσιο βιογραφικό τους και τη μετάγγιση σκουπιδιών από το περιθώριο στο επίκεντρο.
Με το πέρασμα των χρόνων ακούσαμε τονΠαναγιώτη Χατζηστεφάνου να βρίζει τηΔάφνη Μπόκοταολοζώντανα στο «Fame story» στολίζοντάς την με τίτλους τιμής όπως «τελευταία». Στην ίδια εκπομπή οΝίκος Μουρατίδηςαποστόμωσε τονΜάρκελλο Νύκταμε το μνημειώδες «Σκάσε, ηλίθια». Πολιτικοί ξεκατινιάζονται, μεγαλοδικηγόροι ξετακουνιάζονται, οι πάντες ξεφτιλίζονται, τη στιγμή που ο Κώστας Μυλωνάς θα γελάει ως δικαιωμένη Κασσάνδρα για την τότε προφητεία του.
Και κάπως έτσι το κλουβί άνοιξε. Και όσοι βγήκαν από μέσα καταπάτησαν μια για πάντα τα όρια. Μόνο που τώρα η trash ΤV δεν έχει νόημα. Δεν αποτελεί πλέον φαινόμενο, αλλά καθεστώς. Και οι ώρες κατά τις οποίες θέλεις να κλείσεις τα μάτια μπροστά σε κάτι αποτρόπαιο είναι πολλές και διόλου μεταμεσονύκτιες. Πρωί, μεσημέρι, βράδυ, οι ίδιες ατραξιόν, ξαμολημένες σε πάνελ, σόου και τάλεντ σόου, αλλά και σε «εναλλακτικά» δελτία ειδήσεων. Το trash έχει νόημα και γούστο όταν είναι καλτ, όταν εκείνοι που συμμετέχουν αλλά και εκείνοι που το βλέπουν ξέρουν ότι πρόκειται για κάτι κατασκευασμένο – μια παράσταση με όρια «Ερωτοδικείου». Τrash είναι και ηΒάσια Λόη, όπως και πολλοί συνάδελφοί της. Τι κι αν αντί για ρούχα από βεστιάριο που φορούσαν στο Νew Channel ντύνεται σαν φιγουρίνι; Δεν υπάρχει πιο φαιδρό θέαμα από το να προσπαθείς να περπατήσεις σε χωματερή πάνω σε δωδεκάποντα και να σκαλίζεις σακούλες απορριμμάτων χωρίς καλά καλά να έχει στεγνώσει το βερνίκι από τα μανικιουρισμένα νυχάκια σου.
Κάπου στη μέση βρίσκεται ηΑννίτα Πάνια, σαν διπλή πράκτορας, που δεν την πειράζει να ανήκει και στους μεν και στους δε. Το τσιρκοειδές σκηνικό της και το έτοιμο για όλα κοινό της θυμίζουν περασμένες δόξες και λόξες. Το μόνιμο επιχείρημα όσων τα βάζουν με τις εξόφθαλμα trash εκπομπές είναι ότι εκμεταλλεύονται ανθρώπους που έχουν το ακαταλόγιστο για να κάνουν νούμερα και όταν σβήσουν τα φώτα ξεχνούν τους γελωτοποιούς τους. ΗΕφη Θώδηαλέστηκε στην κρεατομηχανή και διόλου αλώβητη δεν βγήκε μέσα από εκεί. Και αν θυμόμαστε καλά, δεν είχε υπάρξει εκπομπή που να μην την είχε καλέσει. Και το χειρότερο: δεν υπάρχει πλέον ούτε «Ερωτοδικείο» ούτε «Αυτόφωρο» για να βρει το δίκιο της.
