Τον τελευταίο αιώνα της δυναστείας των Ρομανώφ ξετυλίγουν οι Πέρι και Πλεσακόφ, από τη νεότητα του τσάρου Αλέξανδρου Γ´ ως τον θάνατο της κόρης του Ολγας, της τελευταίας μεγάλης δούκισσας, το 1960. Συνωμοσίες και ίντριγκες, φόνοι και παραιτήσεις, φυλακίσεις και βασανιστήρια, λαγνεία και μίσος, ανιδιοτέλεια και ακραίος ανταγωνισμός, αλλά και μια θηριώδης εξόντωση, εκείνη του τελευταίου τσάρου και της οικογένειάς του από τους μπολσεβίκους, σημαδεύουν τα 100 αυτά δραματικά χρόνια της τελευταίας αυτοκρατορικής δυναστείας της Ρωσίας.
Τίποτε δεν προμηνούσε το τραγικό εκείνο τέλος, όταν τον Μάιο του 1896 ο ευσεβής Νικόλαος στεφόταν αυτοκράτορας Πασών των Ρωσιών έχοντας στο πλευρό του ως τσαρίνα την ξανθιά, πλην βλοσυρή και αγέλαστη, εγγονή της βασίλισσας Βικτωρίας, Αλεξάνδρα (οι προληπτικοί λένε ότι ο δυσοίωνος μορφασμός των χειλιών της ίσως ήταν ένα προμήνυμα της φοβερής κατάληξης). Είκοσι χρόνια αργότερα ολόκληρη η τσαρική οικογένεια θα εκτελούνταν μυστικά και οι σοροί τους θα ρίχνονταν σε έναν λάκκο και θα περιχύνονταν με θειικό οξύ ώστε να παραμορφωθούν και να μην αναγνωρίζονται. Οσο και αν η εικασία ότι η μεγάλη δούκισσα Αναστασία επέζησε τελικά της σφαγής φλόγισε τη φαντασία των ευαίσθητων ψυχών όπου γης, κανένα στοιχείο δεν υπήρξε ποτέ που να την επιβεβαιώνει.
Η απομυθοποίηση, η φρίκη, η φιλοσοφία
Σε εβδομήντα εκατομμύρια νεκρούς υπολογίζουν οι συγγραφείς του τόμου τούς Κινέζους που έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας των ανερμάτιστων επιλογών του «Μεγάλου Τιμονιέρη» Μάο Τσε Τουνγκ. Η τρομοκρατία ήταν για αυτόν ένας τρόπος να εκπληρώσει τον κρυφό του στόχο: να κάνει τη χώρα του στρατιωτική υπερδύναμη. Ποτέ ο ασιατικός γίγαντας δεν δοκιμάστηκε σκληρότερα: πρώτα ο φονικός εμφύλιος μεταξύ των «κόκκινων» και των δυνάμεων του Τσιανγκ Κάι Σεκ που έληξε με τη συντριβή των εθνικιστών και την εγκαθίδρυση της ΛΔ της Κίνας, ύστερα ο φοβερός λιμός της περιόδου 1958-1961 και, τέλος, η Πολιτιστική Επανάσταση που απείλησε να εξαφανίσει την ιστορική κληρονομιά της Κίνας και έσυρε χιλιάδες μέλη του Κομμουνιστικού Κόμματος και τίμιους πατριώτες στις εφιαλτικές εξέδρες του προπηλακισμού και της ατίμωσης.
Καρπός δεκαετούς έρευνας κατά κύριο λόγο σε αρχεία απόρρητα μέχρι πρότινος και πλούσιο σε ανέκδοτες μαρτυρίες, το βιβλίο διαβάζεται ταυτόχρονα σαν αφήγημα φρίκης και σαν εγχειρίδιο πολιτικής φιλοσοφίας. Η ζωή του Μάο εικονογραφεί με τον καλύτερο τρόπο τον ωμό αφορισμό του Λιν Μπιάο, του ανθρώπου που υπήρξε για χρόνια ολόκληρα συνένοχός του προτού μεταβληθεί σε θύμα του: «Πολιτική εξουσία είναι η εξουσία τού να καταπιέζεις τους άλλους».
«Ντίβα», «ξελογιάστρα», «μούσα»: η πανέμορφη Ασσια Ουέβιλ ήταν ο καταλύτης που κατέστρεψε τον γάμο των ποιητών Σύλβιας Πλαθ και Τεντ Χιουζ. Στη ζωή της η Ασσια ταλαντεύτηκε ανάμεσα στη μοιραία έλξη και στην έμμονη αγάπη, στην πίστη και στην προδοσία, στη σκληρότητα και στη στοργή, στην εξάρτηση και στην εξέγερση, στον φθόνο και στην αυτοθυσία. Το πεπρωμένο της θα την οδηγούσε σε μια αδιάκοπη περιπλάνηση από το ζοφερό προπολεμικό Βερολίνο στην ταραγμένη Παλαιστίνη και από ‘κεί στο «εύθυμο» Λονδίνο του 1950.
Yehuda Koren, Eilat Negev – Στη σκιά μιας άλλης. Ο μοιραίος έρωτας της Ασσια Ουέβιλ με τον Τεντ Χιουζ
Μετάφραση Μαρία Φακίνου, Εκδόσεις Πατάκη, 2007, σελ. 448, τιμή 22,50 ευρώ
Στην ερώτηση «Ποια θα ήταν η μεγαλύτερη δυστυχία για σας;» ο Μαρσέλ Προυστ είχε απαντήσει: «Να αποχωριστώ τη μαμά!». Η Ζαν Προυστ, το γένος Βέιλ, που έφερε στον κόσμο έναν από τους διασημότερους συγγραφείς του 20ού αιώνα, γεννήθηκε το 1849 σε μια εβραϊκή οικογένεια με αλσατικές και γερμανικές καταβολές. Κτητική, τρυφερή, πανταχού παρούσα – ακόμη και μετά τον θάνατό της – στο έργο του γιου της, τον προστάτεψε, τον μόρφωσε και τον επηρέασε σε βαθμό καταλυτικό.
Εβελυν Μπλοχ-Ντάνο – Η κυρία Προυστ
Μετάφραση Θωμάς Σκάσσης, Εκδόσεις της Εστίας, 2007, σελ. 366, τιμή 23 ευρώ
Τη σχέση της με τον Ιωνα Δραγούμη αναθυμάται η Δέλτα μέσα από τα γράμματα που αντάλλαξαν ως το 1909, οπότε και χώρισαν μετά το θυελλώδες ειδύλλιό τους που παραλίγο να της στοιχίσει τον γάμο της. Η παραμικρή κουβέντα που ανταλλάχθηκε, οι τόποι και οι χρόνοι της δράσης περιγράφονται και σχολιάζονται με κινηματογραφική λεπτομέρεια. Πάντως ο Δραγούμης την προτρέπει: «Αν θέλεις, βούλωσέ τα και βάλε τα σε μια κασίτσα, και φύλαξέ τα έτσι, ώστε ούτε εσύ να μην τα διαβάζεις».
Π. Σ. Δέλτα – Αναμνήσεις 1940
Επιμέλεια Αλ. Π. Ζάννας, Εκδόσεις Ερμής, 2007, σελ. 789, τιμή 35 ευρώ
«Προσπάθησα» γράφει ο Χορστ «να φωτίσω πιο πολύ τον άνθρωπο Κωνσταντίνο, ο οποίος επισκιάστηκε πολλαπλώς ή παραμελήθηκε υπό το βάρος θρησκευτικοπολιτικών ζητημάτων, να του δώσω ένα συγκεκριμένο περίγραμμα, να αναδείξω τα κίνητρα των προσωπικών ενεργειών του, να φέρω στο φως τα χαρακτηριστικά του ανθρώπου και αυτοκράτορα Κωνσταντίνου, τα χρώματα και τις σκιάσεις, απελευθερωμένα από τους επιχρωματισμούς των αιώνων». Ο Μέγας Κωνσταντίνος (285-337) θεωρείται από κάποιους πρότυπο «γνήσιου ηγεμόνα» και από άλλους η αρχή του τέλους της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
Εμπερχαρντ Χορστ – Μέγας Κωνσταντίνος
Μετάφραση Αλεξάνδρα Παύλου, Εκδόσεις Ωκεανίδα, 2007, σελ. 603, τιμή 26 ευρώ
Αντιμέτωπος με μια χώρα που κλυδωνίζεται, ο υποψήφιος για το χρίσμα των Δημοκρατικών και γερουσιαστής Μπάρακ Ομπάμα απαριθμεί τους σκοπέλους με τους οποίους έρχεται αντιμέτωπος κάθε πολιτικός, αναλύει τις κυριότερες πολιτικές και κοινωνικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Αμερική και εξιστορεί με αφοπλιστική ειλικρίνεια και αυτοσαρκασμό τα πρώτα του βήματα στη Γερουσία των ΗΠΑ. Διανθισμένο με αφηγήσεις προσωπικών βιωμάτων και συναντήσεων με σημαίνοντες αμερικανούς πολιτικούς, το βιβλίο του Ομπάμα απεικονίζει την πολυπλοκότητα της αμερικανικής κοινωνίας.
Barack Obama – Τολμώ να ελπίζω. Σκέψεις για την ανάκτηση του αμερικανικού ονείρου
Μετάφραση Ρούλα Κοκολιού, Εκδόσεις Πόλις, 2007, σελ. 467, τιμή 22 ευρώ
Ο Μακάλμαν παρουσιάζει ανάγλυφα, σχεδόν μυθιστορηματικά, την άνοδο και την πτώση του μεγάλου αλχημιστή του 18ου αιώνα Τζιουζέπε Μπαλσάμο, που έμεινε στην Ιστορία ως κόμης Καλιόστρο. Περιγράφει τις σχέσεις του με προσωπικότητες της εποχής, όπως ο Καζανόβα, η Αικατερίνη η Μεγάλη, η Μαρία Αντουανέτα, ο Πάπας Πίος Στ´, που συνέβαλαν στη διαμόρφωση της ταυτότητάς του και της τόσο αμφιλεγόμενης φήμης του ως σήμερα. Στον επίλογο μαθαίνουμε ότι τον απαθανάτισαν συγγραφείς και καλλιτέχνες στον καμβά, στη σκηνή και στην οθόνη.
Ιαν Μακάλμαν – Ο τελευταίος αλχημιστής. Κόμης Καλιόστρο, ο άρχοντας της μαγείας
Μετάφραση Π. Ποταμιάνου, Επιμέλεια Β. Μανουσάκης, Δ. Χρήστου, Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, 2007, σελ. 269, τιμή 24,50 ευρώ
