Οταν στις αρχές της προηγούμενης εβδομάδας έγινε γνωστό ότι ο Πατριάρχης Μόσχας και πάσης Ρωσίας κ. Αλέξιος μεταφέρθηκε στη μονάδα εντατικής θεραπείας του νοσοκομείου «Αλεξάντρο-Μαριίνσκαγια 1» του Αστραχάν το αίμα πάγωσε στις φλέβες πολλών. Πολιτικοί, διπλωμάτες, δημοσιογράφοι και κυρίως κληρικοί εντός και εκτός Ρωσίας θέλησαν να ενημερωθούν για την πορεία της υγείας του καθώς η καταγωγή του, ο βίος του, ο τρόπος που πολιτεύεται, η άνοδός του στον θρόνο αλλά και το ύφος, το βλέμμα, η συμπεριφορά του, το πρωτόκολλο που ακολουθεί και κυρίως η δύναμή του στο εσωτερικό της Ρωσίας έχουν περιβάλει τον Πατριάρχη Μόσχας και πάσης Ρωσίας κ. Αλέξιο με έναν πέπλο μυστηρίου που τείνει να τον αναδείξει ζωντανό θρύλο. Τα προβλήματα υγείας που αντιμετώπιζε με την καρδιά του ο κ. Αλέξιος ήταν γνωστά, αφού δεν ήταν λίγες οι φορές που εξαναγκάστηκε να διακόψει κάποια δραστηριότητά του. Είναι όμως η πρώτη φορά, τουλάχιστον τα τελευταία χρόνια, που μεταφέρεται σε νοσοκομείο και αυτό γίνεται ευρέως γνωστό. Οι διαβεβαιώσεις ότι η κρίση υπέρτασης, που διαγνώστηκε από τους θεράποντες ιατρούς του, βρίσκεται υπό έλεγχο ανακούφισαν όλους τους ενδιαφερομένους, αλλά σε καμία περίπτωση δεν συνοδεύθηκαν και από εφησυχαστικές κινήσεις καθώς ο κίνδυνος πλέον, εκτός από υπαρκτός, γίνεται και ορατός.
Η εκλογή του κ. Αλεξίου στον πατριαρχικό θρόνο το 1990 προκάλεσε αίσθηση αλλά και ανακούφιση καθώς κανείς στην Ορθόδοξη κοινότητα δεν επιθυμούσε την εκλογή του τότε Μητροπολίτη Κιέβου και αργότερα σχισματικού αυτοαποκαλούμενου Πατριάρχη Ουκρανίας κ. Φιλάρετου, ο οποίος ήταν πλήρως ελεγχόμενος από το σοβιετικό καθεστώς. Ο κ. Αλέξιος άλλωστε πάντα έδειχνε τα αισθήματα φιλίας και αγάπης που έτρεφε για τους Ελληνες.
* Οι σχέσεις με το Φανάρι
Από την πρώτη στιγμή της εκλογής του άφησε να φανεί ότι ήταν αποφασισμένος να αναδείξει το Πατριαρχείο Μόσχας παγκόσμια δύναμη της Ορθοδοξίας. Αλλά είχε και έχει να αντιμετωπίσει τις αποσχιστικές τάσεις των Εκκλησιών, όπως συνέβη με την ιδιαίτερη πατρίδα του, την Εσθονία, τις προσπάθειες που καταβάλλουν οι Ουκρανοί, οι Λιθουανοί αλλά και πιστοί άλλων Δημοκρατιών. Η ΕΣΣΔ μπορεί να διαλύθηκε αλλά το Πατριαρχείο Μόσχας παραμένει ο συνδετικός κρίκος όλων των πάλαι ποτέ ισχυρών Δημοκρατιών της. Οι τάσεις απόσχισης προκάλεσαν και συνεχίζουν να προκαλούν κραδασμούς στις σχέσεις με το Φανάρι, στο οποίο προσφεύγουν βάσει της παράδοσης όλοι όσοι επιθυμούν την ανεξαρτησία τους.
Το πεδίο ωστόσο όπου θα αντιπαρατεθούν σκληρά τα επόμενα χρόνια οι δύο Εκκλησίες είναι η λεγομένη διασπορά, καθώς έχουν ενταθεί οι προσπάθειες της Μόσχας να δημιουργηθούν κοινότητες σε όλες τις χώρες της Ευρώπης και της Ασίας και κυρίως να ενισχυθεί η παρουσία τους στη Βόρεια και στη Νότια Αμερική. Οι περιοχές αυτές ανήκουν σύμφωνα με τους Ιερούς Κανόνες των Οικουμενικών Συνόδων στη δικαιοδοσία του εκάστοτε Οικουμενικού Πατριάρχη, αλλά ο κ. Αλέξιος βάλλει φανερά έναντι των δικαιωμάτων του κ.κ. Βαρθολομαίου. Τα όσα έγιναν στη Ρώμη είναι ενδεικτικά του δυναμικού τρόπου με τον οποίο κινείται ο Πατριάρχης Μόσχας, τον οποίο απ’ ό,τι φαίνεται δεν μπορεί να σταματήσει ούτε ο ίδιος ο Πάπας. Πριν από περίπου δύο χρόνια ο Ιωάννης Παύλος Β’ αρνήθηκε να παραχωρήσει ναό στο κέντρο της Ρώμης όπως απαιτούσαν οι Ρώσοι. Τότε κατ’ εντολήν του κ. Αλεξίου και με τη στήριξη του ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν τοποθετήθηκε ο θεμέλιος λίθος του ναού που θα χτιστεί στο οικόπεδο της ρωσικής πρεσβείας, η οποία βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από τον Αγιο Πέτρο. Στα εγκαίνια μάλιστα παρέστησαν και οι υπουργοί Εξωτερικών της Ρωσίας και της Ιταλίας.
* Η εξωτερική πολιτική
Ο Πατριάρχης Μόσχας διατηρεί άριστες σχέσεις με τον ρώσο πρόεδρο κ. Πούτιν και έχει τεράστια δύναμη στο εσωτερικό του ρωσικού στρατού. Η ανέγερση του Ναού του Σωτήρος στη Μόσχα με τους χρυσούς τρούλους, ο οποίος κόστισε εκατομμύρια δολάρια, αποτέλεσε, για τους Ορθοδόξους Αρχιερείς, και την απτή απόδειξη του imperium της Ρωσικής Εκκλησίας αφού πρόκειται για αντιγραφή της μεγαλοπρέπειας της Αγίας του Χριστού Σοφίας της Κωνσταντινουπόλεως.
Από την πρώτη στιγμή του πολέμου στην Τσετσενία ο κ. Αλέξιος έκανε προσπάθειες για την εξεύρεση λύσης, αλλά οι αντάρτες, οι οποίοι είναι μουσουλμάνοι, τον κατέταξαν στους ηθικούς αυτουργούς του ζητήματος αφού οι ρώσοι στρατιώτες στην πλειονότητά τους είναι ορθόδοξοι χριστιανοί. Σε όλη τη διάρκεια του πολέμου πλαισιωνόταν από άνδρες των ειδικών δυνάμεων και όταν ταξίδευε στο εξωτερικό, όπως στην Ιερουσαλήμ τον Ιανουάριο του 2000, λαμβάνονταν ειδικά μέτρα προστασίας, ανάλογα με αυτά που λαμβάνονται όταν επισκέπτεται μια χώρα ο Πάπας ή ο αμερικανός Πρόεδρος.
Η κάθε προσπάθεια του Πατριάρχη Μόσχας ενισχυόταν και ενισχύεται από τη ρωσική διπλωματία, η οποία βλέπει την Εκκλησία ως τρόπο άσκησης εξωτερικής πολιτικής. Πολλές φορές ο ίδιος ο πρόεδρος Πούτιν παρενέβη για να προωθήσει τα συμφέροντα του Πατριαρχείου και εμμέσως των δικών του στόχων. Μια από τις χαρακτηριστικότερες στιγμές ήταν, σύμφωνα με πληροφορίες, η παρέμβασή του στον Φιντέλ Κάστρο, από τον οποίο ζήτησε να μη δοθεί το οικόπεδο που διεκδικούσε το Οικουμενικό Πατριαρχείο για την ανέγερση ενός ναού. Επρόκειτο για οικόπεδο όπου υπήρχε παλαιότερα ελληνικός ναός ο οποίος γκρεμίστηκε. Η ρωσική διπλωματία πίεσε ώστε το συγκεκριμένο οικόπεδο να δοθεί στο Πατριαρχείο Μόσχας.
Τελικά δεν δόθηκε ούτε στους Ελληνες ούτε στους Ρώσους. Η κουβανική κυβέρνηση ωστόσο διέθεσε στο Οικουμενικό Πατριαρχείο ένα άλλο οικόπεδο, όπου κτίζεται ναός από τον Αρχιμανδρίτη κ. Τιμόθεο Τόρρες, ο οποίος κατάγεται από το Εκουαδόρ, και σε λίγους μήνες θα εγκαινιασθεί από τον ίδιο τον κ.κ. Βαρθολομαίο, ο οποίος θα επισκεφθεί την περιοχή.
* Ο πεισματάρης προκαθήμενος
Ο Πατριάρχης Μόσχας, αν και ενοχλήθηκε από το γεγονός αυτό, δεν πτοείται. Αλλωστε πρόκειται για έναν προκαθήμενο που κατάφερε να λειτουργήσουν δεκάδες ναοί στη Ρωσία οι οποίοι ως το 1990 ήταν μουσεία – όπως στο Κρεμλίνο και στην Κόκκινη πλατεία -, ξανάχτισε ναούς που είχαν γκρεμιστεί και τα οικόπεδά τους είχαν μετατραπεί σε πάρκα, κολυμβητήρια ή φιλοξενούσαν τσίρκα, κατάφερε να αποτελεί τον συνδετικό κρίκο όλων των Ρώσων, να αποτελεί ισότιμο συνομιλητή των ηγετών της χώρας του και κυρίως να αποτελεί την «κόκκινη δύναμη» στο εσωτερικό της Ορθοδοξίας αλλά και έναντι της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας. Αυτοί ήταν άλλωστε και μερικοί από τους λόγους που πολλοί ανησύχησαν όταν έμαθαν ότι ο κ. Αλέξιος είναι άρρωστος, αφού μέχρι στιγμής έδειχνε άτρωτος και κανείς δεν θέλει να δημιουργηθεί ζήτημα διαδοχής σήμερα καθώς στο εσωτερικό της Ιεραρχίας υπάρχουν πολλοί ακραίοι, συντηρητικοί, φανατικοί και εθνικιστές αρχιερείς…
Πολιτικός ή πράκτορας της KGB;
«Βαρόνος», «πράκτορας της KGB», «έγγαμος» και «πατέρας» είναι μερικοί χαρακτηρισμοί που αποδίδονται στον κ. Αλέξιο. Αλλες από τις «ιδιότητες» του κ. Αλεξίου απορρίπτονται, άλλες δικαιολογούνται και άλλες φαντάζουν αληθινές. Γερμανικής καταγωγής Εσθονός ο Αλέξιος φον Ράντιγκερ γεννήθηκε το 1929 και είναι γόνος αριστοκρατικής οικογενείας. Είναι ο 15ος Προκαθήμενος της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Ρωσίας και ο μοναδικός, τουλάχιστον στη διάρκεια της νεότερης ιστορίας, που δεν είναι ρωσικής καταγωγής.
Ανήλθε σχετικά γρήγορα τα σκαλοπάτια της ιεραρχίας. Χειροτονήθηκε διάκονος και πρεσβύτερος το 1950 και σχεδόν δέκα χρόνια μετά, το 1961, εξελέγη Επίσκοπος Τάλιν και Εσθονίας. Ταυτόχρονα διορίστηκε και αντιπρόεδρος του Τμήματος Εξωτερικών Εκκλησιαστικών Σχέσεων του Πατριαρχείου. Η γρήγορη εξέλιξή του και η τοποθέτησή του στην επιτροπή εξωτερικών υποθέσεων ήταν οι δύο λόγοι που έκαναν πολλούς ορθοδόξους κληρικούς να τον αντιμετωπίζουν «κουμπωμένα» και όταν τα τείχη της Ενωσης Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών (ΕΣΣΔ) έπεσαν πολλοί ήταν εκείνοι που πίστεψαν τα όσα έγραφαν οι εφημερίδες της Δύσης για τις σχέσεις του με την KGB. Σύμφωνα με εκείνα τα δημοσιεύματα, ο Αλέξιος φον Ράντιγκερ ήταν ο «Αδάμας», δηλαδή διαμάντι της πολυθρύλητης υπηρεσίας. Γνωστοί ωστόσο σλαβολόγοι δεν αποδέχονται τις κατηγορίες αυτές, τις οποίες αποδίδουν στην κουρία του Πάπα. «Ολα αυτά προήλθαν από το Βατικανό. Η κουρία του Βοϊτίλα απαρτίζεται από φανατικούς Σλάβους, κυρίως Σλοβένους και Κροάτες» δηλώνουν σε μια προσπάθεια να αποκρούσουν τα όσα ελέχθησαν και εγράφησαν.
Ανεξάρτητα από όλα αυτά, πρόκειται για έναν πολυταξιδεμένο άνθρωπο. Ανέπτυξε έντονη δράση ως πρόεδρος της Διάσκεψης Ευρωπαϊκών Εκκλησιών, ως μέλος της διοίκησης του Σοβιετικού Ιδρύματος για την Ειρήνη, ενώ συμμετείχε και σε πολλές συνομιλίες με τις άλλες Ορθόδοξες Εκκλησίες καθώς και με το Βατικανό. Εκ των πραγμάτων και όπως απαιτούσαν οι καιροί έπρεπε κάθε φορά που βρισκόταν στο εξωτερικό να επισκέπτεται την πρεσβεία της χώρας του και αμέσως μετά να συντάσσει μια έκθεση πεπραγμένων την οποία έστελνε στην Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΣΕ.
Αυτή την τακτική δεν την ακολουθούσε μόνον ο κ. Αλέξιος, ήταν υποχρεωτική για όλους τους κληρικούς των πρώην Ανατολικών χωρών, ιδιαίτερα δε των σοβιετικών.
Το ότι φέρεται να είναι έγγαμος και πατέρας δεν του προκάλεσε κανένα εμπόδιο αφού στην παράδοση αλλά και στην ιστορία της Εκκλησίας δεν αποτελεί μοναδικό φαινόμενο. Αγιοι της Εκκλησίας και επίσκοποι ήταν έγγαμοι. Πρόκειται ωστόσο για μια παράδοση την οποία στις μέρες μας ακολουθούν μόνον οι σλαβικές Εκκλησίες λόγω της εμπερίστατης κατάστασης στην οποία βρίσκονταν επί μισόν αιώνα.
