Μια «ανακρίβεια» ζητεί να διορθωθεί με επιστολή του προς το «Βήμα» ο ομότιμος Καθηγητής Ιστορίας Πανεπιστημίου Κρήτης, Χρήστος Λούκος, εξηγώντας ότι «Η απαντητική επιστολή του ΕΣ της ΕΒΕ στη συνέντευξη της κυρίας Πόπης Πολέμη για το Βιβλιολογικό Εργαστήρι “Φίλιππος Ηλιού», που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα (13/5/2026) ύστερα από τη συνέντευξη της κυρίας Πολέμη (8/5/2026), αποτελεί αυτολεξεί την απάντηση του προέδρου του ΕΣ κ. Σταύρου Ζουμπουλάκη που απέστειλε στον ίδιο νωρίτερα (6/5/2026).
Την απάντηση, προηγηθείσα της συνέντευξης, σχολίαζε η κυρία Πολέμη στη συνέντευξή της «Βήμα». Τα κείμενα που αναφέρονται στη συνέντευξη βρίσκονταν στη διάθεση της εφημερίδας.
Ακολουθεί ολόκληρο το κείμενο της επιστολής του κυρίου Λούκου με τα συνοδευτικά κείμενα της συνέντευξης της κυρίας Πολέμη.
Με έκπληξή μου διάβασα στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας σας στις 13 Μαΐου, υπό τον τίτλο «Η απαντητική επιστολή του ΕΣ της ΕΒΕ στη συνέντευξη της κυρίας Πόπης Πολέμη για το Βιβλιολογικό Εργαστήρι “Φίλιππος Ηλιού”», αυτολεξεί την απάντηση του προέδρου του ΕΣ κ. Σταύρου Ζουμπουλάκη της 6ης Μαϊου την οποία, όπως μου είχε ζητήσει με ηλεκτρονικό μήνυμά του ό ίδιος, αυθημερόν κοινοποίησα στους 158 υπογράψαντες την «Ανοικτή επιστολή προς τον Πρόεδρο και τα μέλη του Εφορευτικού Συμβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος» της 25ης Απριλίου.
Ως παλαιός φίλος του Φίλιππου Ηλιού και του Βιβλιολογικού Εργαστηρίου που φέρει το όνομά του, αλλά και ως φίλος του Αλέξη Πολίτη και ιδρυτικό μέλος του Εταιρείας Μελέτης Νέου Ελληνισμού – Μνήμων, η οποία οργάνωσε στη μνήμη του διεθνές συνέδριο στις 24-25 Απριλίου, παρακολούθησα τη συζήτηση που έγινε για το Εργαστήρι στο πλαίσιο του συνεδρίου αυτού, συνυπέγραψα με πολλούς εκλεκτούς συναδέλφους την ανοικτή επιστολή της 25ης Απριλίου, που προέκυψε από τη συζήτηση αυτή και όπου εκφράζεται η στήριξη στο Εργαστήρι και η ανησυχία για το μέλλον του, και πήρα την πρωτοβουλία να την κοινοποιήσω στις 28 Απριλίου στο ΕΣ της ΕΒΕ. Στις 30 Απριλίου, με μήνυμά του ο κ. Ζουμπουλάκης με διαβεβαίωσε ότι στην επόμενη συνεδρίαση του ΕΣ της 5ης Μαΐου η επιστολή αυτή θα συζητηθεί, και ενόψει αυτής της συνεδρίασης η κ. Πολέμη απέστειλε στο ΕΣ δική της ενημερωτική επιστολή. Ακολούθησε η απάντηση του ΕΣ της 6ης Μαΐου για την οποία έκανα λόγο στην αρχή και εν συνεχεία η κ. Πολέμη δημοσίευσε την εμπεριστατωμένη της συνέντευξη στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας Το Βήμα στις 8 Μαϊου, όπου μεταξύ άλλων σχολιάζει και την απάντηση αυτή.
Στην εφημερίδα είχαν σταλεί, για να είναι διαθέσιμα με λινκ μαζί με τη συνέντευξη αυτή, τόσο η ανοικτή επιστολή της 25ης Απριλίου, όσο και η επιστολή της κ. Πολέμη προς το ΕΣ της 4ης Μαΐου ενόψει της προαγγελθείσας συνεδρίασης, αλλά και η απάντηση του ΕΣ της 6ης Μαΐου μετά τη συνεδρίαση αυτή. Δυστυχώς για λόγους τεχνικούς τα τρία αυτά συνοδευτικά κείμενα δεν αναρτήθηκαν. Αντίθετα η προηγηθείσα της συνέντευξης απάντηση του ΕΣ εμφανίστηκε ως απάντηση στη συνέντευξη.
Επειδή η ακριβής χρονολόγηση αποτελεί συστατικό στοιχείο της επιστήμης μου ως ιστορικού παρακαλώ να διορθωθεί η ανακρίβεια αυτή και ως μικρή επανόρθωση εκ μέρους της εφημερίδας να δημοσιευτούν τα τρία κείμενα που είχε στείλει εξαρχής η κ. Πολέμη και τα οποία ακολουθούν εδώ με χρονολογική σειρά.
Διατυπώνω, τέλος, και με αυτή την ευκαιρία την ευχή να πρυτανεύσει εκ μέρους των ιθυνόντων της ΕΒΕ το προσδοκώμενο πνεύμα συνεργασίας ως προς τη στελέχωση και την ανάδειξη-εμπλουτισμό του υλικού του Βιβλιολογικού Εργαστηρίου «Φίλιππος Ηλιού» που εύλογα θέτει ως προϋπόθεση η συνδημιουργός του κ. Πολέμη, προκειμένου αυτή η πολύτιμη παρακαταθήκη να συνεχίσει τη γόνιμη διαδρομή της.
1
[ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΡΟΕΔΡΟ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΟΥ ΕΦΟΡΕΥΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ]
Αθήνα, 25/4/2026
Με την ευκαιρία της διεθνούς επιστημονικής συνάντησης «Ο Αλέξης Πολίτης νεοελληνιστής, αποτυπώματα του έργου του», που διοργανώθηκε από την Εταιρεία Μελέτης Νέου Ελληνισμού-Περιοδικό Μνήμων για τον φίλο, συνάδελφο και δάσκαλο Αλέξη Πολίτη, ο οποίος στήριξε πάντα τα καλά εργαλεία και συμμερίστηκε το στοίχημα του Φίλιππου Ηλιού για τη δημιουργία της εθνικής αναδρομικής βιβλιογραφίας, θέλουμε να εκφράσουμε την ανησυχία μας για το αδιέξοδο στο οποίο έχει περιέλθει το Βιβλιολογικό Εργαστήρι «Φίλιππος Ηλιού», αδιέξοδο για το οποίο έγινε και στη συνάντηση σχετική συζήτηση. Η βιβλιογραφική βάση δεδομένων που έχει δημιουργήσει το Εργαστήρι είναι έργο τεράστιας εθνικής σημασίας και επιστημονικής αξίας, καθώς αποτελεί τη μόνη έγκυρη πύλη πρόσβασης στην ελληνική βιβλιογραφία από τον 15ο έως και τον 19ο αιώνα. Και η βάση δεδομένων για τους συνδρομητές, στους οποίους στηρίχτηκε μεγάλο μέρος της ελληνικής βιβλιοπαραγωγής, αποτελεί πολύτιμο επιστημονικό εργαλείο που δυστυχώς δεν έχει καταστεί δυνατό να δοθεί σε κοινή χρήση και να αξιοποιηθεί.
Με τις ηλεκτρονικές βάσεις βιβλίων και συνδρομητών μετέωρες, εννέα χρόνια μετά την ένταξη του Εργαστηρίου στην Εθνική Βιβλιοθήκη, την επιστημονική υπεύθυνη και συνδημιουργό του καθώς και τη βασική της συνεργάτρια υπό συνταξιοδότηση και την απουσία προσωπικού που θα εξασφαλίσει τη συνέχεια, κινδυνεύει να ακυρωθεί ένα έργο σαράντα χρόνων, το οποίο χρησιμοποιεί με μεγάλη ωφέλεια η εγχώρια και η διεθνής επιστημονική κοινότητα, ο κόσμος των βιβλιοθηκών και του βιβλίου γενικότερα. Μπροστά στον διαφαινόμενο κίνδυνο απαξίωσης του Εργαστηρίου και απώλειας του πολύτιμου υλικού που έχει συγκεντρωθεί, ζητάμε να υπάρξει άμεση ανταπόκριση στις τεκμηριωμένες προτάσεις που έχει καταθέσει στα όργανα διοίκησης της Εθνικής Βιβλιοθήκης από τον Δεκέμβριο του 2025 η υπεύθυνη του Εργαστηρίου Πόπη Πολέμη, για τα μέτρα που θα έπρεπε να ληφθούν με στόχο τη διασφάλιση των ελάχιστων προϋποθέσεων για τη συνέχιση της λειτουργίας του Βιβλιολογικού Εργαστηρίου, την ομαλή μετάβαση σε μια διάδοχη κατάσταση, τον περαιτέρω εμπλουτισμό και τη διεύρυνση προς τη βιβλιογραφία του 20ού αιώνα καθώς και την αξιοποίηση των δεδομένων. Πολύτιμη παρακαταθήκη και τμήμα της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, το Βιβλιολογικό Εργαστήρι «Φίλιππος Ηλιού» πρέπει να μείνει ανοικτό και προσβάσιμο και η Εθνική Βιβλιοθήκη, στην οποία κληροδοτήθηκε, να προβεί άμεσα στις ενδεδειγμένες ενέργειες για βιώσιμη λύση των προβλημάτων, στηρίζοντας τη λειτουργία του με κάθε δυνατό τρόπο.
Με τιμή,
- Έφη Αβδελά, Ομότιμη Καθηγήτρια Σύγχρονης Ιστορίας Πανεπιστημίου Κρήτης.
- Θανάσης Αγάθος, Καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας, Τμήμα Φιλολογίας, ΕΚΠΑ
- * Χριστίνα Αγριαντώνη, ιστορικός
- Αφροδίτη Αθανασοπούλου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας, Πανεπιστήμιο Κύπρου
- Μαρία Αθανασοπούλου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Νεοελληνικής Λογοτεχνίας και Θεωρίας της Λογοτεχνίας, Τμήμα Θεάτρου / Σχολή Καλών Τεχνών, Α.Π.Θ.
- Στέση Αθήνη,Ομότιμη Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας, Τμήμα Φιλολογίας, Πανεπιστήμιο Πατρών
- Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, Ομότιμη Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας Α.Π.Θ.
- Σία Αναγνωστοπούλου, Ιστορικός, Καθηγήτρια, Πάντειο Πανεπιστήμιο
- Βέρα Ανδριοπούλου, Ιστορικός, Επικεφαλής της Ιστορικής Βιβλιοθήκης του Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη
- Βενετία Αποστολίδου, Καθηγήτρια Α.Π.Θ.
- Μαρία Αρβανιτάκη, Βιβλιοθηκονόμος, ΜΙΕΤ-Βιβλιοθήκη ΕΛΙΑ
- Δημήτρης Αρβανιτάκης, Ιστορικός, Μουσείο Μπενάκη
- Φωτεινή Ασημακοπούλου, Ιστορικός, ΕΚΠΑ
- F. Bakker, Prof. Emeritus of Medieval and Modern Greek Studies, University of Amsterdam
- Χριστίνα Βάρδα, Ιστορικός-αρχειονόμος
- Οντέτ Βαρών-Βασάρ, Ιστορικός
- Νίκος Βαφέας, Καθηγητής Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Κοσμήτορας της Σχολής Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κρήτης
- Λίνα Βεντούρα, Ιστορικός, Πάντειο Πανεπιστήμιο
- Αθηνά Βογιατζόγλου, Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
- Σταλίνα Βουτσινά, Ιστορικός τέχνης, Μουσείο Μπενάκη
- Χαράλαμπος Γάσπαρης, Διευθυντής Ερευνών, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών / ΕΙΕ
- Καλλιόπη Γερωνυμάκη, Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια Ιστορίας, Πανεπιστήμιο Φλωρεντίας
- Νάσια Γιακωβάκη, Ιστορικός, Πανεπιστήμιο Αθηνών
- Μαρία Γιουρούκου, Φιλόλογος-παλαιογράφος, Δρ. Φ. ΕΚΠΑ
- Αγγέλα Γιώτη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Τμήμα Φιλολογίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης
- Κατερίνα Γιωτοπούλου, ΕΔΥΠ ΕΚΠΑ
- Δέσποινα Γκόγκου, Βιβλιοθηκονόμος, ΒΚΠ Πανεπιστημίου Πατρών
- Γεωργία Γκότση, Καθηγήτρια Νεοελληνικής και Συγκριτικής Φιλολογίας, Τμήμα Φιλολογίας, Πανεπιστήμιο Πατρών
- Όλγα Γκράτζιου, Ομότιμη Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Κρήτης
- Δημήτρης Δαμάσκος, Καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας, Πανεπιστήμιο Πατρών
- Άννα Δαμιανίδη, Δημοσιογράφος
- Διονυσία Δασκάλου, Διευθύντρια Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης του ΙΤΕ
- Ναταλία Δεληγιαννάκη, Δρ. Νεοελληνικής Φιλολογίας Πανεπιστημίου του Cambridge
- * Μαρίνα Δετοράκη, Πανεπιστήμιο Κρήτης
- Δημήτρης Δημητρόπουλος, Ιστορικός, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών
- Έλλη Δρούλια, Φιλόλογος, Μέλος της ερευνητικής ομάδας του Βιβλιολογικού Εργαστηρίου (1986-1992)
- Λεωνίδας Εμπειρίκος, Ιστορικός
- Arnold van Gemert, Em. Professor Medieval and Modern Greek Studies, Universiteit van Amsterdam
- Γεράσιμος Ζαχαράτος, Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Πατρών
- Αλέκος Ζάννας, Επιμελητής Αρχείου Δέλτα
- Ελευθερία Ζέη, Ιστορικός, Πανεπιστήμιο Κρήτης
- Μαρία Ηλιού, Ομότιμη Καθηγήτρια του ΕΚΠΑ
- Marco Hillemann, Επιστημονικός συνεργάτης της Έδρας Νεοελληνικών Σπουδών/Κέντρο Νέου Ελληνισμού, Freie Universität Berlin
- Νίκος Θεοδωρόπουλος, Υποψήφιος διδάκτορας Νεότερης και Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας, ΕΚΠΑ
- Νίκος Θεοτοκάς Ιστορικός, Ομότιμος Καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου
- Μαρία Καϊρη Φιλόλογος, επιμελήτρια εκδόσεων
- Στέφανος Κακλαμάνης, Καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας ΕΚΠΑ
- Γιώργος Καλλίνης, Δρ.
- Σπύρος Καράβας, Ιστορικός, Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου
- * Χ. Καράογλου, Ομότιμος Καθηγητής Α.Π.Θ.
- Βίκυ Καραφουλίδου, Ιστορικός, Τμήμα Φιλολογίας, Α.Π.Θ.
- Κωστής Καρπόζηλος, Επίκουρος Καθηγητής, Πάντειο Πανεπιστήμιο
- Αγγέλα Καστρινάκη, Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας, Κοσμήτορας της Φιλοσοφικής Σχολής, Πανεπιστήμιο Κρήτης
- Όλγα Κατσιαρδη-Hering, Ομότιμη Καθηγήτρια Ιστορίας Νέου Ελληνισμού ΕΚΠΑ
- Αλέξανδρος Κατσιγιάννης, Επίκουρος Καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης
- Τόνια Κιουσοπούλου, Ιστορικός, Ομότιμη Καθηγήτρια ΕΚΠΑ
- Γιάννης Κόκκωνας, Ιστορικός, π. Καθηγητής Ιονίου Πανεπιστημίου
- Μαρία Κοκολογιάννη, Καταλογογράφος, ΜΙΕΤ-Βιβλιοθήκη ΕΛΙΑ
- Αγγελική Κοντίνη, Εκπαιδευτικός, Καθηγήτρια Κοινωνικών Επιστημών
- Βασιλική Κοντογιάννη, Ομότιμη Καθηγήτρια Τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης.
- Έλσα Κοντογιώργη, Ιστορικός
- Νίκος Κοταρίδης, Ιστορικός
- Χριστίνα Κουλούρη, Καθηγήτρια Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο
- Νίκος Κουτσουμπός, Αρχαιολόγος, Υπεύθυνος αρχείων Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη
- Ελένη Κυραμαργιού, Ιστορικός, Κύρια Ερευνήτρια, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών / Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών
- Κατερίνα Κυριακού, Εκπαιδευτικός/ιστορικός Τέχνης.
- Κλεοπάτρα Κυρτάτα, Φιλόλογος, Υπεύθυνη επώνυμων συλλογών, Ιστορική Βιβλιοθήκη του Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη
- Δημήτρης Κυρτάτας, Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
- Ελένη Κωβαίου, Διευθύντρια Βιβλιοθήκης Πανεπιστημίου Κρήτης
- Κατερίνα Κωστίου, Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας, Πανεπιστήμιο Πατρών
- Τάσος Κωστόπουλος, Ιστορικός, Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών-ΙΤΕ
- * Σοφία Λαϊου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Ιόνιο Πανεπιστήμιο
- * Βασιλική Δ. Λαμπροπούλου, Δρ. Νεοελληνικής Φιλολογίας ΕΚΠΑ,Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια του Τμήματος Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Κύπρου
- Δάφνη Λάππα, Ιστορικός Εντεταλμένη ερευνήτρια, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών / Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών
- Κώστας Λάππας, Ιστορικός, Πρώην Διευθυντής του Κέντρου Ερεύνης του Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών
- Βασίλης Λέτσιος, Αναπληρωτής Καθηγητής, Ιόνιο Πανεπιστήμιο
- Ευτυχία Λιάτα, Ιστορικός, Πρώην Διευθύντρια Ερευνών στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών
- Αντώνης Λιάκος, Ιστορικός Ομότιμος Καθηγητής ΕΚΠΑ
- Λίνα Λούβη, Ομότιμη Καθηγήτρια Νεότερης Ιστορίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο
- Αγγελική Λούδη, Τακτική Ερευνήτρια, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών [Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη]
- Χρήστος Λούκος, Ιστορικός, Ομότιμος Καθηγητής Πανεπιστημίου Κρήτης
- Ελένη Λούκου, ΥπεύθυνηΒιβλιοθήκης και Αρχείου Ιησουιτών
- Ειρήνη Λυδάκη, Φιλόλογος, Επιμελήτρια Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης
- Ανδρέας Λυμπεράτος, Ιστορικός, Αναπληρωτής. Καθηγητής Βαλκανικής Ιστορίας, Διευθυντής Κέντρου Έρευνας Νεότερης Ιστορίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο
- Ευγενία Μαρινάκου, Φιλόλογος, Διδάκτωρ Νεοελληνικής Λογοτεχνίας
- Ξένια Μαρίνου,Επίκουρη Καθηγήτρια, Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο
- Νίκη Μαρωνίτη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Πάντειο Πανεπιστήμιο
- Παρασκευάς Ματάλας, Επίκουρος Καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης
- Άννα Ματθαίου, Καθηγήτρια Ιστορίας, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
- Σοφία Ματθαίου, Ομότιμη Διευθύντρια Ερευνών, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών / Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών
- Ευγένιος Δ. Ματθιόπουλος, Καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης, Πανεπιστήμιο Κρήτης
- Μαριλίζα Μητσού, Ομότιμη Διευθύντρια Σπουδών, École des hautes études en sciences sociales
- Μαίρη Μικέ, Ομότιμη Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας, Τμήμα Φιλολογίας Α.Π.Θ.
- Παναγιώτης Δ. Μιχαηλάρης, Ιστορικός, Ομότιμος Διευθυντής Ερευνών, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών
- Ulrich Moennig, Καθηγητής Βυζαντινών Σπουδών και Νεοελληνικής Φιλολογίας, Πανεπιστήμιο του Αμβούργου, Πρόεδρος της Γερμανικής Εταιρείας Νεοελληνικών Σπουδών
- Φαίδων Μουδόπουλος-Αθανασίου, Δρ. Αρχαιολόγος, Μεταδιδακτορικός Ερευνητής Marie Curie, Centro Nacional de Supercomputacion, Βαρκελώνη
- Μιχ. Γ. Μπακογιάννης, Αναπληρωτής Καθηγητής Νεοελληνικής Φιλολογίας Α.Π.Θ.
- Ευαγγελία Μπαλτά, Ομότιμη Διευθύντρια Ερευνών, Εθνικό ΊδρυμαΕρευνών
- Λάμπρος Μπαλτσιώτης, Αναπληρωτής Καθηγητής, Πάντειο Πανεπιστήμιο
- Γιάννης Μπαφούνης, Ιστορικός
- Ρίκα Μπενβενίστε, Ιστορικός, Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Θεσσαλίας
- Παντελής Μπουκάλας, Συγγραφέας-δημοσιογράφος.
- Ευγενία Μπουρνόβα, Ιστορικός, Ομότιμη Καθηγήτρια ΕΚΠΑ
- * Γεώργιος Δ. Μπώκος, Ομότιμος Καθηγητής Βιβλιοθηκονομίας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο
- * Γιώργος Κ. Μύαρης, Πρώην Συνεργάτης Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Κύπρου, Φιλόλογος Μ.Α.
- Αναστασία Νάτσινα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας, Πρόεδρος τουΤμήματος Φιλολογίας,Πανεπιστήμιο Κρήτης
- Αλίκη Νικηφόρου, τ. Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Ιονίου Πανεπιστημίου, τ. Διευθύντρια Αρχείων Κέρκυρας
- Θύμιος Νικολαϊδης, Ομότιμος Διευθυντής Ερευνών, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών / Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών
- Νάντια Ντάνοβα, Ιστορικός
- Χριστίνα Ντουνιά, ΟμότιμηΚαθηγήτριαΝεοελληνικής Φιλολογίας ΕΚΠΑ
- Ειρήνη Οικονόμου, Διδάκτωρ Νεοελληνικής Φιλολογίας
- Βασίλης Παναγιωτόπουλος, Ομότιμος Διευθυντής Ερευνών Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών
- Παναγής Παναγιωτόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Κοινωνιολογίας, Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης, ΕΚΠΑ
- Κώστας Παπαδάκης, Υπεύθυνος Κλειστών Συλλογών Βιβλιοθήκης Πανεπιστημίου Κρήτης
- Δέσποινα Παπαδημητρίου, Καθηγήτρια Ιστορίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο
- Αγγελική Παπαδοπούλου, Φιλόλογος, Επιμελήτρια παλαιού και σπάνιου υλικού, Ιστορική Βιβλιοθήκη του Ιδρύματος Αικατερίνης Λασκαρίδη
- Νίκη Παπαηλιάκη, Ιστορικός, Γραμματέας της Ελληνικής Κοινότητας Παρισιού
- Λήδα Παπαστεφανάκη, Καθηγήτρια, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
- * Γεωργία Πατερίδου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας, Σχολή Ανθρωπιστικών Επιστημών, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο
- Έφη Χ. Πέτκου, Μέλος ΕΔΙΠ, Τμήμα Φιλολογίας, Α.Π.Θ.
- Σωκράτης Πετμεζάς, Καθηγητής Οικονομικής και Κοινωνικής Ιστορίας των Νεότερων Χρόνων, Πανεπιστήμιο Κρήτης
- Μίλτος Πεχλιβάνος, Καθηγητής Νεοελληνικών Σπουδών, Freie Universität Berlin
- Dia Philippides, Professor Emerita, Dept. of Classical Studies, Boston College (USA)
- Σ. Πιέρρος, Βιβλιοθηκονόμος, Δημοτική Βιβλιοθήκη Θεσσαλονίκης
- Ουρανία Πολυκανδριώτη, Διευθύντρια Ερευνών, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών (αναπλ. διευθύντρια), Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών
- Νίκος Ποταμιάνος, Ιστορικός, Ερευνητής στο Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών – ΙΤΕ
- Νίκος Ροτζώκος, ΑναπληρωτήςΚαθηγητής, Α.Π.Θ.
- Τάσος Σακελλαρόπουλος, Ιστορικός, Υπεύθυνος Ιστορικών Αρχείων Μουσείου Μπενάκη
- Βάσω Σειρηνίδου, Καθηγήτρια Ιστορίας Νέου Ελληνισμού, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, ΕΚΠΑ
- Ευγενία Σηφάκη, Επίκουρη Καθηγήτρια, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
- Νίκος Σιγάλας, Ιστορικός, Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών
- Ανέστης Σίτας,Βιβλιοθηκονόμος, Τμήμα Φιλολογίας Α.Π.Θ.
- Τριαντάφυλλος Ε. Σκλαβενίτης, Ιστορικός, Ομότιμος Διευθυντής Ερευνών Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών
- Μαρία Σπηλιωτοπούλου, Διευθύντρια Ερευνών, Ακαδημία Αθηνών
- Παναγιώτης Στάθης, Ιστορικός
- Ρόδη Σταμούλη, Ιστορικός
- Μαρία Στασινοπούλου, Professor of Modern Greek Studies, University of Vienna
- Διονύσης Τζάκης, ΑναπληρωτήςΚαθηγητής, Ιόνιο Πανεπιστήμιο
- Δημήτρης Τζιόβας, Ομότιμος Καθηγητής Νεοελληνικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο του Birmingham
- Γιάννα Τζουρμανά, ΕπίκουρηΚαθηγήτρια, Πάντειο Πανεπιστήμιο
- Μάρκος Τσαρλαμπάς, Υποψήφιος διδάκτορας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
- Παναγιώτης Τουρλής, Βιβλιοθηκονόμος, ΜΙΕΤ-Βιβλιοθήκη ΕΛΙΑ
- Χρήστος Τριανταφύλλου, Μεταδιδακτορικός ερευνητής, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, ΕΚΠΑ
- Λύντια Τρίχα, Νομικός-ιστορικός
- Γιάννης Τσάκωνας, Προϊστάμενος, ΒΚΠ Πανεπιστημίου Πατρών
- Μιχάλης Τσιανίκας, Ομότιμος Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Flinders, Adelaide Australia
- Λίζυ Τσιριμώκου, Ομότιμη Καθηγήτρια της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ.
- * Νίκος Φαλαγκάς, Διδάκτορας Νεοελληνικών Σπουδών του King’s College, London
- Ελένη Φουρναράκη, Ιστορικός, Πανεπιστήμιο Κρήτης
- * Γιώργος Φουρτούνης, Πάντειο Πανεπιστήμιο
- Νταϊάνα Χάας, Ομότιμη Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας, Τμήμα Θεατρικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Πατρών
- * Αλεξάνδρα Χαριτάτου, Μουσειολόγος
- Μαρία Χριστίνα Χατζηιωάννου, Πρώην Διευθύντρια Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών / Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών
- Ίλια Χατζηπαναγιώτη-Sangmeister, Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας, Τμήμα Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Κύπρου
- Αριστείδης Χατζής, Καθηγητής ΕΚΠΑ
- Κωνσταντίνος Χούλης, Ομότιμος Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής
- Δημήτρης Χριστόπουλος, Καθηγητής Πολιτειολογίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο
- * Ποθητή Χαντζαρούλα, Ιστορικός, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Πανεπιστήμιο Αιγαίου
—————————————————————————————————————-
Με * δηλώνονται οι υπογραφές που έφτασαν λίγο αργοπορημένα και δεν πρόφτασαν να συμπεριληφτούν στην επιστολή που επιδόθηκε.
2
[ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΣ ΤΗΣ ΕΒΕ]
Αθήνα 4/5/2026
Προς τον Πρόεδρο και τα Μέλη του Εφορευτικού Συμβουλίου
της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος
Αξιότιμες Κυρίες,
Αξιότιμοι Κύριοι,
Πληροφορήθηκα από τον κ. Χρήστο Λούκο ότι στη συνεδρίαση της Τρίτης, 5/5, πρόκειται να συζητηθεί η επιστολή που συνέταξαν συνάδελφοι βιβλιοθηκονόμοι, φιλόλογοι, ιστορικοί και κοινωνικοί επιστήμονες, με την οποία καταθέτουν την ανησυχία τους για το μέλλον του Βιβλιολογικού Εργαστηρίου «Φίλιππος Ηλιού». Υπoθέτω ότι θα είναι στη διάθεσή σας η μνημονευόμενη σχετική πρότασή μου της 5/12/2025 και ο συναφής προϋπολογισμός της 10/12/2025 (αμφότερα πρωτοκολλήθηκαν από την Υπηρεσία και τα επισυνάπτω εδώ προς διευκόλυνσή σας).
Αυτή η πρόταση-γέφυρα δυστυχώς έχει εν πολλοίς ξεπεραστεί πλέον από τα πράγματα, αλλά έχει σημασία να την γνωρίζετε στα καθέκαστά της. Ουσιαστικά το α’ εξάμηνο του 2026, οπότε θα είχαμε εντονότερη συμμετοχή, έχει παρέλθει, με εθελοντική τη δική μας αντίστοιχη εργασία, ενώ η «εποπτεία» που προβλεπόταν για τη συνέχεια θα είχε συμβολική αμοιβή (η απλούστερη καθ’ όλα νόμιμη λύση, σύμφωνα με τη γνώμη του δικηγόρου και του λογιστή που συμβουλευτήκαμε, είναι ο τίτλος κτήσης, ενώ οτιδήποτε άλλο θεωρείται στην περίπτωσή μας απολύτως ασύμφορο). Ούτως ή άλλως η συμβολική αυτή αμοιβή είχε προβλεφθεί και για να δικαιολογείται τυπικά η παρουσία μας, ως συνταξιούχων, στον χώρο εργασίας (αν και ως «ερευνήτριες» πιστεύω και ελπίζω ότι δεν τίθεται πρόβλημα να εργαζόμαστε στον χώρο μας, στο ωράριο που λειτουργεί για το κοινό το Βαλλιάνειο).
Ως προς το ζήτημα αυτό, θα ήθελα κυρίως να γνωρίζετε ότι, όπως εξαρχής είχα διαβεβαιώσει κατ’ ιδίαν, προφορικά είτε γραπτά, τον Πρόεδρο του ΕΣ και την Διευθύντρια της ΕΒΕ, εάν υπάρξει οποιοδήποτε κώλυμα, είμαστε διατεθειμένες, τόσο εγώ όσο και η κ. Μυλωνοπούλου, να βοηθήσουμε εθελοντικά, για ένα εύλογο διάστημα, τη συνέχιση του έργου του Εργαστηρίου, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι εκκρεμότητες και να μεσολαβήσει η απαραίτητη φάση μαθητείας του νέου προσωπικού. Αυτό υπό την προϋπόθεση ότι, για λόγους πρωτίστως ηθικής τάξης αλλά και πρακτικούς, οι αποφάσεις για την επίλυση των σχετκών ζητημάτων (στελέχωση και προγραμματισμός) θα ληφθούν μετά από συζήτηση και συνεργασία των αρμοδίων μαζί μας.
Όπως γνωρίζετε το Βιβλιολογικό Εργαστήρι «Φίλιππος Ηλιού» παρουσιάζει μια ιδιοτυπία, καθώς, μέχρι την ένταξή του στην ΕΒΕ, ήταν δημιούργημα επιστημονικής πρωτοβουλίας ιδιωτών που εργάστηκαν ανιδιοτελώς επί χρόνια, και το οποίο στη διάρκεια της μακράς του διαδρομής έτυχε της θεσμικής στήριξης επιστημονικών φορέων αλλά και της ουσιαστικής αναγνώρισης και υποστήριξης της κοινότητας των νεοελληνιστών. Κατανοείτε, είμαι βέβαιη, ότι ύστερα από 40 χρόνια πλάι στον Φίλιππο Ηλιού εν ζωή ή μετά θάνατον, θεωρώ ηθικά επιβεβλημένη και οπωσδήποτε χρήσιμη την, άτυπη έστω, συμβουλευτική συμμετοχή μου στις ενέργειες που θα εγγυώνται την ομαλή συνέχεια του έργου του Εργαστηρίου του οποίου υπήρξα συνδημιουργός: στην επιλογή των νέων επιστημόνων που θα τους ανατεθεί να συνεχίσουν το έργο ζωής του Φίλιππου Ηλιού και το δικό μου και στη διασφάλιση της επιστημονικής εγκυρότητας με την οποία θα παραδοθεί σε κοινή χρήση η κληρονομιά που είχα την τύχη να διαχειρίζομαι επί δεκαετίες.
Με τιμή
Πόπη Πολέμη, Επιστημονική Υπεύθυνη Βιβλιολογικού Εργαστηρίου «Φίλιππος Ηλιού»
3
[6/5/2026]
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΕΦΟΡΕΥΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΣΕ ΑΝΟΙΧΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΓΙΑ ΤΟ ΒΕΦΗ
Κυρίες και Κύριοι,
το Εφορευτικό Συμβούλιο της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, κατά την τακτική συνεδρίασή του της 5ης Μαΐου 2026, συζήτησε την ανοιχτή επιστολή που μας διαβίβασε ο κ. Λούκος, λαμβάνοντας υπ’ όψιν και την επιστολή της κ. Πολέμη της 4ης Μαΐου 2026, και τα λοιπά συνημμένα που τη συνόδευαν. Μετά από αναλυτική συζήτηση, μπορούμε να απαντήσουμε τα κάτωθι, και μένουμε, εννοείται, ανοιχτοί για κάθε περαιτέρω συζήτηση.
Δεν χρειάζονται να ανταλλάξουμε επιχειρήματα για την αξία του ΒΕΦΗ. Η ΕΒΕ το διέσωσε το 2017 και ανέλαβε την ευθύνη της συνέχισης και της λειτουργίας του, επειδή ακριβώς πίστευε και εξακολουθεί να πιστεύει ότι αποτελεί ανεκτίμητο πνευματικό θησαυρό. Θα έχετε ενδεχομένως πληροφορηθεί ότι στο νέο Οργανισμό της ΕΒΕ (επίκειται η έκδοση του σχετικού Προεδρικού Διατάγματος) προβλέπεται Γραφείο Αναδρομικής Εθνικής Βιβλιογραφίας-Βιβλιολογικό Εργαστήριο Φίλιππος Ηλιού, στη Διεύθυνση Ανάπτυξης και Οργάνωσης Συλλογών.
Εν τω μεταξύ θα προβούμε, τις εντελώς προσεχείς μέρες, σε Ανοιχτό Διαγωνισμό για την ανάθεση ερευνητικών υπηρεσιών σε δύο άτομα για δύο χρόνια, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το ζήτημα της στελέχωσής του, μετά τη συνταξιοδότηση της κ. Πολέμη και της κ. Μυλωνοπούλου. Αν ο Διαγωνισμός δεν έχει ήδη γίνει, αυτό δεν οφείλεται σε αμέλεια ή ολιγωρία της ΕΒΕ, αλλά στο γεγονός απλώς ότι είχε λήξει η σύμβαση της ΕΒΕ με την εταιρεία Financity, που συντάσσει για λογαριασμό μας, με τον απαραίτητο τεχνικό τρόπο, τα κείμενα των σχετικών Διακηρύξεων. Εννοείται πως προσβλέπουμε στη συνδρομή της κ. Πολέμη και της κ. Μυλωνοπούλου, με νομικά ασφαλή τρόπο, για όσο διάστημα κριθεί αναγκαίο. Η συνεργασία τους ως ερευνητριών είναι, αυτονόητα, απόλυτα ευπρόσδεκτη και δεν τίθεται προς συζήτηση! Δεν είναι όμως, όπως αντιλαμβάνεστε, νομικά ασφαλές να εργάζονται εθελοντικά. Επειδή η κ. Πολέμη στην επιστολή της και στα λοιπά συνημμένα θίγει και ζητήματα που αφορούν το εργασιακό καθεστώς και τον τρόπο αμοιβής της, σας διευκρινίζω ότι σε αυτά θα απαντήσουμε με χωριστή απάντηση στην ίδια.
Θα προγραμματίσουμε επίσης σύντομα συνάντηση αρμοδίων υπαλλήλων και συνεργατών για την επίλυση του κρίσιμου ζητήματος της μετάπτωσης, που αδικαιολόγητα χρονίζει.
Αν όλοι μας θεωρούμε το ΒΕΦΗ πολύτιμο, ας αναλάβει ο καθένας μας τις όποιες ευθύνες του αναλογούν. Η ΕΒΕ πάντως αναλαμβάνει πλήρως τις δικές της, με πνεύμα εποικοδομητικό.
Μετά τιμής
Σταύρος Ζουμπουλάκης
Πρόεδρος του Εφορευτικού Συμβουλίου
της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος
