Η αγάπη της Γαλλίας για τη λογοτεχνία είναι γνωστή. Αντιστοίχως γνωστό είναι και το πάθος των γάλλων συγγραφέων και των διανοουμένων με το οποίο υπερασπίζονται τις ιδέες τους. Αυτό ωστόσο που συνέβη με αφορμή την πρόσφατη απόλυση του εκδότη Ολιβιέ Νορά, από τις ιστορικές εκδόσεις Grasset, είναι πρωτοφανές ακόμη και για τα γαλλικά εκδοτικά δεδομένα.

Σημαντικοί Γάλλοι συγγραφείς καταγγέλλουν την απομάκρυνση του εκδότη τους.

Στις 14 Απριλίου, ο επί 26 έτη εκδότης Ολιβιέ Νορά, απελύθη από τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου των ιστορικών εκδόσεων Grasset, οι οποίες ανήκουν στον όμιλο Hachette, τον μεγαλύτερο εκδοτικό όμιλο στη Γαλλία, συμφερόντων του συντηρητικού επιχειρηματία Βενσάν Μπολορέ. Το απόγευμα της 15ης Απριλίου, σε ένα καφενείο στη συνοικία Αλ, στο κέντρο του Παρισιού, συγκεντρώθηκαν 60 συγγραφείς των εκδόσεων Grasset. Μέσα σε δύο ώρες, ενέκριναν ένα κοινό κείμενο το οποίο στη συνέχεια, διακίνησαν. Επίτευγμα εντυπωσιακό, καθώς επρόκειτο για συγγραφείς πολύ διαφορετικών πεποιθήσεων.

Η επιστολή παραίτησης των συγγραφέρων

Στις 16 Απριλίου, περισσότεροι από 130 συγγραφείς των εκδόσεων Grasset, ανακοίνωσαν, με επιστολή τους στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) και στην εφημερίδα Le Monde, ότι αποχωρούν από τον εκδοτικό οίκο, καταγγέλλοντας την απομάκρυνση του διευθύνοντος συμβούλου του, Oλιβιέ Νορά.

«Η απόλυσή του Νορά αποτελεί απαράδεκτη προσβολή της ανεξαρτησίας των εκδοτών και της ελευθερίας της δημιουργίας. Σημαίνει αδιαφορία για τους συγγραφείς, τους επιμελητές, τους, διορθωτές, τους διανομείς των βιβλίων μας. Και εν τέλει, αδιαφορία για τους αναγνώστες μας».

Οι συντάκτες της επιστολής καταλήγουν ότι αρνούνται να «γίνουν όμηροι ενός ιδεολογικού πολέμου για την επιβολή αυταρχισμού παντού στον πολιτισμό και στα μέσα ενημέρωσης».

Στους υπογράφοντες, περιλαμβάνονται σημαντικά ονόματα της γαλλικής λογοτεχνίας και της διανόησης, όπως οι φιλόσοφοι Μπερνάρ-Ανρί Λεβί (κυκλοφορεί στα ελληνικά, από τις εκδόσεις Κέδρος, Εστία, Scripta) και Ραφαέλ Αντοβέν, (στα ελληνικά, από τις εκδόσεις Πατάκη), οι συγγραφείς Λορ Αντλέρ, (στα ελληνικά από τις εκδόσεις Δώμα, Ηλέκτρα) Βιρζινί Ντεπάντ (στα ελληνικά, από τις εκδόσεις Στερέωμα), Βανεσά Σπρινγκορά, (στα ελληνικά, από τις εκδόσεις Μετρονόμος) Φρεντερίκ Μπεγκμπεντέ. (στα ελληνικά, από τις εκδόσεις Αστάρτη). Μέχρι χθες, οι συγγραφείς που είχαν συνολικά αποχωρήσει από τις εκδόσεις Grasset, ήταν τουλάχιστον 170.

Παρέμβαση Μακρόν υπέρ του πλουραλισμού στον εκδοτικό χώρο

Ο γαλλικός Τύπος αναφέρθηκε εκτενώς στον «σεισμό» που προκλήθηκε στο χώρο των εκδόσεων με αφορμή την αναταραχή στις εκδόσεις Grasset. Ενδεικτική της διάστασης που έλαβε το ζήτημα, είναι ότι ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, περπατώντας στους διαδρόμους του Φεστιβάλ Βιβλίου στο Παρίσι, στις 17 Απριλίου, δήλωσε ότι η Γαλλία έχει ανάγκη τον πλουραλισμό των εκδόσεων.

«Ένας εκδότης δεν είναι απλώς αυτός που τυπώνει τα βιβλία», τόνισε, «είναι επίσης ένα πνεύμα, είναι ένας εκδοτικός οίκος, είναι μέρος της λογοτεχνικής κληρονομιάς».

Η πραγματική αιτία της απομάκρυνσης του Νορά

Σύμφωνα με την επιθεώρηση Le Nouvel Οbservateur και την εφημερίδα Libération, η πραγματική αιτία της απομάκρυνσής του Νορά, είναι η φερόμενη άρνηση του να εκδώσει ένα έργο του δοκιμιογράφου Νικολά Ντιά, εκδότη τoυ εθνικιστή, πρώην ευρωβουλευτή, Φιλίπ Ντε Βιλιέ και του Ζορντάν Μπαρντελά, ευρωβουλευτή της ακροδεξιάς Εθνικής Συσπείρωσης της Μαρίν Λεπέν, και πιθανό υποψήφιο του κόμματος στις προεδρικές εκλογές της Γαλλίας, τον Απρίλιο 2027)

Απογοητευτικές οι οικονομικές επιδόσεις του Grasset σύμφωνα με τον Μπολορέ

Ο Μπολορέ υποστηρίζει ότι δεν ευθύνεται ο ίδιος για την απόλυσή του Νορά ενώ του καταλογίζει λάθη, όπως ότι ήθελε να καθυστερήσει έως το τέλος του έτους, την έκδοση του επόμενου βιβλίου του γαλλο-αλγερινού συγγραφέα Μπουαλέμ Σανσάλ, – ο οποίος φυλακίστηκε από τον Νοέμβριο του 2024 ως τον Νοέμβριο του 2025, για ιδεολογικούς λόγους από το καθεστώς της Αλγερίας,- κάτι το οποίο, όπως ισχυρίζεται, ο Μπολορέ, ήταν αντίθετο με τη βούληση της διοίκησης του ομίλου Hachette, που είναι ο πραγματικός ιδιοκτήτης του εκδοτικού οίκου Grasset.

Την περασμένη Κυριακή, και για πρώτη φορά από τότε που απέκτησε μέσα ενημέρωσης, ο Μπολορέ, έγραψε ένα άρθρο στη εφημερίδα Journal du Dimanche (JDD), δικών του συμφερόντων, για να δώσει τη δική του εκδοχή για την κρίση που ξέσπασε στον εκδοτικό χώρο. Χαρακτηρίζει πολύ απογοητευτικές τις «οικονομικές επιδόσεις του Grasset (ο κύκλος εργασιών μειώθηκε από 16,5 εκατομμύρια ευρώ το 2024, σε 12 εκατομμύρια το 2025) ενώ αναφέρθηκε και στην αύξηση της ετήσιας αμοιβής του Νορά, από 830.000 ευρώ σε 1.017.000 ευρώ. Η αποκάλυψη του μισθού του εκδότη χαρακτηρίστηκε λαϊκιστική κίνηση, καθώς ο δισεκατομμυριούχος Μπολορέ τη συγκρίνει με «την οικονομική και κοινωνική κατάσταση εκατομμυρίων Γάλλων», την οποία χαρακτηρίζει «πραγματικά ανησυχητική».

Οι πολιτικές φιλίες του επιχειρηματία – εκδότη

Πολιτικά, ο επιχειρηματίας προσδιορίζεται ως συντηρητικός χριστιανοδημοκράτης. Είναι από εικοσαετίας, φίλος του Νικολά Σαρκοζί, δεξιού πρώην προέδρου της Γαλλίας, ενώ τα τελευταίο διάστημα φέρεται ότι καλλιεργεί τις επαφές του με στελέχη του ακροδεξιάς Εθνικής Συσπείρωσης της Λεπέν. Ο Μπολορέ περιγράφει τον εκδοτικό χώρο ως «μια μικρή κάστα που θεωρεί ότι βρίσκεται υπεράνω όλων» και σημειώνει ότι «Δεν πρέπει να φοβόμαστε! Οι εκδόσεις Grasset θα συνεχίσουν και οι συγγραφείς που φεύγουν, θα δώσουν τη δυνατότητα σε νέους συγγραφείς να εκδώσουν τα βιβλία τους».

Οι επικριτές του Νορά μιλούν για «συγγραφείς-πιστούς» – Συγγραφείς της «φιλοϊσλαμικής Αριστεράς» και της «Δεξιάς της κοκαϊνης»

Δίπλα στο σημείωμα του Μπολορέ, η JDD δημοσίευσε και ένα «χρονικό της χειραγώγησης των μέσων ενημέρωσης», το οποίο φέρει την υπογραφή του Πασκάλ Μεναντιέ, διευθυντή σύνταξης της εφημερίδας.

Σύμφωνα με τον Μεναντιέ, οι συγγραφείς των εκδόσεων Grasset, είναι κυρίως «πιστοί» του Νορά. Το ιδεολογικό τους φάσμα εκτείνεται «από την αριστερά που υπερασπίζεται του ισλαμιστές αδελφούς Κουασί (τους δράστες των πολύνεκρων τρομοκρατικών επιθέσεων στη σατιρική εφημερίδα Charlie Hebdo, στο Παρίσι, στις 7 Ιανουαρίου 2015) μέχρι τη γνωστή για τη σκληρή γλώσσα της και τις ιστορίες του περιθωρίου, Βιρζινί Ντεπάντ, έως τη «Δεξιά της κοκαΐνης», όπως χαρακτηρίζει τον συγγραφέα, Φρεντερίκ Μπεγκμπεντέ. (ο συγγραφέας αυτοπροσδιορίζεται ως συντηρητικός και μη πολιτικώς ορθός και έχει αναφερθεί συχνά στα βιβλία του αλλά και στις δημόσιες παρεμβάσεις του στη χρήση κοκαϊνης).

Στο ίδιο άρθρο, ο εβραϊκής καταγωγής εκδότης, Ολιβιέ Νορά, χαρακτηρίζεται ως «mensch», λέξη, η οποία, στα γίντις, σημαίνει «άνθρωπος αξίας», αλλά και «άνθρωπος από γεννησιμιού του, δικτυωμένος».