Ένα συνεκτικό πλαίσιο αξιών, κατευθύνσεων και αναστοχασμού, ικανό να υπερβεί αποσπασματικές προσεγγίσεις και συγκυριακές προτεραιότητες διατυπώνει η «Διακήρυξη των Δελφών για τον Χωρικό Σχεδιασμό». Η Διακήρυξη περιλαμβάνει 34 αρχές για τον Νοήμονα Χωρικό Σχεδιασμό συνιστά μια σημαντική πρωτοβουλία της ακαδημαϊκής κοινότητας, με τη συμμετοχή πανεπιστημιακών ιδρυμάτων, όπως το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης ενώ υπογράφεται συνολικά από 18 ακαδημαϊκούς δασκάλους.
Η πρωτοβουλία εκκινεί από το Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και στοχεύει στον επαναπροσδιορισμό του ρόλου, των στόχων και των εργαλείων του χωρικού σχεδιασμού. Φιλοδοξεί δε, να λειτουργήσει ως «πυξίδα» για τον χωρικό σχεδιασμό σε ένα περιβάλλον αυξημένης πολυπλοκότητας, όπου η οικονομική και κλιματική κρίση, οι κοινωνικές ανισότητες, οι δημογραφικές μεταβολές, οι τεχνολογικές εξελίξεις και οι θεσμικές ασυνέχειες διασταυρώνονται στον χώρο.
Οι αρχές που διατυπώνονται δε συνιστούν τυποποιημένες λύσεις ή άκαμπτα κανονιστικά πρότυπα, αλλά κοινό πλαίσιο κατανόησης, κρίσης και ευθύνης. Αποτελούν, ταυτόχρονα αξιακό ιδεώδες για το έργο κάθε χωροτάκτη-πολεοδόμου, που τον βοηθούν να τεκμηριώσει τις επιλογές του αλλά και κάθε εφαρμοστή (μηχανικού, διοικητικού στελέχους ή νομικού) των ρυθμίσεων, συμβάλλοντας τόσο στη σύνταξη όσο και στην εφαρμογή των σχετικών πολιτικών και ρυθμίσεων. Λειτουργούν ως ερμηνευτικό εργαλείο που αναδεικνύει τον πυρήνα και τη συνοχή του χωρικού σχεδιασμού.
Πρόκειται για αρχές που εδράζονται στη συσσωρευμένη επιστημονική γνώση, την ευρωπαϊκή εμπειρία και τη μακρά πρακτική του χωρικού σχεδιασμού, επιδιώκοντας τη διαμόρφωση μιας κοινής γλώσσας για τον χώρο, τον χρόνο και την κοινωνία.
Στο επίκεντρο της Διακήρυξης βρίσκεται η μετάβαση από αποσπασματικές και βραχυπρόθεσμες προσεγγίσεις σε ένα ολιστικό μοντέλο σχεδιασμού, το οποίο ενσωματώνει τη γνώση, τα δεδομένα, την εμπειρία και την κριτική σκέψη, ενισχύοντας παράλληλα τη διαφάνεια, τη συμμετοχικότητα και τη διαγενεακή ευθύνη.
Είναι αξιοσημείωτο ότι η Διακήρυξη υπεγράφη στις 9 Μαΐου 2026, 99 χρόνια μετά τη διοργάνωση των πρώτων Δελφικών Εορτών από τον Άγγελο Σικελιανό (9 Μαΐου 1927), στο πλαίσιο του Συμποσίου για τον Χωρικό Σχεδιασμό που πραγματοποιήθηκε στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών.
Η «Διακήρυξη των Δελφών» φιλοδοξεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς για την ανανέωση τόσο της θεωρίας όσο και της πρακτικής του χωρικού σχεδιασμού, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση ενός συνεκτικού, προσαρμοστικού και βιώσιμου πλαισίου χωρικής ανάπτυξης, με επίκεντρο το δημόσιο συμφέρον και τη χωρική δικαιοσύνη. Το κείμενο συντάχθηκε από τα εξής μέλη της ελληνικής ακαδημαϊκής κοινότητας με εξειδίκευση στον χωρικό σχεδιασμό.
Συγκεκριμένα, συμμετείχαν οι καθηγητές: Αγγελίδου Μαργαρίτα (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης), Ασπρογέρακας Ευάγγελος (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας), Βασενχόβεν Λουδοβίκος (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο), Γεμενετζή Γεωργία (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας), Γουργιώτης Ανέστης (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας), Ιωάννου Βύρων (Frederick University), Κοκκώσης Χάρης (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας), Μέλισσας Δημήτρης (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο), Οικονόμου Δημήτρης (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας), Παγώνης Αθανάσιος, (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο), Πισσούριος Ιωάννης (Πανεπιστήμιο Νεάπολις Πάφου), Ποζουκίδου Γεωργία (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης), Σερράος Κωνσταντίνος (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο), Τασοπούλου Αναστασία (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας), Τσιλιμίγκας Γεώργιος (Πανεπιστήμιο Αιγαίου), Τριανταφυλλόπουλος Νίκος (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας), Χαϊνταρλής Μάριος (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας), Χριστοδούλου Χάρις (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης).
