Εκεχειρία ΗΠΑ – Ιράν: Όσα μεσολάβησαν από την απειλή του Τραμπ που πάγωσε τον κόσμο μέχρι τη συμφωνία

Την Τρίτη στις 8:06 π.μ.(ώρα ΗΠΑ), ο Πρόεδρος Τραμπ εξέδωσε το πιο δραματικό τελεσίγραφο της προεδρίας του: «Αν το Ιράν δεν καταλήξει σε συμφωνία μέσα στις επόμενες 12 ώρες, «ένας ολόκληρος πολιτισμός θα χαθεί απόψε, χωρίς να υπάρχει πιθανότητα να αναγεννηθεί».

Ακόμη και για έναν πρόεδρο που από καιρό βασίζεται σε απειλές ακραίου χαρακτήρα, η ανάρτηση των 85 λέξεων ήταν συγκλονιστική. Διαδόθηκε από το Οβάλ Γραφείο στις ξένες πρεσβείες και τα γραφεία των εταιρειών, ξεκινώντας μια αντίστροφη μέτρηση μέχρι την προθεσμία των 8 μ.μ. που έθεσε ο Τραμπ και ένα φρενήρες παγκόσμιο παιχνίδι εικασιών για το τι ήταν έτοιμος να κάνει ο ισχυρότερος άνθρωπος του κόσμου.

Λιγότερο από ενενήντα λεπτά πριν από την προθεσμία του, ο Τραμπ έκανε πίσω, γράφοντας σε μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι είχε συμφωνήσει σε εκεχειρία δύο εβδομάδων με το Ιράν και ότι θα ανέστειλε τις απειλούμενες επιθέσεις του, υπό την προϋπόθεση της άμεσης επαναλειτουργίας του Στενού του Ορμούζ.

Ο Τραμπ είχε περάσει μέρες προειδοποιώντας ότι θα βομβάρδιζε τις γέφυρες, τα εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και άλλες υποδομές πολιτικής χρήσης του Ιράν, επιμένοντας ότι ο λαός της χώρας «θα ήταν πρόθυμος να υποστεί αυτό το βάσανο για να έχει ελευθερία». Καθώς φαινόταν να απειλεί να καταστρέψει μια χώρα 93 εκατομμυρίων ανθρώπων, φαινόταν επίσης να αφήνει την πόρτα ανοιχτή για μια συμφωνία που θα απέτρεπε τις καταστροφικές επιθέσεις.

«ΠΟΙΟΣ ΞΕΡΕΙ;» έγραψε το πρωί της Τρίτης. «Θα το μάθουμε απόψε, σε μια από τις πιο σημαντικές στιγμές της μακράς και περίπλοκης ιστορίας του κόσμου.»

Καθώς περνούσαν οι ώρες, όλοι – από τον Πάπα Λέοντα μέχρι τον ηθοποιό Μπεν Στίλερ – κάλεσαν τον Τραμπ να κάνει πίσω. Αξιωματούχοι της κυβέρνησης δέχονταν τηλεφωνήματα από στελέχη και πολιτικούς συμμάχους που προσπαθούσαν να καταλάβουν αν η απειλή του Τραμπ ήταν μπλόφα ή προάγγελος κλιμάκωσης.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι συγκεντρώθηκαν σε τηλεφωνική συνδιάσκεψη και κατά κύριο λόγο πείστηκαν ότι ο Τραμπ θα έκανε πίσω. Στη Wall Street, οι χρηματιστές και τα στελέχη αντιμετώπισαν την ημέρα όπως και άλλες προθεσμίες του Τραμπ που έχουν έρθει και έχουν περάσει: ως μια διαπραγματευτική τακτική που κατά κύριο λόγο περίμεναν να περάσει χωρίς καταστροφή.

Αναζήτηση διεξόδου

Η ανάρτηση του Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προκάλεσε σάλο στις ομαδικές συζητήσεις σε όλο τον κόσμο και πυροδότησε μια αναζήτηση από τους συμμάχους και τους μεσολαβητές των ΗΠΑ για να βρουν μια διέξοδο ή να κερδίσουν περισσότερο χρόνο.

Καθώς η απειλή του έκανε τον γύρο του Ιράν, πολλοί κάτοικοι προετοιμάστηκαν για διακοπή ρεύματος και φυσικού αερίου και συζήτησαν αν θα ήταν ασφαλέστερο να μείνουν στην πόλη ή να καταφύγουν στην ύπαιθρο. Κάποιοι ξεσκόνισαν παλιές κουζίνες κάμπινγκ και ξαναγέμισαν δοχεία πετρελαίου. «Όταν ο πόνος γίνεται αρκετά έντονος, ο φόβος ξεθωριάζει», είπε μια 42χρονη Ιρανή, αναφερόμενη στις πέντε εβδομάδες πολέμου και τα χρόνια καταπίεσης και οικονομικής κρίσης στη χώρα.

Λιγότερο από 30 λεπτά μετά την ανάρτηση του Τραμπ, Ιρανοί αξιωματούχοι ενημέρωσαν την Αίγυπτο ότι η Τεχεράνη είχε διακόψει τις άμεσες επικοινωνίες με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές, σύμφωνα με αξιωματούχους μιας αραβικής κυβέρνησης. Αξιωματούχοι από πολλές αραβικές κυβερνήσεις προειδοποίησαν ότι η απειλή του προέδρου πιθανότατα θα είχε το αντίθετο αποτέλεσμα στο σκληροπυρηνικό Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν, το οποίο είχε δηλώσει ότι θα βυθίσει την περιοχή στο σκοτάδι αν επιτεθεί η ιρανική υποδομή.

Η ανάρτηση του Τραμπ έγινε πρωτοσέλιδο στο Ισραήλ, την ώρα που ο κόσμος εκεί ετοιμαζόταν για το τέλος του Πάσχα. Ο πρώην πρωθυπουργός του Ισραήλ Εχούντ Ολμέρτ διάβασε το μήνυμα ακριβώς πριν ηχήσουν οι σειρήνες που προειδοποιούσαν για απειλή από ιρανικό πύραυλο στο κεντρικό Ισραήλ, αναγκάζοντάς τον να καταφύγει στο καταφύγιο του σπιτιού του. «Τείνω να μην δέχομαι την δήλωση του Προέδρου Τραμπ ως έχει», είπε ο Ολμέρτ από το καταφύγιό του. «Θέλω να πιστέψω ότι αυτό που εννοούσε είναι ότι θα καταστρέψουμε το καθεστώς. Δεν νομίζω ότι μπορούμε να δεχτούμε οποιαδήποτε καταστροφή, ολική ή μερική, του ιρανικού πολιτισμού».

Στις 9 π.μ., ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ και ο πρόεδρος του Γενικού Επιτελείου Στρατού στρατηγός Νταν Κέιν συνδέθηκαν στην καθημερινή τους ασφαλή τηλεδιάσκεψη με τον ναύαρχο Μπραντ Κούπερ, διοικητή της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ. Ο Κούπερ και οι στρατιωτικοί σχεδιαστές στο Πεντάγωνο προετοιμάζονταν για πιθανές επιθέσεις κατά της ενεργειακής υποδομής του Ιράν, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους των ΗΠΑ. Οι στρατιωτικοί σχεδιαστές έβγαλαν τους υπάρχοντες καταλόγους στόχων που είχαν ήδη εξεταστεί και ελεγχθεί από στρατιωτικούς νομικούς.

Αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ο κατάλογος των στόχων ήταν πολύ μικρότερος από την απειλή του Τραμπ ότι «κάθε σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στο Ιράν θα τεθεί εκτός λειτουργίας, θα καεί, θα εκραγεί». Κάθε στόχος ήταν νομικά βάσιμος, ανέφεραν οι αξιωματούχοι, καθώς είχε σαφή σύνδεση με τις στρατιωτικές και τις δυνάμεις ασφαλείας του Ιράν και δεν θα έβλαπτε υπερβολικά τον άμαχο πληθυσμό. Κατά τη διάρκεια της νύχτας, ο αμερικανικός στρατός βομβάρδισε περισσότερους από 50 στόχους στο νησί Χαργκ, αλλά δεν χτύπησε υποδομές πετρελαίου, σύμφωνα με αμερικανούς αξιωματούχους.

«Ολόκληρο το Υπουργείο υπηρετεί υπό τις οδηγίες του Προέδρου και θα εκτελέσει τους στρατιωτικούς στόχους του χωρίς παρέκκλιση», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Πενταγώνου Σον Πάρνελ.

«Θα δούμε ότι ο αυτοκράτορας είναι γυμνός»

Η απειλή του Τραμπ πυροδότησε παρόμοιες συζητήσεις μεταξύ των συμμάχων και των επιδραστικών προσώπων του Τραμπ, οι οποίοι άρχισαν να κάνουν έντονες εικασίες σε ζωντανές μεταδόσεις και podcast. «Προσπαθεί να ακούγεται απειλητικός και τρελός», δήλωσε ο Τιμ Πουλ, μια προσωπικότητα των κοινωνικών μέσων με πάνω από δύο εκατομμύρια ακόλουθους, σε συνέντευξή του στο The Wall Street Journal. Αν ο Τραμπ δεν καταφέρει να το κάνει, «θα δούμε ότι ο αυτοκράτορας είναι γυμνός… Αυτή θα είναι η τελευταία του κίνηση», είπε σε ένα βίντεο που γύρισε για τους ακόλουθούς του.

Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε βρισκόταν στον αέρα καθ’ οδόν προς την Ουάσινγκτον όταν ο Τραμπ δημοσίευσε την ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Είχε προγραμματίσει να συναντηθεί την Τετάρτη με τον Τραμπ, τον Χέγκσεθ και τον Υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.

Ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι συγκεντρώθηκαν σε τηλεδιάσκεψη για να συζητήσουν τις επιπτώσεις της απειλής του προέδρου. Η γενική άποψη ήταν ότι ο Τραμπ θα έκανε πίσω, όπως ανέφεραν δύο από τους αξιωματούχους που συμμετείχαν στη συζήτηση.

Στη Βουδαπέστη, ο αντιπρόεδρος JD Vance ανέβηκε στη σκηνή μαζί με τον πρόεδρο της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν. «Ελπίζω να είναι έξυπνοι», είπε ο Vance για τους Ιρανούς. «Ο πρόεδρος έχει θέσει προθεσμία περίπου 12 ωρών από τώρα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Θα το μάθουμε, αλλά θα γίνουν πολλές διαπραγματεύσεις από τώρα μέχρι τότε.»

Στις 10:30 π.μ., ο παρουσιαστής του Fox News Μπρετ Μπέιερ εμφανίστηκε στον αέρα με ένα μήνυμα από τον πρόεδρο. Είπε ότι ο Τραμπ του είχε αναφέρει ότι «θα γίνει στις 8 μ.μ.», προσθέτοντας: «Αν φτάσουμε σε αυτό το σημείο, θα υπάρξει μια επίθεση όπως δεν έχουν ξαναδεί».

Με το ρολόι να μετράει αντίστροφα για την αυτοεπιβαλλόμενη προθεσμία του, ο Τραμπ φαινόταν να ταλαντεύεται μεταξύ της διπλωματίας της τελευταίας στιγμής για να αποτρέψει μια σημαντική κλιμάκωση και πιο συνηθισμένων δραστηριοτήτων. Το πρωί, τηλεφώνησε σε μια συγκέντρωση σε ένα αθλητικό στάδιο στη Βουδαπέστη με επικεφαλής τον Βανς, ο οποίος έδειξε το κινητό του τηλέφωνο στη σκηνή μπροστά σε χιλιάδες υποστηρικτές του Όρμπαν.

Σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει το θέμα, πραγματοποίησε συναντήσεις με τον επενδυτή στον τομέα της τεχνολογίας Ντέιβιντ Σακς και αξιωματούχους του Υπουργείου Δικαιοσύνης στο Λευκό Οίκο. Δημοσίευσε περισσότερες από δύο δωδεκάδες αναρτήσεις στο Truth Social, υποστηρίζοντας υποψηφίους για τις εκλογές της νομοθετικής εξουσίας της πολιτείας της Ιντιάνα.

Εντός της κυβέρνησης Τραμπ, ορισμένοι αξιωματούχοι εξέφρασαν ιδιωτικά την ανησυχία τους για την απειλή του προέδρου. Ένας αξιωματούχος του Λευκού Οίκου χαρακτήρισε την ανάρτηση του Τραμπ ανησυχητική, προσθέτοντας ότι η εστίαση του προέδρου στις εξωτερικές υποθέσεις αποσπά την προσοχή από τις εσωτερικές προτεραιότητες που θα μπορούσαν να κερδίσουν την υποστήριξη του κοινού.

Άλλοι ανώτεροι αξιωματούχοι της κυβέρνησης και σύμμαχοι του Τραμπ δήλωσαν ότι θεωρούν την ανάρτηση στο Truth Social ως διαπραγματευτική τακτική.
Οι αλυσίδες μηνυμάτων στις οποίες συμμετείχαν διευθύνοντες σύμβουλοι εταιρειών τεχνολογίας και επενδυτές γέμισαν με ανησυχίες σχετικά με τις πιθανές αποσταθεροποιητικές επιπτώσεις των απειλών του προέδρου μετά από πέντε εβδομάδες πολέμου που έχουν οδηγήσει σε αύξηση των τιμών του πετρελαίου και έχουν κλονίσει την παγκόσμια οικονομία, σύμφωνα με άτομα που συμμετείχαν στις συζητήσεις.

Τα κρατικά επενδυτικά ταμεία των χωρών του Κόλπου —αρκετές από τις οποίες έχουν δεχτεί βομβαρδισμούς από το Ιράν τις τελευταίες εβδομάδες— έχουν αποτελέσει σημαντικούς επενδυτές στην επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης, η οποία τροφοδοτεί τόσο τον τεχνολογικό τομέα όσο και την οικονομική ανάπτυξη των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του Τραμπ. Αν έπρεπε να επενδύσουν περισσότερα στην άμυνα, δεν θα μπορούσαν να επενδύσουν εξίσου στην άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης στην Αμερική, σύμφωνα με άτομα που έχουν συνομιλήσει με τους επικεφαλής των ταμείων.

Στη Wall Street, οι χρηματιστές δίσταζαν να πάρουν ρίσκα, καθώς ο Τραμπ είχε αλλάξει τόσο συχνά κατεύθυνση και, ενώ πολλοί περίμεναν ότι ο Τραμπ θα εξαπέλυε επίθεση, λίγοι πίστευαν ότι το πιο ρεαλιστικό σενάριο ήταν η εκτεταμένη καταστροφή.

Η Citigroup τροποποίησε τα πρωτόκολλα της, όπως κάνει συνήθως κατά τη διάρκεια των προεδρικών εκλογών, για παράδειγμα αναστέλλοντας οποιεσδήποτε μικρές ενημερώσεις κώδικα στα εργαλεία συναλλαγών της ή οτιδήποτε άλλο θα μπορούσε να επιβραδύνει τις λειτουργίες της, σύμφωνα με άτομα που είναι εξοικειωμένα με το θέμα.

«Η κατάσταση προκαλεί ζάλη», δήλωσε ο Peter Boockvar, διευθυντής επενδύσεων της OnePoint BFG Wealth Partners. «Το ένα μάτι είναι στραμμένο στις οθόνες της αγοράς και το άλλο στη σελίδα του Τραμπ στο Truth Social».

Ο αντιπρόεδρος της Carlyle, James Stavridis, ένας συνταξιούχος ναύαρχος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, έδωσε μια εσωτερική ενημέρωση στους στελέχους λέγοντας ότι πιστεύει ότι οι πιθανότητες για κατάπαυση του πυρός τις επόμενες εβδομάδες είναι περίπου 65%, επειδή και οι δύο πλευρές έχουν κίνητρα να διαπραγματευτούν. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι υπάρχει 35% πιθανότητα για περαιτέρω σύγκρουση, περαιτέρω κλιμάκωση από τις δύο πλευρές και παραμονή του Στενού του Ορμούζ κλειστού.

Ο Μπράιαν Λάνζα, πρώην σύμβουλος του Τραμπ που τώρα είναι εταιρικός σύμβουλος, δέχτηκε μια πληθώρα ερωτήσεων από πελάτες —συμπεριλαμβανομένων στελεχών του ενεργειακού και χρηματοοικονομικού τομέα— μετά τη δημοσίευση της ανάρτησης του Τραμπ, σύμφωνα με πρόσωπο που έχει άμεση γνώση του θέματος. Ο Λάνζα απάντησε στις ερωτήσεις ενώ βρισκόταν σε διακοπές στις Τερκς και Κάικος, προτρέποντας σε ηρεμία και υποστηρίζοντας ότι ο Τραμπ δεν θα υλοποιήσει την απειλή του.

Καθώς η μέρα προχωρούσε, η απειλή του Τραμπ προκάλεσε αντιδράσεις από παντού. «Σταματήστε την κλιμάκωση. Τερματίστε τον πόλεμο τώρα. Κανείς δεν το θέλει αυτό», έγραψε ο ηθοποιός Μπεν Στίλερ. Ο Πάπας Λέων, ο οποίος έχει επικρίνει τον πόλεμο των ΗΠΑ στο Ιράν, χαρακτήρισε τις απειλές του Τραμπ «πραγματικά απαράδεκτες».

Μια τελευταία προσπάθεια για την επίτευξη συμφωνίας

Μέχρι το μεσημέρι, με ελάχιστη πρόοδο, ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έλαβαν δημόσια θέση. «Δεν μπορεί κανείς να σβήσει έναν πολιτισμό», δήλωσε ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό σε συνέντευξη σε τοπικό τηλεοπτικό κανάλι.

Η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζιόρτζια Μελόνι, μία από τις στενότερες Ευρωπαίες συμμάχους του Τραμπ, εξέφρασε επίσης μια σπάνια κριτική. «Είναι ζωτικής σημασίας να γίνει σαφής διάκριση μεταξύ των ευθυνών ενός καθεστώτος και της τύχης εκατομμυρίων απλών πολιτών», είπε. «Ο άμαχος πληθυσμός του Ιράν δεν μπορεί και δεν πρέπει να πληρώσει το τίμημα για τις αμαρτίες των ηγετών του».

Αυτό το μήνυμα βρήκε απήχηση και στο Καπιτώλιο. Θα ήταν «τεράστιο λάθος» αν ο Τραμπ επιτεθεί σε πολιτικούς στόχους, δήλωσε ο σύμμαχος του Τραμπ, γερουσιαστής Ρον Τζόνσον (Ρεπουμπλικανός, Ουισκόνσιν), προσθέτοντας ότι ελπίζει ο Τραμπ να προσπαθεί να «χρησιμοποιήσει την απρόβλεπτη συμπεριφορά του» για να καταλήξει σε συμφωνία. Δεκάδες Δημοκρατικοί ζήτησαν την απομάκρυνση του Τραμπ από το αξίωμα μέσω του 25ου Τροποποιητικού Άρθρου ή με άλλα μέσα.

Λίγο αργότερα, εμφανίστηκαν τα πρώτα σημάδια ότι η προθεσμία του Τραμπ ενδέχεται να παραταθεί, καθώς οι σύμμαχοι των ΗΠΑ πίεζαν για περισσότερο χρόνο για διπλωματικές προσπάθειες. Λίγο μετά τις 3 μ.μ., ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεμπάζ Σαρίφ κάλεσε δημοσίως τον Τραμπ να παρατείνει το τελεσίγραφό του κατά δύο εβδομάδες και να υποστηρίξει μια εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, προτρέποντας με τη σειρά του την Τεχεράνη να ανοίξει εκ νέου το Στενό του Ορμούζ για το ίδιο χρονικό διάστημα ως χειρονομία καλής θέλησης.

«Ο Πρόεδρος έχει ενημερωθεί για την πρόταση και θα δοθεί απάντηση», δήλωσε η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, απαντώντας στην έκκληση του Πακιστάν. Ο Τραμπ δήλωσε αργότερα στο Fox News ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται σε «έντονες διαπραγματεύσεις» για την επίτευξη συμφωνίας με το Ιράν.

Ο Πρόεδρος πέρασε το μεγαλύτερο μέρος του απογεύματος κλεισμένος με βασικούς συνεργάτες του στο Οβάλ Γραφείο, απαντώντας σε τηλεφωνήματα και ακούγοντας τα υπέρ και τα κατά της πρότασης.

Στις 6:32 μ.μ. (ώρα ΗΠΑ), ο Τραμπ ανακοίνωσε στο Truth Social ότι θα αναβάλει τις προγραμματισμένες επιθέσεις του. «Με την προϋπόθεση ότι η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα συμφωνήσει στην ΠΛΉΡΗ, ΆΜΕΣΗ και ΑΣΦΑΛΉ ΑΝΟΙΓΜΑ του Στενού του Ορμούζ, συμφωνώ να αναστείλω τους βομβαρδισμούς και τις επιθέσεις κατά του Ιράν για διάστημα δύο εβδομάδων», έγραψε.

Ορισμένοι αξιωματούχοι των ΗΠΑ δήλωσαν ότι ανησυχούν ότι το Ιράν δεν θα ικανοποιήσει πλήρως τις απαιτήσεις του Τραμπ, γεγονός που ενδέχεται να φέρει τόσο την Ουάσιγκτον όσο και την Τεχεράνη ξανά στο χείλος του γκρεμού σε δύο εβδομάδες.