Ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να βρίσκεται εκτός ελέγχου. Από τη μία η ανακοίνωση της αύξησης των παγκόσμιων δασμών, από το 10% στο 15% παρά την αρνητική απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ. Και από την άλλη η ενίσχυση της παρουσίας των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, με νέες μετακινήσεις μαχητικών αεροσκαφών και ναυτικών μέσων.

Ο Αμερικανός πρόεδρος φαίνεται να τοποθετείται πάνω από το κράτος δικαίου, θεωρώντας ότι η πολιτική του στρατηγική υπερβαίνει ακόμα και αποφάσεις δικαστών που ο ίδιος διόρισε. Αυτό εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τη θεσμική σταθερότητα των ΗΠΑ και για την ικανότητα του προέδρου να σέβεται τα όρια των εξουσιών του.

Οι δασμοί

Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε το Σάββατο ότι θα αυξήσει τους παγκόσμιους δασμούς που είχε επιβάλει την προηγούμενη ημέρα από 10% σε 15%, μετά από αρνητική απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ.

Το δικαστήριο έκρινε ότι υπερέβη τις εξουσίες του με τον τρόπο που επέβαλε τους δασμούς χρησιμοποιώντας τον Νόμο για τις Διεθνείς Εκτάκτου Οικονομικές Εξουσίες (IEEPA) του 1977, ο οποίος προορίζεται για καταστάσεις εθνικής έκτακτης ανάγκης. Ο Τραμπ αντέδρασε χαρακτηρίζοντας την απόφαση «βαθιά απογοητευτική» και εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για τους δικαστές, συμπεριλαμβανομένων των δικών του διορισμένων.

Παρά τις νομικές προκλήσεις, ο Τραμπ προτίθεται να αυξήσει άμεσα τον παγκόσμιο δασμό δηλώνοντας ότι η διοίκηση θα καθορίσει τις νέες λεπτομέρειες και θα τις ανακοινώσει μέσα στους επόμενους μήνες.

Οι δασμοί αυτοί θα κάνουν το φετινό πραγματικό ποσοστό δασμών περίπου 6%, όπως υπολογίζεται από το Tax Foundation, ως ποσοστό των εισαγόμενων αγαθών. Η αμερικανική νομοθεσία επιτρέπει στον πρόεδρο να επιβάλλει προσωρινούς δασμούς έως 15% με το Άρθρο 122, οι οποίοι όμως απαιτούν έγκριση του Κογκρέσου μετά από 150 ημέρες.

Ο Τραμπ είχε επιβάλει εκτεταμένους δασμούς πέρυσι, μεταξύ των οποίων και τους λεγόμενους «αμοιβαίους» δασμούς, που έφτασαν έως και το 50% σε χώρες όπως η Ινδία και η Βραζιλία, και έως 145% στην Κίνα. Παράλληλα, η διοίκηση έχει χρησιμοποιήσει και άλλες νομοθεσίες, όπως το Άρθρο 232, για να επιβάλει δασμούς σε χάλυβα, αλουμίνιο, χαλκό, ξυλεία, έπιπλα, αυτοκίνητα και εξαρτήματα αυτοκινήτων.

Υπάρχουν επίσης δυνατότητες επιβολής δασμών μέσω του Άρθρου 301 σε χώρες που παραβιάζουν εμπορικές συμφωνίες ή ασκούν αθέμιτες πρακτικές, ενώ σε ακραίες περιπτώσεις οι δασμοί μπορούν να φτάσουν και το 50%, κάτι που μπορεί να έρχεται σε σύγκρουση με τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου όπως αναφέρει το CNN.

Οι νικητές και οι χαμένοι των δασμών

Οι δασμοί 15% ωφελούν προσωρινά χώρες που αντιμετώπιζαν προηγουμένως υψηλότερους δασμούς, όπως η Βραζιλία, ο Καναδάς, η Κίνα, η Ινδία, η Ινδονησία, το Μεξικό και η Νότια Αφρική. Ωστόσο, άλλες χώρες όπως η Αργεντινή, η Αυστραλία, η Σαουδική Αραβία και το Ηνωμένο Βασίλειο θα βρεθούν αντιμέτωπες με αυξημένους δασμούς. Οι χώρες που είχαν εξασφαλίσει εμπορικές συμφωνίες με τον Τραμπ θεωρούνται προσωρινοί «νικητές», αν και η διοίκηση μπορεί να επιβάλει νέους δασμούς σε συγκεκριμένους κλάδους μέσω άλλων εξουσιών.

Η αλλαγή στους δασμούς επηρεάζει επίσης μεγάλες λιανικές εταιρείες στις ΗΠΑ, όπως Walmart, Target, Costco και Amazon, που αναμένεται να ωφεληθούν από τις χαμηλότερες επιβαρύνσεις.

Αντίθετα, η επιβολή προηγούμενων δασμών είχε επηρεάσει αρνητικά εταιρείες όπως Home Depot, Lowe’s και IKEA. Στον τομέα των αυτοκινήτων, οι δασμοί στα εξαρτήματα ήταν «αμοιβαίοι», γεγονός που αποτελεί θετικό για κατασκευαστές όπως GM, Ford και Toyota. Παρά τα χαμηλότερα ποσοστά, οι καταναλωτές ενδέχεται να μην δουν άμεσα σημαντική μείωση στις τιμές λόγω αβεβαιότητας για επιστροφές χρημάτων και καθυστέρησης στην αναπροσαρμογή των τιμών των προϊόντων στα καταστήματα.

Τέλος, αναμένεται ότι ο Τραμπ θα αναφερθεί στην παγκόσμια εμπορική πολιτική κατά την ομιλία του για την Κατάσταση της Ένωσης την Τρίτη, ενώ η αβεβαιότητα παραμένει για την εφαρμογή των δασμών, τις αντιδράσεις των εμπορικών εταίρων και την επίδρασή τους στους Αμερικανούς καταναλωτές και επιχειρήσεις.

Οι επιλογές του Ιράν σε περίπτωση επίθεσης

Για σχεδόν μισό αιώνα, το Ιράν προετοιμάζεται για έναν πόλεμο με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αδυνατώντας να ανταγωνιστεί τη στρατιωτική ισχύ της Αμερικής, η Τεχεράνη ψάχνει να βρει τρόπους έχει επικεντρωθεί σε τρόπους να επιβάλλει βαρύ κόστος που θα μπορούσε να κλονίσει τη Μέση Ανατολή και την παγκόσμια οικονομία.

Ακόμη και καθώς συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν, ο αμερικανικός στρατός προχωρά σε σημαντική ενίσχυση των αεροπορικών και ναυτικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει αφήσει υπονοούμενα για αλλαγή καθεστώτος και έχει προειδοποιήσει ότι μπορεί να πλήξει το Ιράν, τροφοδοτώντας φόβους για έναν ευρύτερο πόλεμο.

Παρά το γεγονός ότι έχει αποδυναμωθεί σημαντικά από επιθέσεις Ισραήλ και ΗΠΑ το προηγούμενο καλοκαίρι και αντιμετωπίζει αυξανόμενη εσωτερική αναταραχή, το ιρανικό καθεστώς διατηρεί ένα πλήθος επιλογών για αντίποινα, σύμφωνα με ειδικούς, από επιθέσεις σε αμερικανικά και ισραηλινά συμφέροντα έως κινητοποίηση συμμάχων και οικονομικές παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν παγκόσμια αναταραχή.

Ο τρόπος με τον οποίο η Τεχεράνη θα χρησιμοποιήσει τα εργαλεία που διαθέτει εξαρτάται από το επίπεδο απειλής που θεωρεί ότι αντιμετωπίζει. Το CNN αναλύει.

Πυραύλοι και drones

Το Ιράν φέρεται να διαθέτει χιλιάδες πυραύλους και drones εντός βεληνεκούς των αμερικανικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή και έχει απειλήσει να τους πλήξει, όπως και το Ισραήλ.

Τον Ιούνιο, μετά από αιφνιδιαστική επίθεση του Ισραήλ, η Ισλαμική Δημοκρατία αντεπιτέθηκε με κύματα βαλλιστικών πυραύλων και drones, παρακάμπτοντας τις προηγμένες αεροπορικές άμυνες του Ισραήλ. Ιρανικές αρχές υποστηρίζουν ότι τα αποθέματα όπλων έχουν αναπληρωθεί, και αξιωματούχοι των ΗΠΑ θεωρούν ότι αυτά τα όπλα, μαζί με γηρασμένα ρωσικά και αμερικανικά μαχητικά, εξακολουθούν να αποτελούν απειλή.

Κινητοποίηση συμμάχων 

Το Ιράν έχει δίκτυο συμμάχων σε Ιράκ, Λίβανο και Υεμένη, που υπόσχονται να υπερασπιστούν τη χώρα σε περίπτωση επίθεσης. Παρά τη στρατιωτική πίεση από Ισραήλ και ΗΠΑ, ομάδες όπως οι Kataeb Hezbollah, Harakat al-Nujaba, η Hezbollah και οι Χούθι στην Υεμένη παραμένουν σημαντικές απειλές.

Οικονομικός πόλεμος

Το Ιράν έχει τη δυνατότητα να πλήξει την παγκόσμια οικονομία, κυρίως μέσω του Στενού του Ορμούζ, από όπου διέρχεται πάνω από το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και σημαντικό μέρος του LNG. Το κλείσιμο του στενού θα μπορούσε να προκαλέσει απότομη αύξηση των τιμών καυσίμων και παγκόσμια οικονομική κρίση.

Η Ιρανική ναυτική δύναμη διαθέτει υπόγειες βάσεις και ταχύπλοα πλοία για τον Περσικό Κόλπο. Ιστορικά, το Ιράν έχει χρησιμοποιήσει ναρκοθετήσεις για να απειλήσει τη ναυσιπλοΐα, όπως κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράκ-Ιράν τη δεκαετία του 1980.