Αβεβαιότητα και μετάβαση. Αυτές οι δύο λέξεις αρκούν για να περιγράψουν την κοινή συνισταμένη κάθε απόπειρας πρόβλεψης των διεθνών εξελίξεων, καθώς ο κόσμος μπαίνει στο δεύτερο έτος της προεδρικής θητείας του Ντόναλντ Τραμπ. Ωστόσο, η συντριπτική πλειονότητα όσων προσπαθούν να χαρτογραφήσουν τον κόσμο που προβάλλει, τις τάσεις και τους κινδύνους που τον συνοδεύουν, κατατείνουν ότι πέρα από τη ρήξη διαφαίνεται μια κάποια συνέχεια.

Τραμπ παντού

Ο αμερικανός πρόεδρος θα είναι όπως όλα δείχνουν πρωταγωνιστής και το 2026, αφού ο θεσμικός του ρόλος επενεργεί σε κάθε πτυχή του παγκόσμιου βίου, από την ασφάλεια έως την χρηματοπιστωτική σταθερότητα και την ποιότητα της Δημοκρατίας. Η ενεργητική πολιτική του Τραμπ έχει δώσει ισχυρά δείγματα γραφής ήδη από το περασμένο έτος.

Από το 2025 πιάνουν τη «σκυτάλη» και οι εκτιμήσεις δεξαμενών σκέψης, διεθνούς εμβέλειας ΜΜΕ, συμβουλευτικών εταιριών κι επιμέρους αναλυτών.

Σε ό,τι αφορά το φαινόμενο Τραμπ, ο οίκος ανάλυσης ρίσκου Eurasia Group στέκεται στην πολιτική επανάσταση που εξακολουθεί να δρομολογεί για τα δεδομένα των ΗΠΑ. «Η πλειοψηφία των Αμερικανών τον επέλεξε όχι γιατί υπερασπίζεται τις δημοκρατικές αξίες αλλά επειδή πιστεύουν πως το σύστημα είναι ήδη χαλασμένο» αναφέρει στη συγκεκριμένη ανάλυση, η οποία επισημαίνει ότι η πρόθεση του Τραμπ να δοκιμάζει διαρκώς τα όρια της εκτελεστικής εξουσίας τον καθιστά υψηλό ρίσκο για το εγχώριο πολιτικό σύστημα.

Στους κινδύνους που εγκυμονεί η οικονομική πολιτική του Τραμπ για το παγκόσμιο εμπόριο αναφέρονται οι Financial Times, τονίζοντας πως το «κινεζικό ντάμπινγκ ενδεχομένως να αποτελέσει την απάντηση στους τραμπικούς δασμούς».

Από την άλλη πλευρά, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερική Πολιτικής (ECFR) τηρεί πιο ισορροπημένη θέση. Στην περίπτωση του Ιράν, διαβλέπει την ευκαιρία ο Τραμπ να διαδραματίσει μεσολαβητικό ρόλο για την επίτευξη συμφωνίας για τα πυρηνικά της Τεχεράνης, που να προσομοιάζει σε εκείνη του 2015 (Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης).

Ταυτόχρονα, διαβλέπει στην απόσυρση των ΗΠΑ από την Ευρώπη, την πρόθεση της Ουάσιγκτον να μεταθέσει στα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ την ευθύνη της άμυνάς τους, δίχως να ρισκάρει ωστόσο μια πλήρη ρήξη. «Η μετριοπαθής απόσυρση στρατευμάτων από την Ευρώπη απογοητεύει τόσο τους απομονωτιστές όσο και τους ατλαντιστές» επισημαίνουν μεταξύ άλλων στην ανάλυσή τους οι Μαρκ Λέοναρντ, Τζέρεμι Σαπίρο και Ανάντ Σουντάρ.

Κίνα: επιβράδυνση της οικονομίας

Από τα σενάρια για την χρονιά που διανύουμε δεν μπορεί να απουσιάζει η Κίνα. Οι Financial Times εφιστούν την προσοχή για την πραγματική δυναμική του ασιατικού γίγαντα, τονίζοντας πως εξαγωγές και επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη είναι «δύο μάσκες που κρύβουν τα προβλήματα της Κίνας». Υπό αυτή την έννοια το 2026 εκλαμβάνεται ως μια χρονιά επιβράδυνσης της κινεζικής οικονομίας, εξαιτίας μιας σειράς παραγόντων (δημογραφική γήρανση, διόγκωση δημόσιου χρέους, υπερεπέκταση της αγοράς ακινήτων, στασιμότητα στην εγχώρια ζήτηση).

Μακροπρόθεσμο κίνδυνο για μια σειρά χωρών βλέπει το Eurasia Group, καθώς αναφέρει πως το Πεκίνο είναι εγκλωβισμένο σε μια «παγίδα αποπληθωρισμού» που το υποχρεώνει να ασκεί πολιτικές αθέμιτου ανταγωνισμού, εις βάρος άλλων οικονομιών, για να αντισταθμίζει την ατροφική κατανάλωση στο εσωτερικό.

Στην ανάγκη για αδιατάρακτες εμπορικές ροές αποδίδει το ECFR την πρόβλεψή του ότι η Κίνα δεν πρόκειται να εισβάλει στην Ταϊβάν, προκαλώντας νέα εστία αντιπαράθεσης με τη Δύση. Ταυτόχρονα, εκτιμά ως υπαρκτό τον κίνδυνο της κινεζικής διείσδυσης στην ευρωπαϊκή τεχνολογία αιχμής, θεωρώντας πως το 2026 θα είναι χρονιά μεγαλύτερου προστατευτισμού απέναντι σε μια σειρά κινεζικών προϊόντων που κατακλύζουν την Ευρώπη, ιδίως όσων σχετίζονται με την Τεχνητή Νοημοσύνη και την αμυντική βιομηχανία.

Ευρώπη και Ρωσία

Μιλώντας για Ευρώπη πάντως οι προβλέψεις μόνο ευοίωνες δεν είναι. Σε ό,τι αφορά το πολεμικό μέτωπο της Ουκρανίας, ο Άντριου Κράμερ, επικεφαλής του γραφείου της αμερικανικής εφημερίδας Washington Post στο Κίεβο, αναφερόμενος στα προβλήματα λιποταξίας και χρηματοδότησης που αντιμετωπίζει ο ουκρανικός στρατός, κάνει λόγο για «καταστροφή σε αργή κίνηση». «Για τον Πούτιν, η υποταγή της Ουκρανίας στη Ρωσία αποτελεί ιδεολογικό στόχο, τα οικονομικά κίνητρα δεν είναι ξεκάθαρο αν μπορούν να τον κάνουν να αλλάξει γνώμη», συμπληρώνει.

Ακόμη χειρότερη είναι η εκτίμηση των Ίαν Μπρέμερ και Κλιφ Κάπτσαν για το Eurasia Group, αφού οι έμπειροι αναλυτές δεν στέκονται στη δυσμενή εικόνα στο επιχειρησιακό πεδίο αλλά προβλέπουν πως η Μόσχα θα εντείνει τις υβριδικού τύπου επιθέσεις σε ευρωπαϊκές χώρες. «Η Μόσχα θα εντείνει τις γκρίζες επιχειρήσεις, από δολιοφθορά σε υποδομές έως παρεμβάσεις στον εναέριο χώρο των ευρωπαϊκών χωρών και παρέμβαση στις εκλογές» αναφέρουν.

Στο ίδιο κείμενο γίνεται αναφορά και στον κίνδυνο της αποσταθεροποίησης τριών από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές οικονομίες (Βρετανία, Γερμανία, Γαλλία), εξαιτίας της ανόδου της Ακροδεξιάς και της αβεβαιότητας που κυοφορείται από τον πολιτικό κατακερματισμό. Το ECFR ποντάρει στον πραγματισμό των πολιτικών ηγεσιών, αναφέροντας πως «οι ευρωπαίοι ηγέτες έμαθαν να προσαρμόζονται ησύχως στη δημοκρατική διάβρωση».

Μέση Ανατολή

Συγκεχυμένη δείχνει η κατάσταση στη Μέση Ανατολή, λίγους μήνες μετά την εκεχειρία των εχθροπραξιών στη Λωρίδα της Γάζας, μεταξύ Χαμάς και Ισραήλ. Το ECFR εκτιμά πως ο συνδυασμός μιας προσωρινής έστω σταθεροποίησης της κατάστασης στον παλαιστινιακό θύλακα με την σύγκλιση Σαουδικής Αραβίας και Ισραήλ και απώτερο δέλεαρ την επέκταση των Συμφωνιών του Αβραάμ – υπό τον συντονισμό των ΗΠΑ – ενδέχεται να οδηγήσει σε μια πιο εειρηνική έση Ανατολή.

Για τον Μπεν Χάμπαρντ, επικεφαλής του γραφείου της Washington Post στην Κωνσταντινούπολη, το Ισραήλ συνιστά «τον μεγαλύτερο αστάθμητο παράγοντα σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή». Υπενθυμίζει ότι το 2025 το Ισραήλ βομβάρδισε τη Γάζα, τον Λίβανο, την Υεμένη, το Ιράν και το Κατάρ, ενώ ο στρατός του κατέλαβε εδάφη στον Λίβανο και στη Συρία, πέρα από την κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών στη Γάζα και στη Δυτική Οχθη.

«Ωστόσο», επισημαίνει, «παρά τις νίκες σε στρατιωτικό επίπεδο, η εικόνα του Ισραήλ στο εξωτερικό έχει δεχτεί σοβαρό πλήγμα και παραμένει άγνωστο αν οι ηγέτες του είναι σε θέση να βρουν μια διέξοδο από τον διαρκή πόλεμο προς μια πιο βιώσιμη ειρήνη».

Η «φούσκα» της ΑΙ

Παρά τις επιμέρους διαφωνίες σε σειρά ζητημάτων υπάρχει ένα σημείο στο οποίο συγκλίνουν οι αναλύσεις και δεν είναι άλλο από τον κίνδυνο που συνιστά η Τεχνητή Νοημοσύνη. Για το Eurasia Group ο ανταγωνισμός μεταξύ των εταιριών για υψηλότερη παραγωγικότητα θα οδηγήσει στην υιοθέτηση νέων μοντέλων εργασίας, που θα θέσουν σε ρίσκο τις θέσεις εργασίας χιλιάδων ανθρώπων. Παρότι δευτερογενώς η αγορά θα οδηγήσει στη διάχυση της τεχνολογίας σε όλο το φάσμα των οικονομικών δραστηριοτήτων, η μετάβαση σε πρώτη φάση χαρακτηρίζεται από αβεβαιότητα.

Κίνδυνο για διαφορετικούς λόγους βλέπουν και οι FT, που διερωτώνται ευθέως για το «πότε θα σκάσει η φούσκα της ΑΙ». Και απαντούν πως ο υπερμεγέθης επενδυτικά τομέας θα «ξεφουσκώσει» όταν η δανειακή ρευστότητα αρχίζει να στερεύει. «Μια αύξηση των μακροπρόθεσμων επιτοκίων θα μπορούσε να είναι η ακίδα που θα σπάσει τη φούσκα» τονίζει καταληκτικά η βρετανική εφημερίδα.