Αλλάζει το τοπίο στο εμπόριο και στην κατανάλωση

To εμπόριο αλλάζει! Πέντε χρόνια συνεχούς ύφεσης διαμορφώνουν ένα νέο τοπίο. Η αγορά είναι μικρότερη, πιο συγκεντρωμένη, οι μεγάλες επιχειρήσεις ελέγχουν μεγαλύτερο μερίδιο, αλλά οι πωλήσεις τους είναι μικρότερες σε σχέση με την εποχή της ευμάρειας.

To εμπόριο αλλάζει! Πέντε χρόνια συνεχούς ύφεσης διαμορφώνουν ένα νέο τοπίο. Η αγορά είναι μικρότερη, πιο συγκεντρωμένη, οι μεγάλες επιχειρήσεις ελέγχουν μεγαλύτερο μερίδιο, αλλά οι πωλήσεις τους είναι μικρότερες σε σχέση με την εποχή της ευμάρειας. Οι μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες συνεχίζουν να «ματώνουν», αναζητούν έναν νέο ρόλο στη «νέα αγορά» που δημιουργείται. Και φυσικά έχει ανατραπεί το καταναλωτικό πρότυπο που είχαν δημιουργήσει οι δύο προηγούμενες δεκαετίες.

Οι καταναλωτές έχοντας σαφώς λιγότερα χρήματα δεν διαθέτουν πλέον την πολυτέλεια της άσκοπης σπατάλης – ο homo katanalotikus έχει πλέον πεθάνει. Εχουν γίνει πιο απαιτητικοί και αγοράζουν σαφώς λιγότερα. Το κριτήριο της τιμής ιεραρχείται ως το ασφαλέστερο κριτήριο για την αγορά ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας.

Και φυσικά οι περισσότεροι πληρώνουν τοις μετρητοίς. Αλλοι γιατί έχουν «χάσει» τις πιστωτικές τους κάρτες και άλλοι γιατί δεν θέλουν να τις επιβαρύνουν άλλο. Σε κάθε περίπτωση οι εποχές της αλόγιστης χρήσης των πιστωτικών καρτών έχουν παρέλθει.
Βέβαια το νέο τοπίο δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί στην πλήρη μορφή του. Εχουν αναδειχθεί όμως οι βασικές διαστάσεις του. Η συγκέντρωση της αγοράς είναι μια διαδικασία όχι απλώς επώδυνη αλλά κυρίως «αιμορραγούσα». Υπάρχουν κλάδοι, όπως είναι αυτός των σουπερμάρκετ, στους οποίους κινείται με αργούς ρυθμούς, κυρίως λόγω της ανθεκτικότητας ακόμη και των μικρών επιχειρήσεων. Ενώ στους κλάδους ένδυσης και υπόδησης, όπου οι ζημιές των πρώτων χρόνων της ύφεσης ήταν εντυπωσιακές και οι αλλαγές δραματικές, αφορώντας μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις, η συγκέντρωση επιταχύνθηκε.
Απώλεια θέσεων


Περί τις 85.000 επιχειρήσεις – πρόκειται για τον τελικό αριθμό, συνυπολογιζομένων αυτών που εν τω μεταξύ άνοιξαν – χάθηκαν από την αγορά. Χάθηκαν 176.000 θέσεις εργασίας στο εμπόριο – οι 45.000 αφορούν εργοδότες και αυτοαπασχολούμενους. Το 2013 η απασχόληση στον κλάδο του εμπορίου έπεσε κάτω από το όριο των 700.000 θέσεων και βρέθηκε στα επίπεδα του 1997. Ενώ οι πωλήσεις και τα μεικτά κέρδη των εμπορικών ΑΕ και ΕΠΕ, σύμφωνα με τα στοιχεία της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ελληνικού Εμπορίου, σημείωσαν για τέταρτο συνεχές έτος πτώση κατά 12,9% και 13,4% αντίστοιχα. Υπολογίζεται ότι το 30% της αγοράς – εκτός του κλάδου των τροφίμων – ελέγχεται πλέον από τις μεγάλες λιανεμπορικές επιχειρήσεις
Στον κλάδο των σουπερμάρκετ τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Η ανθεκτικότητα των μεγάλων αλλά και των μικρών αλυσίδων σουπερμάρκετ, παρά το γεγονός ότι στη διάρκεια των πέντε χρόνων η αγορά συρρικνώθηκε κατά περίπου 28%, ήταν εντυπωσιακή.
Βεβαίως και αλυσίδες μεγάλες έκλεισαν και αρκετές μικρές πουλήθηκαν, αλλά ακόμη και τώρα υπάρχουν ισχυροί «θύλακες αντίστασης», κυρίως τοπικά αλλά και στην περιοχή της Αττικής, που κατορθώνουν να επιβιώνουν σε ένα περιβάλλον ανταγωνισμού που δεν έχει υπάρξει όμοιό του ούτε στο πρόσφατο ούτε στο μακρινό παρελθόν.
Διπλή εικόνα


Και φυσικά πρώτος στόχος είναι οι τιμές, είτε οι συνεχείς προσφορές, είτε η στροφή μεγάλου μέρους των καταναλωτών σε προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, γεγονός που και στις δύο περιπτώσεις οδηγεί σε μείωση πωλήσεων για τις ίδιες τις αλυσίδες.
Η απώλεια τζίρου αντισταθμίζεται από την έντονη επενδυτική δραστηριότητα κυρίως των μεγάλων αλυσίδων, οι οποίες κάθε χρόνο επενδύουν δεκάδες εκατομμύρια ευρώ για τη δημιουργία νέων καταστημάτων – είναι ο μοναδικός κλάδος στον οποίο η απασχόληση όχι μόνο διατηρείται σε υψηλά επίπεδα αλλά αυξάνεται κιόλας. Η ανάπτυξη νέων καταστημάτων κάνει ακόμη πιο δύσκολη τη λειτουργία των μικρού και μεσαίου μεγέθους αλυσίδων, πολλές εκ των οποίων οδηγούνται στην πώληση προτού απαξιωθούν.
Στον αντίποδα λοιπόν αυτής της στρατηγικής κινήθηκαν όλη αυτή την περίοδο οι αλυσίδες καταστημάτων από τους κλάδους ένδυσης, υπόδησης, καλλυντικών και γενικότερα προϊόντων ευρείας κατανάλωσης.
Ο ανταγωνισμός


Στη διάρκεια των προηγούμενων δύο δεκαετιών, στην περίοδο δηλαδή της άνθησης, η ανάπτυξη των αλυσίδων γινόταν με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, και έτσι με αντίστοιχους ρυθμούς στα πρώτα χρόνια της ύφεσης η μία μετά την άλλη οι επιχειρήσεις συρρίκνωναν το δίκτυό τους – ορισμένες μάλιστα δεν τα κατάφεραν και κατέρρευσαν – προσπαθώντας να προσαρμοστούν στα δεδομένα που διαμόρφωσε η κρίση.
Παράλληλα βέβαια ενέτειναν τον ανταγωνισμό εκμεταλλευόμενες την προφανή αδυναμία των μικρών εμπορικών επιχειρήσεων να διαχειριστούν τις συνθήκες της ύφεσης. Οπως λένε χαρακτηριστικά πηγές της αγοράς, «οι μεγάλες εμπορικές επιχειρήσεις κερδίζουν μερίδιο, σε μια αγορά όμως που συρρικνώνεται – έχει χάσει περίπου το 40% του τζίρου της – και γίνεται μικρότερη, και έτσι ανοίγει η ψαλίδα μεταξύ των μεγάλων και μικρών επιχειρήσεων». Και συμπληρώνουν ότι «οι μεγάλοι γίνονται μεγαλύτεροι και οι μικροί μικρότεροι».

Η ευκαιρία των εκπτώσεων
Προσφορά προϊόντων σε προσιτές τιμές ως το Σάββατο 10 Μαΐου
Από την περασµένη Παρασκευή 2 Μαΐου άρχισε η ενδιάµεση εκπτωτική περίοδος του Μαΐου, η διάρκεια της οποίας ολοκληρώνεται το Σάββατο 10 Μαΐου. Επίσης σήµερα Κυριακή 4 Μαΐου τα εµπορικά καταστήµατα θα είναι ανοιχτά σε ολόκληρη τη χώρα από τις 11 π.µ. ως και τις 8 µ.µ., σύµφωνα µε την ισχύουσα νοµοθεσία.
Σε δήλωσή του ο υφυπουργός Ανάπτυξης κ. Θανάσης Σκορδάς σημειώνει: «Οι καταστηματάρχες θα δουν την πρώτη Κυριακή της ενδιάμεσης εκπτωτικής περιόδου ως ευκαιρία προκειμένου να ενδυναμώσουν τις σχέσεις με τους πελάτες τους, μέσα από την προσφορά ποιοτικών προϊόντων σε προσιτές τιμές.

Ο εμπορικός κόσμος, με την αντοχή που επέδειξε στα δύσκολα χρόνια της κρίσης, επιβεβαιώνει τον ρόλο του ως σημαντικού συντελεστή ανάπτυξης και προόδου της ελληνικής οικονομίας».
Εξάλλου σε εγκύκλιό της η ΕΣΕΕ αναφέρει: «Κατά τη διάρκεια των εκπτώσεων, πέραν της αναγραφής της παλαιάς και της νέας τιμής των προϊόντων και υπηρεσιών που πωλούνται με έκπτωση, επιτρέπεται και η αναγραφή και η εμπορική επικοινωνία ποσοστού έκπτωσης.

Σε οποιαδήποτε άλλη περίοδο προσφορών επιτρέπεται αποκλειστικά και μόνον η ευκρινής αναγραφή της παλαιάς και της νέας τιμής των αγαθών ή των υπηρεσιών.

Είναι αυτονόητο ότι, σύμφωνα με τη διατύπωση του νόμου, η χρησιμοποίηση ποσοστού επιτρέπεται πλέον αποκλειστικά για τις εκπτώσεις και απαγορεύεται τόσο για τις προσφορές όσο και για τις προωθητικές ενέργειες».
Και σύμφωνα με τις διατάξεις του νόμου «σε όσους παραβαίνουν τις διατάξεις περί εκπτώσεων επιβάλλεται πρόστιμο ποσού ίσου με το 0,5% του ετήσιου κύκλου εργασιών και πάντως όχι κατώτερο από πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ.

Σε περίπτωση που επιβληθεί για δεύτερη φορά πρόστιμο για την ίδια παράβαση μέσα σε διάστημα πέντε (5) ετών, το πρόστιμο αυξάνεται στο 3% του ετήσιου κύκλου εργασιών της συγκεκριμένης επιχείρησης».

Συναλλαγές με μετρητά
  • Από την άλλη πλευρά, τα συναλλακτικά ήθη έχουν αλλάξει δραματικά. Και τούτο δεν αφορά μόνο τους καταναλωτές, που όλο και περισσότεροι επιλέγουν να αγοράζουν «τοις μετρητοίς» – το 55% των πωλήσεων γίνεται πλέον με την καταβολή μετρητών, όταν στο παρελθόν με μετρητά γινόταν μόνο το 35% και το 35% με πιστωτικές κάρτες – αλλά κυρίως τις επιχειρήσεις.
  • Η αδυναμία πρόσβασης στον τραπεζικό δανεισμό για την πρόσκτηση κεφαλαίων κίνησης έχει αναγκάσει τους επιχειρηματίες του εμπορίου να συναλλάσσονται μεταξύ τους σχεδόν μόνο με την καταβολή μετρητών.
  • Ετσι κι αλλιώς οι τράπεζες είναι εξαιρετικά φειδωλές στη χορήγηση μπλοκ επιταγών. Τούτο πρακτικά σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις έχουν περιορίσει στο ελάχιστο τα στοκ των εμπορευμάτων – παρόμοια διαδικασία παρατηρείται και στον κλάδο των σουπερμάρκετ – διότι, πρώτον, η κατανάλωση έχει περιοριστεί και, δεύτερον, δεν διαθέτουν τα κεφάλαια για μεγαλύτερες αγορές. Δεδομένου όμως ότι οι περισσότερες είχαν μεγάλα δάνεια, οι ίδιες πηγές σημειώνουν ότι «στην καλύτερη περίπτωση πληρώνουν τους τόκους των δανείων, οι περισσότερες έχουν προχωρήσει σε ρυθμίσεις δανείων και πολλές δεν έχουν τη δυνατότητα να πληρώσουν ούτε τις δόσεις των ρυθμίσεων».
«Αγοράστε και κλείνουμε»
Γιατί τα κινεζικά καταστήματα κατέβασαν ρολά

Μια ενδιαφέρουσα παράµετρος που παρατηρείται στο εµπόριο και εν πολλοίς µοιάζει µε «σανίδα σωτηρίας» για πολλές µικρές επιχειρήσεις είναι ότι σηµαντικό µέρος των εµπορευµάτων που διακινείται στην ελληνική αγορά είναι κινεζικής προέλευσης.
Μετά το αιφνίδιο μπουμ που παρατηρήθηκε στην ανάπτυξη κινεζικών καταστημάτων ως και την εκδήλωση της κρίσης, το ίδιο αιφνίδιο ήταν και το κλείσιμο του ενός μετά το άλλο.
Γεγονός παράδοξο εκ πρώτης όψεως, διότι στην κατάσταση που διαμόρφωσε η κρίση και λόγω της χαμηλής τιμής αυτών των εμπορευμάτων η επιτυχία τους ήταν προδιαγεγραμμένη.
Πηγές της αγοράς που είναι σε θέση να γνωρίζουν υποστηρίζουν ότι η ύπαρξη των κινεζικών καταστημάτων λειτούργησε ουσιαστικά ως πίεση προς μεγάλη μερίδα του ελληνικού εμπορίου – ούτε λίγο ούτε πολύ με τον εξής τρόπο «πάρτε τα προϊόντα μας και κλείνουμε τα καταστήματα».
Κατ’ αυτόν τον τρόπο, λένε, άρχισαν να κατεβάζουν ρολά το ένα μετά το άλλο τα κινεζικά καταστήματα – έχουν απομείνει πλέον ελάχιστα – και παράλληλα, όπως λένε οι ίδιες πηγές, «ίσως και τα 2/3 των μικρών εμπορικών επιχειρήσεων δουλεύουν με κινεζικά προϊόντα».

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Οικονομία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk