Δυσεφάρμοστη και αναποτελεσματική η αξιολόγηση

Σύμφωνα την παιδαγωγική λειτουργία της αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου…

Δυσεφάρμοστη και αναποτελεσματική η αξιολόγηση | tovima.gr
Σύμφωνα την παιδαγωγική λειτουργία της αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου και του εκπαιδευτικού, σκοπός της αξιολόγησης είναι να διαπιστωθεί η επίτευξη των εκπαιδευτικών στόχων, να εντοπισθούν οι ελλείψεις, οι ανεπάρκειες και οι δυνατότητες των αξιολογούμενων θεσμών και προσώπων, με απώτερο σκοπό τη λήψη ανατροφοδοτικών και διορθωτικών μέτρων για τη βελτίωση της ποιότητας του παρεχόμενου εκπαιδευτικού έργου.

Ωστόσο, επειδή η εκπαίδευση και, συνεκδοχικά, και η εκπαιδευτική αξιολόγηση, που συνιστά αναπόσπαστο κομμάτι της, καθορίζονται από το είδος της ασκούμενης εκπαιδευτικής πολιτικής, αυτό συνεπάγεται την αναπόφευκτη ανάμειξη του παιδαγωγικού περιεχομένου τους με την κρατική ιδεολογία, την πολιτική και την οικονομία.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η επίτευξη των οποιωνδήποτε σκοπών (παιδαγωγικών, διοικητικών κ.ο.κ.) της αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου και του εκπαιδευτικού εξαρτάται από την αποτελεσματική χρήση των μεθοδολογικών εργαλείων της. Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να προσδιοριστούν με μεθοδολογική σαφήνεια ο σκοπός, το αντικείμενο, τα κριτήρια, ο φορέας και οι τεχνικές (διαδικασίες) αξιολόγησης.

Με βάση, λοιπόν, τη δρομολογημένη νομοθεσία εφαρμογής της αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου και του εκπαιδευτικού, θα αναδείξουμε, από άποψη μεθοδολογική και πρακτική, τα πιο επίμαχα σημεία των δύο κανονιστικών πλαισίων που την καθιστούν, κατά την άποψή μας, δυσεφάρμοστη και αναποτελεσματική:
– Το κανονιστικό πλαίσιο της αξιολόγησης (αυτοαξιολόγησης) του εκπαιδευτικού έργου της σχολικής μονάδας χαρακτηρίζεται από πληθωρισμό δεικτών και κριτηρίων που δίνουν ένα δαιδαλώδες περιεχόμενο στην πρακτική τους εφαρμογή. Το σημείο αυτό θεωρείται κρίσιμο, γιατί καθιστά το σύνολο της αξιολογικής διαδικασίας πολύπλοκο, σύνθετο και, συνεπώς, μη προσιτό και ελκυστικό στην εφαρμογή του, γεγονός που θα οδηγήσει με μεγάλη πιθανότητα σε μια καθαρά γραφειοκρατική πρακτική. Προτείνεται, λοιπόν, να γίνει «αποπληθωρισμός» και «απλούστευση» του μεγάλου αριθμού υποκριτηρίων, προκειμένου το συγκεκριμένο κανονιστικό πλαίσιο να καταστεί πιο λειτουργικό, αποδοτικό και ενδιαφέρον στην εφαρμογή του από παιδαγωγική, εκπαιδευτική και οργανωτική άποψη.
– Το κανονιστικό πλαίσιο της αξιολόγησης του εκπαιδευτικού περιλαμβάνει μεγάλη κατηγορία υποκριτηρίων, αρκετά από τα οποία είναι ασαφή και επικαλυπτόμενα, με αποτέλεσμα να προκαλούν σύγχυση και στον αξιολογητή αλλά και στον αξιολογούμενο, πέραν του ότι θέτουν ζήτημα εγκυρότητας, αξιοπιστίας και αντικειμενικότητας στην εφαρμογή τους.
– Από τα πιο μελανά σημεία του κανονιστικού πλαισίου είναι οι κλιμακωτές ποσοστώσεις ανά υπηρεσιακή κατηγορία εκπαιδευτικών, που αφορούν την προαγωγή τους ή μη στην επόμενη βαθμίδα, οι οποίες διαστρεβλώνουν ή και ακυρώνουν σε καθοριστικό βαθμό όχι μόνο τον παιδαγωγικό χαρακτήρα της αξιολόγησης αλλά και την εγκυρότητα και την αξιοπιστία της ίδιας της μεθοδολογικής διαδικασίας. Πέραν του ότι στο σημείο αυτό παραβιάζεται η αρχή της ατομικότητας και ιδιαιτερότητας σε πρόσωπα, κριτήρια, διαδικασίες, συνθήκες και σκοπούς, διερωτάται κανείς με ποιον τρόπο θα εφαρμοστούν στην πράξη οι κλιμακωτές ποσοστώσεις για τις διάφορες κατηγορίες εκπαιδευτικών.
– Η μεγάλη αναλογία σχολικού συμβούλου-εκπαιδευτικών θα μετατρέψει εκ των πραγμάτων την αξιολόγηση σε μία ολιγόωρη, τυπική και γραφειοκρατική διαδικασία, με αμφίβολο αξιολογικό αποτέλεσμα.
– Οι υφιστάμενες δικλίδες ασφαλείας του κανονιστικού πλαισίου για την αξιολόγηση του εκπαιδευτικού θα πρέπει να συμπληρωθούν με άλλες, διασφαλίζοντας με πιο πειστικό και αποτελεσματικό τρόπο τα δικαιώματα του αξιολογούμενου.
Οι παραπάνω λόγοι, καθώς και άλλοι που μπορεί να προστεθούν, επιβάλλουν επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και πιλοτική εφαρμογή της αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου, αφού πρώτα θα έχει προηγηθεί η αναδιατύπωση ή, ακόμη, και η άρση των επίμαχων σημείων στα δύο κανονιστικά πλαίσια, που τα καθιστούν αμφισβητούμενα, ύποπτα και, τελικά, μη αποδεκτά, όπως διαπιστώνεται από τις αντιδράσεις των εκπαιδευτικών, γιατί δημιουργούν, μοιραία, συνειρμούς στους εκπαιδευτικούς για προώθηση αλλότριων προς την παιδαγωγική σκοπών. Και, δυστυχώς, οι συνειρμοί αυτοί ενισχύονται, αναμφίβολα, από τις επικρατούσες εκπαιδευτικές, πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές συγκυρίες.
Είμαστε της άποψης ότι η αξιολόγηση οφείλει, ή, τουλάχιστον, μπορεί, να στηρίζεται σε μια αντίληψη συλλογικού απολογισμού και συλλογικής ευθύνης και κριτικής, χωρίς να αλλοιώνονται οι παιδαγωγικοί προσανατολισμοί της που αποβλέπουν στον εντοπισμό των προβλημάτων και των δυνατοτήτων και, κατ’ επέκταση, στην ανατροφοδότηση και τη βελτίωση της παρεχόμενης εκπαίδευσης. Επομένως, η αξιολόγηση δεν πρέπει να μετατραπεί σε εργαλείο πειθαρχικού ελέγχου, κλιμακωτών ποσοστώσεων και επιβολής κυρώσεων, αλλά να συνδεθεί με μέτρα άρσης και εξάλειψης των εκπαιδευτικών αδυναμιών, μέσα από αναθεώρηση, συνεργασία, συλλογικότητα και επιμόρφωση.
Ο κ. Χαράλαμπος Κωνσταντίνου είναι καθηγητής Σχολικής Παιδαγωγικής και Εκπαιδευτικής Αξιολόγησης στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk