• Αναζήτηση
  • Ο «ακόλαστος» που τα έβαλε με το κατεστημένο του ’80

    «Ο,τι κι αν γίνει, να θυμάσαι ότι κρατάς στα χέρια σου ένα υλικό. Μη βιαστείς να το εκδώσεις. Βγάλε το 25 χρόνια μετά. Καλύτερα να μην εκδοθεί παρά να το αδικήσεις. Εχεις τον χρόνο μπροστά σου. Εγώ δεν έχω χρόνο». Ηταν 1987 όταν ο Αλέξανδρος Ιόλας, καταβεβλημένος από το AIDS, βρισκόταν κοντά στο τέλος της ζωής του. Ενα τέλος οικτρό, με την Ελλάδα του «αυριανισμού» να επιτίθεται σε μια προκλητική αλλά σε κάθε περίπτωση χαρισματική προσωπικότητα την οποία αδυνατούσε να κατανοήσει.

    «Ο,τι κι αν γίνει, να θυμάσαι ότι κρατάς στα χέρια σου ένα υλικό. Μη βιαστείς να το εκδώσεις. Βγάλε το 25 χρόνια μετά. Καλύτερα να μην εκδοθεί παρά να το αδικήσεις. Εχεις τον χρόνο μπροστά σου. Εγώ δεν έχω χρόνο». Ηταν 1987 όταν ο Αλέξανδρος Ιόλας, καταβεβλημένος από το AIDS, βρισκόταν κοντά στο τέλος της ζωής του. Ενα τέλος οικτρό, με την Ελλάδα του «αυριανισμού» να επιτίθεται σε μια προκλητική αλλά σε κάθε περίπτωση χαρισματική προσωπικότητα την οποία αδυνατούσε να κατανοήσει.
    Η προσωπικότητα αυτή, ωστόσο, είχε τη διορατικότητα να αντιληφθεί ότι ένα τέταρτο του αιώνα μετά, τα πράγματα θα ήταν αλλιώς. Και την ώρα που σχεδόν όλοι τού είχαν γυρίσει την πλάτη – καθώς κατηγορούνταν για παιδεραστία, αρχαιοκαπηλία και χρήση ναρκωτικών -, ο ίδιος τοποθέτησε την πιθανή «αποκατάστασή» του σε μια άλλη εποχή, ίσως πιο ώριμη, πιο ανεκτική.
    Ο βιογράφος του Νίκος Σταθούλης, δημοσιογράφος και σύμβουλος τέχνης, κράτησε την υπόσχεσή του: ακριβώς 25 χρόνια μετά τον θάνατο του μαικήνα της τέχνης, που έζησε τη ζωή ως το μεδούλι, ερωτεύθηκε, εξευτελίστηκε και βίωσε μια πτώση τόσο ιλιγγιώδη όσο και η άνοδός του, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Οδός Πανός η βιογραφία του.
    Ο συνεργάτης του Ιόλα περιγράφει το συναρπαστικό ταξίδι της ζωής του επιχειρώντας να τοποθετήσει τον «μύθο» στο σωστό, κατά τη γνώμη του, κάδρο. Ακόμη και αν ο θαυμασμός του για τον βιογραφούμενο είναι υπερβολικός, γεγονός παραμένει ότι το βιβλίο διαβάζεται μονορούφι, καθώς η ζωή του κοσμοπολίτη Ιόλα, ο οποίος στην ουσία έγινε γέφυρα του σουρεαλισμού στις ΗΠΑ αποκομίζοντας τεράστια κέρδη, υπήρξε άκρως μυθιστορηματική. «Η ζωή, παιδί μου, είναι σαν το θέατρο. Ολους μάς θέλει. Αλλοι είμαστε γεννημένοι πρωταγωνιστές, άλλοι είναι γεννημένοι για να είναι κομπάρσοι» είχε πει ο ίδιος στον Σταθούλη. Και ο Αλεξανδρινός με τις βαριές γούνες είχε γεννηθεί ηγέτης.

    Αλεξάνδρεια, Νέα Υόρκη, Αγία Παρασκευή
    Ενα βράδυ, σκαστός από το σπίτι, ο νεαρός γιος οικογένειας εμπόρων βαμβακιού της Αλεξάνδρειας είδε τη Μαρίκα Κοτοπούλη στη σκηνή: «Είδα το φως. Κατάλαβα ότι ήμουν γεννημένος για την τέχνη». Ετσι, με δέκα χρυσές λίρες και τρεις συστατικές επιστολές του Κωνσταντίνου Καβάφη (για τον Παλαμά, τον Σικελιανό και τον Μητρόπουλο), ο Κωνσταντίνος Κουτσούδης – όπως ήταν το πραγματικό του όνομα – αφήνει το 1926, στα δεκαοχτώ του, την Αλεξάνδρεια για την Αθήνα και στη συνέχεια το Βερολίνο και γίνεται πρώτος χορευτής σε καλλιτεχνικά σχήματα της Ευρώπης. Στο Παρίσι θα συνδεθεί με τον Πολ Βαλερί αλλά και τον Αντρέ Μπρετόν, τον σουρεαλιστή «με τα τρελά, ωραία μαλλιά». Ο μοντερνισμός ακολουθεί: ο ελληνοτραφής Τζόρτζιο ντε Κίρικο τον μυεί στον κόσμο της τέχνης και σιγά-σιγά ο Ιόλας σχετίζεται με τους κορυφαίους: Κοκτό, Πικάσο, Μπρακ, Ερνστ…
    Το 1943 αρραβωνιάζεται την εγγονή του προέδρου των ΗΠΑ Θεοδώρα Ρούζβελτ και εκείνη αποφασίζει να του αλλάξει το όνομα σε Αλέξανδρο (από τον Μεγαλέξανδρο) Ιόλα (από τον Ιόλαο στους μύθους του Ηρακλή). Η σχέση τους λήγει άδοξα εξαιτίας αντιδράσεων από την οικογένειά της, αλλά ο δρόμος για να ανακαλύψει ο Ιόλας την Αμερική (και η Αμερική τον Ιόλα) έχει ανοίξει. Το 1953 γίνεται ιδιοκτήτης της «Ιόλας Γκάλερι» στη Νέα Υόρκη, απ’ όπου θα παρελάσουν οι σημαντικότεροι ευρωπαίοι καλλιτέχνες. Η πορεία του είναι θριαμβευτική.
    «Το να βρίσκεσαι στη Νέα Υόρκη και να μην επισκεφθείς την γκαλερί του Ιόλα είναι σαν να βρίσκεσαι στην Ελλάδα και να μην επισκεφθείς τον Παρθενώνα» λέει η Μαργκότ Φοντέιν στην Τζάκι Κένεντι το 1968. Εν τω μεταξύ ο Ιόλας ανοίγει τη μία γκαλερί μετά την άλλη στις μητροπόλεις του κόσμου και συγχρωτίζεται με το διεθνές τζετ σετ.
    Ωστόσο αποφασίζει να επιστρέψει στην Ελλάδα. Γιατί; «Γιατί οι Ελληνες είναι οι καλύτεροι εραστές του κόσμου» θα πει απροκάλυπτα στον βιογράφο του. Ο Ιόλας, ένας άνθρωπος που έζησε μέσα στην πρόκληση και την πολυτέλεια, έχτισε ένα σπίτι στην Αγία Παρασκευή για να χωρέσει τη συλλογή έργων τέχνης που είχε δημιουργήσει – και όμοιά της δεν υπήρχε σε όλη την Ελλάδα. «Εχουμε να υπενθυμίσουμε το εξής: μία μόνο αίθουσα του παλατιού του Ιόλα έχει περισσότερα αριστουργήματα απ όσα η Πινακοθήκη Αθηνών» γράφει η «Liberation».
    Οι εκκεντρικές εμφανίσεις και οι διαρκείς προκλήσεις, η παραδοχή της ομοφυλοφιλίας του και η όλη συμπεριφορά του Ιόλα, ο οποίος διοργανώνει στο σπίτι του τις πιο περιζήτητες βραδιές της αθηναϊκής κοινωνίας, γύρω από αρχαία μάρμαρα και βενετσιάνικους καθρέφτες, τροφοδοτούν το προφίλ της ακολασίας. Η συνέντευξή του στην Ολγα Μπακομάρου για το περιοδικό «Γυναίκα», όπου αποδομεί με απαξιωτικούς όρους ολόκληρο το πολιτικό-καλλιτεχνικό κατεστημένο της εποχής, θα είναι η αρχή του τέλους. Η Ελλάδα του ’80 δεν μπορεί ούτε να τον ερμηνεύσει ούτε βεβαίως να τον συγχωρέσει μετά και τις βαριές εναντίον του κατηγορίες από την τραβεστί «Μαρία Κάλλας» (Αντώνης Νικολάου).
    «Τον Παράδεισο τον διακοσμείς όπως θέλεις»
    Ο Νίκος Σταθούλης αποδίδει ευθέως ευθύνες στην αδελφή του Ιόλα, Νίκη Στάιφελ, για την απομόνωσή του στα τελευταία στάδια της αρρώστιας του και την απομάκρυνση της συλλογής του από την Ελλάδα – με τη βοήθεια του ελληνικού κράτους, το οποίο αδιαφόρησε για μια δωρεά εκ μέρους του Ιόλα. Σήμερα στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης παραμένει μόνο ένα μέρος της συλλογής του – και αυτό έπειτα από παρέμβαση ορισμένων ανθρώπων της τέχνης που αντιτάχθηκαν στο κλίμα της εποχής. «Πώς φαντάζεστε τον Παράδεισο;» τον είχε ρωτήσει ο Νίκος Σταθούλης. «Τον Παράδεισο τον διακοσμείς όπως θέλεις, έχει πολύ ψηλά ταβάνια και ακριβό νοίκι» είχε απαντήσει εκείνος. «Θα περιμένω να δω τι πουλάνε εκεί. Είναι μεγάλη αγορά».

    ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

  • To 2009 η Άνγκελα Μέρκελ παρουσιάζει ένα νέο πρόσωπο στο υπουργικό συμβούλιο, προκαλώντας το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης: ο Νόρμπερτ Ρέτγκεν, βουλευτής από τα 29 του, αναλαμβάνει το υπουργείο Περιβάλλοντος σε ηλικία 44 ετών, ενόψει κρίσιμων διαβουλεύσεων στη Σύνοδο της Κοπεγχάγης για την κλιματική αλλαγή. Τα γερμανικά ΜΜΕ υπενθυμίζουν ότι είναι "έμπιστος" της Άνγκελα Μέρκελ. Η εβδομαδιαία εφημερίδα DIE ZEIT διερωτάται (και αργότερα επιβεβαιώνεται από τις εξελίξεις), μήπως η ανάθεση του συγκεκριμένου υπουργείου στον Ρέντγκεν σηματοδοτεί στροφή της Μέρκελ προς την "πράσινη" ατζέντα. Κάποιοι θυμούνται ότι η ίδια η καγκελάριος είχε αναλάβει το υπουργείο Περιβάλλοντος στα 40 της, βάζοντας υποθήκη για ανώτερα αξιώματα. Μήπως το ίδιο συμβαίνει με τον Νόρμπερτ Ρέτγκεν; Φωτογραφία από τις παλιές, καλές εποχές: προεκλογικές μπύρες με την Άνγκελα Μέρκελ Φωτογραφία από τις παλιές, καλές εποχές: προεκλογικές μπύρες με την Άνγκελα Μέρκελ Την εποχή που η Μέρκελ συνοδεύεται από το παρατσούκλι Mutti ("η μαμά"), ο Ρέτγκεν αποκτά το δικό του παρατσούκλι Mutti's Klügster ("το πιο έξυπνο παιδί της μαμάς"). Ο νέος υπουργός γίνεται αντιπρόεδρος του κυβερνώντος Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος (CDU). Όλα δείχνουν ότι βάζει πλώρη για πιο σημαντικές αποστολές. Αλλά όλα αλλάζουν τον Μάιο του 2012, όταν αποχωρεί αιφνιδιαστικά από το υπουργείο Περιβάλλοντος. Για την ακρίβεια, εκπαραθυρώνεται με έναν τρόπο ασυνήθιστο στην ιστορία της μεταπολεμικής Γερμανίας: Η καγκελάριος καλεί τους δημοσιογράφους για μία έκτακτη ανακοίνωση και τους λέει ότι "παρακάλεσε" τον πρόεδρο της Ομοσπονδιακής Γερμανίας να "απαλλάξει από τα καθήκοντά του" τον κ.Ρέτγκεν. Τί είχε προηγηθεί; Μία οδυνηρή ήττα στις τοπικές εκλογές της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας με τον Ρέντγκεν να παίρνει μόλις 26% και στη συνέχεια μία ιδιαίτερη συνάντηση ανάμεσα στην καγκελάριο και τον υπουργό της. Γερμανικά ΜΜΕ της εποχής αναφέρουν ότι η Μέρκελ είχε εξοργιστεί από τακτικές επιλογές του "εκλεκτού" της στη διάρκεια του προεκλογικού αγώνα, θεωρώντας ότι στοίχισαν ψήφους στο κόμμα. Από το περιβάλλον στην εξωτερική πολιτική Με τους υπουργούς Οικονομικών της Γερμανίας και της Σλοβακίας Με τους υπουργούς Οικονομικών της Γερμανίας και της Σλοβακίας Ο Ρέτγκεν παρέμεινε βουλευτής, αλλά επέστρεψε στην αφάνεια. Όλα έδειχναν ότι η πορεία του προς την ηγεσία έχει σταματήσει πριν καν ξεκινήσει. Αλλά σύντομα γίνεται η επόμενη ανατροπή: Όσο αιφνιδιαστικά φεύγει το 2012, άλλο τόσο αυτονόητα επιστρέφει το 2014 ο Νόρμπερτ Ρέτγκεν για να αναλάβει την προεδρία της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων στο Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο. Η καγκελάριος συνεχίζει να εκτιμά το βιογραφικό του και τις ικανότητές του, ίσως θέλει να του δώσει άλλη μία ευκαιρία. Η συγκεκριμένη κοινοβουλευτική επιτροπή έχει κύρος και προβολή στα ΜΜΕ. Ο Νόρμπερτ Ρέτγκεν αξιοποιεί τις ευκαιρίες του, επιστρατεύοντας κάποτε γεωπολιτικά επιχειρήματα ακόμη και στην εσωτερικοπολιτική ατζέντα. Τελευταίο δείγμα: σε τηλεοπτική συζήτηση για την πολιτική κρίση στη Θουριγγία, με τους υπόλοιπους Xριστιανοδημοκράτες να ξεκαθαρίζουν ότι δεν συνεργάζονται με το Κόμμα της Αριστεράς γιατί αποτελεί διάδοχο σχήμα του ανατολικογερμανικού κομμουνιστικού κόμματος, ο Ρέντγκεν βάζει μία δική του πινελιά και λέει ότι "δεν μπορεί να συνεργαστεί με ανθρώπους που χαριεντίζονται με τον Μαδούρο στη Βενεζουέλα". Χαρακτηριστικός Ρέτγκεν: Τα επιχειρήματα μπαίνουν σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, που μπορεί να μην έχει άμεση σχέση με τη συγκεκριμένη συζήτηση, αλλά προσφέρει σε πολλούς συντηρητικούς ψηφοφόρους το θεωρητικό υπόβαθρο που χρειάζονται. Αυτό συμβαίνει και με την προστασία του περιβάλλοντος. Ο Ρέτγκεν δεν τη θέλει για να υποκλέψει την ατζέντα των Πρασίνων, αλλά γιατί, όπως τόνιζε σε παλαιότερες συνεντεύξεις του ο χριστιανοδημοκράτης πολιτικός, "ο Θεός δημιούργησε τη φύση και τον άνθρωπο κι αυτό μας υποχρεώνει να διαφυλάξουμε τη Δημιουργία του". Την επιχειρηματολογία αυτή αντιγράφουν τα τελευταία χρόνια οι Βαυαροί Χριστιανοκοινωνιστές, πολιτικοί σύμμαχοι της Μέρκελ. Σημειώνεται ότι ο Ρέτγκεν ήταν ένας από τους θαμώνες της θρυλικής Pizza-Connection στη δεκαετία του '90. Έτσι ονομαζόταν η τακτική συνάντηση σε ελαφρώς "τσιμπημένο" ιταλικό εστιατόριο της Βόννης, στην οποία συμμετείχαν ανερχόμενα στελέχη των Χριστιανοδημοκρατών και των Πρασίνων, σε μία προσπάθεια να βρουν διαύλους επικοινωνίας. Και αυτό όταν τα ήθη της εποχής θεωρούσαν τους Πράσινους στην καλύτερη περίπτωση γραφικούς βολονταριστές και στη χειρότερη εχθρούς της Δημοκρατίας. Ταπεινή καταγωγή, πλούσιο βιογραφικό Φωτογραφία από την εποχή της pizza connection Φωτογραφία από την εποχή της pizza connection Την περασμένη εβδομάδα ο Νόρμπερτ Ρέτγκεν εμφανίστηκε και πάλι από το πουθενά για να δηλώσει ότι θα είναι υποψήφιος για την ηγεσία του κυβερνώντος κόμματος CDU. Ήταν η πρώτη επίσημη κατάθεση υποψηφιότητας, σε μία στιγμή που ο Φρίντριχ Μερτς, πολιτικός φίλος του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, και ο Άρμιν Λάσετ, συνεχιστής της γραμμής Μέρκελ, ακόμη προβληματίζονταν για τις δικές τους υποψηφιότητες. Τί άλλο έχει κάνει στη ζωή του ο Νόρμερτ Ρέτγκεν; Σπούδασε νομικά στο πανεπιστήμιο της Βόννης, εργάστηκε ως δικηγόρος στο Ντίσελντορφ και έχει τέσερα παιδιά. Προ ετών η συντηρητική επιθεώρηση Cicero αποκάλυψε λιγότερο γνωστές λεπτομέρειες για τα παιδικά του χρόνια: Ο πατέρας του ήταν ταχυδρόμος, η μητέρα του νοικοκυρά και ενεργό μέλος στον "σύνδεσμο καθολικών γυναικών", η αδερφή του Μόνικα εργάζεται ως βοηθός ιατρού. Στα παιδικά του χρόνια ο Νόρμπερτ Ρέτγκεν διάβαζε πολύ, δεν έκανε πολλές παρέες, πρόλαβε όμως να πάρει τη μπλε ζώνη στο τζούντο. Στο γυμνάσιο δήλωνε υποστηρικτής του Χέλμουτ Κολ. Οι συμμαθητές του έκαναν πλάκα και έλεγαν ότι, αν συνεχίσει έτσι, μια μέρα θα γίνει καγκελάριος... Γιάννης Παπαδημητρίου (DPA, KNA, Die Zeit, Cicero)
  • Βιβλία
    Σίβυλλα
    Helios Kiosk