Αυτή τη φορά δεν μιλούν μόνο οι πέτρες. Μιλούν και τα όπλα. Μέσα σε ελάχιστες ημέρες η όλο και πιο δύσκολη συνύπαρξη Ισραηλινών και Παλαιστινίων μεταβλήθηκε σε μια κατάσταση που έχει πολλά από τα χαρακτηριστικά του ανοιχτού πολέμου: οι συμφωνίες του Οσλο, που άνοιξαν τον δρόμο για την ειρήνη στη Μέση Ανατολή, δεν αποτελούν παρά ένα ντοκουμέντο χωρίς περιεχόμενο.
Η περίφημη «αρχαιολογική σήραγγα», που οι Ισραηλινοί άνοιξαν κάτω από τα ιστορικά μουσουλμανικά τεμένη της Ιερουσαλήμ, δεν ήταν φυσικά παρά μόνο η απαράδεκτα προκλητική και προσβλητική για το θρησκευτικό και εθνικό αίσθημα των Παλαιστινίων αφορμή της νέας εξέγερσής τους. Διότι το αίτιο της εξέγερσης αυτής, που όλοι είχαν προβλέψει, είναι η στροφή 180 μοιρών της ισραηλινής πολιτικής για το θέμα της ειρήνης και της συμβίωσης με τους Παλαιστίνιους μετά την εκλογική νίκη της Δεξιάς και της Ακροδεξιάς, με ηγέτη τον κ. Βενιαμίν Νετανιάχου.
Από την ημέρα όπου ο κ. Νετανιάχου ανέλαβε την πρωθυπουργία της χώρας, και με εξαίρεση ορισμένες χειρονομίες διεθνών δημοσίων σχέσεων, άρχισε από μέρους του Ισραήλ η συστηματική και οργανωμένη καταστρατήγηση του γράμματος και του πνεύματος των συμφωνιών ειρήνευσης: «πάγωσε» η εκτέλεση όλων των συμβατικών υποχρεώσεων του Ισραήλ για τη σταδιακή αποχώρηση των δυνάμεών του από τις αυτόνομες παλαιστινιακές περιοχές, εμποδίζεται εδώ και δυόμισι μήνες η ελεύθερη διακίνηση των παλαιστινίων εργαζομένων, πράγμα που δημιουργεί και οξύ κοινωνικό πρόβλημα, καθυστερούν οι διευθετήσεις για την ελεύθερη σύνδεση της Γάζας με τις άλλες περιοχές των κατεχομένων και ημικατεχομένων περιοχών, δεν προχώρησε η απελευθέρωση των κρατουμένων, έχουν σταματήσει οι προβλεπόμενες συμβατικά συνομιλίες για νέες επιμέρους συμφωνίες. Ο κατάλογος αυτός, που διατυπώθηκε με συνέντευξη στη γαλλική εφημερίδα «Λε Μοντ» από ανώτατο παλαιστινιακό στέλεχος, δεν περιλαμβάνει παρά τα συγκεκριμένα πρακτικά θέματα. Η πραγματική του διάσταση διατυπώνεται από την ίδια προσωπικότητα με το εξής δραματικό ερώτημα: «Μα επιτέλους, για σκλάβους μας περνούν;».
Δεν είναι όμως μόνο αυτά που εξηγούν τη νέα ιντιφάντα. Η απελπισία των Παλαιστινίων, που το νεοαποικιακό θράσος της ισραηλινής Ακροδεξιάς οδηγεί στα άκρα, έχει και τρία άλλα αίτια: τη στάση της Ουάσιγκτον, την αθέτηση των διεθνών υποσχέσεων για οικονομική βοήθεια και την ίδια την εξέλιξη του «καθεστώτος Αραφάτ».
Και πράγματι, όχι μόνο δεν έχουν απελευθερωθεί, παρά τις συμβατικές υποσχέσεις, οι Παλαιστίνιοι που βρίσκονται σε ισραηλινές φυλακές αλλά στις ίδιες τις αυτόνομες περιοχές έχουν δημιουργηθεί δεκάδες (πάνω από 30!) παλαιστινιακές φυλακές που «φιλοξενούν» και φανατικούς των ισλαμιστικών οργανώσεων αλλά και μεγάλο αριθμό πολιτικών αντιπάλων ή έστω επικριτών του Αραφάτ. Οι καταγγελίες για βασανιστήρια πολλαπλασιάζονται. Οι δημοσιογράφοι που δεν περιορίζονται στα επίσημα ανακοινωθέντα ενοχλούνται ή διώκονται. Ισως υπό τις σημερινές συνθήκες, που επιβάλλουν να μην καταδικάζει κανένας τον Αραφάτ χωρίς να του αναγνωρίζονται ελαφρυντικά, η όποια δημοκρατία να είναι δύσκολη. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι οι Παλαιστίνιοι αποδέχονται εύκολα και… με ενθουσιασμό στερήσεις στις ελευθερίες τους, όταν αυτές οι ελευθερίες ήταν από τόσες δεκαετίες ένας από τους βασικούς στόχους τους.
Η κατάσταση αυτή συνοδεύεται από μια ενδημική φτώχεια, που καθιστούν ακόμη πιο χειροπιαστή οι διεθνείς βοήθειες και επενδύσεις που τόσοι είχαν υποσχεθεί και που αθετούνται, καθώς και τα σκάνδαλα που πλουτίζουν μερικούς σε βάρος του συνόλου.
Οσο για τις ΗΠΑ, που οι συμφωνίες ήταν έργο τους, ο ρόλος τους από την ημέρα της εκλογής του κ. Νετανιάχου δεν πείθει τους Παλαιστίνιους. Λένε ότι πιέζουν την ισραηλινή κυβέρνηση, όμως προσπαθούν κυρίως, με κάθε τρόπο, να οδηγήσουν την παλαιστινιακή ηγεσία σε νέες υποχωρήσεις είτε ευθέως είτε μέσω ορισμένων φιλικών τους αραβικών κυβερνήσεων.
Είναι πιθανό η γενικευμένη διπλωματική κινητοποίηση να επιτρέψει μιαν εκτόνωση στην Παλαιστίνη, όπου η συμμετοχή της ένοπλης παλαιστινιακής αστυνομίας που προσπαθεί να στηρίξει και να προστατεύσει τους νέους του «πετροπόλεμου» εξηγεί τους λόγους για τους οποίους πολλοί χαρακτηρίζουν τα γεγονότα με αναφορές στον όρο «πόλεμος». Δεν είναι όμως βέβαιο ότι οι συμφωνίες του Οσλο θα επιβιώσουν αν το Ισραήλ δεν καταλάβει πού οδηγεί η εξτρεμιστική του πολιτική. Αυτοί που τις είχαν υπογράψει είχαν καταλάβει ότι το κράτος του Ισραήλ δεν έχει μέλλον ως κατακτητής και συστηματικός τρομοκράτης σε μιαν εχθρική περιοχή, ότι πρέπει να εξασφαλίσει την ειρηνική του συμβίωση με τους γείτονες και συγκατοίκους του. Οι άνθρωποι της Ακροδεξιάς θεωρούν προφανώς ότι μπορούν να πετύχουν ό,τι δεν πέτυχαν οι ακροδεξιοί λευκοί της Νότιας Αφρικής. Θα τους βοηθήσει η Ουάσιγκτον; Αν ναι, θα υπάρξει θέμα, μεγαλύτερο ακόμη, και για τη δική της αξιοπιστία.
(Οι τελευταίες εξελίξεις στη σελ. Α40).
