ΔΕΝ ΞΕΡΩ αν, μέσα στον προεκλογικό ορυμαγδό και τις μετεκλογικές θριαμβολογίες των μεν, θρηνολογίες των δε, προσέχτηκαν αρκετά μερικές «συναρπαστικές» εξελίξεις στο θέμα των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Συναρπαστικές, επειδή το άσπρο (τα ευνοϊκά για εμάς) εναλλάσσεται ολοένα με το μαύρο (τα δυσμενή). Και το «γκρίζο» είναι πως το άσπρο εκφράζεται με ψηφίσματα και δηλώσεις υπέρ μας, ενώ το μαύρο μεταφράζεται σε έργα και όπλα εναντίον μας, που αψηφούν και μυκτηρίζουν τα λόγια.
Να μια μικρή χρωματολογία:
ΚΑΤΑΠΕΛΤΗΣ χαρακτηρίστηκε και είναι, πραγματικά το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (19.9), που έκρινε πως η Τουρκία δεν θ’ αποκτήσει εισιτήριο για την Ευρωπαϊκή ένωση όσο συνεχίζει τις προκλήσεις της απέναντι στην Ελλάδα και την Κύπρο, όσο προβάλλει εδαφικές διεκδικήσεις στο Αιγαίο και «χουμάει» στους μεσανατολικούς γείτονές της, όσο δολοφονεί άοπλους Ελληνες στη μεγαλόνησο, όσο καταπατά τα ανθρώπινα δικαιώματα μέσα κι έξω απ’ τα χωράφια της. Και το ψαχνό, το μόνο που «καίει» την Αγκυρα: το πάγωμα των κοινοτικών κονδυλίων και δανείων και των MEDA.
Το ψήφισμα αυτό που επιβεβαιώθηκε και από την Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωκοινοβουλίου ήρθε να προστεθεί στη δήλωση του άτυπου Συμβουλίου των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ (15.7), που χαρακτήριζε την Τουρκία υπεύθυνη για το «επεισόδιο» στα Ιμια και χάραζε ένα «σαβουάρ βίβρ» ή κανόνες συμπεριφοράς στην άσκηση της εξωτερικής πολιτικής της απέναντι στην Ελλάδα. Ενώ, τις προάλλες η Ουάσινγκτον δήλωνε πως το θέμα Ιμια πρέπει να παραπεμφθεί στο Διεθνές Δικαστήριο, χωρίς προσφυγή στη βία1.
Και εξ οικείων: ο τέως πρωθυπουργός της Τουρκίας Μεσούτ Γκιλμάζ ομολόγησε σε γερμανικές εφημερίδες πως η Τουρκία «για την ώρα, δεν είναι ώριμη για να γίνει ισότιμο μέλος της ΕΕ, προπάντων οικονομικά»… Ασπρίλα, δηλαδή, να δουν τα μάτια μας!
Ναι, αλλά, την ίδια ώρα, οι πλανητάρχες της Ουάσινγκτον διαφωνούν με το Ευρωκοινοβούλιο και το μαλώνουν για το «άστοχο» ψήφισμά του, ευχόμενοι «να μην περιπλέξει και μεταβάλει τις σχέσεις της ΕΕ με την Τουρκία», που πρέπει, λέει, «να έχει δεσμούς με τους μηχανισμούς της Ευρώπης, επειδή είναι πολύ σημαντική χώρα για όλους μας». Και καταπόδας τους, οι γερμανοί ευρωπάρχες, δια στόματος του κ. Κίνκελ, θρηνούν γι’ αυτή την «απολύτως εσφαλμένη απόφαση», επειδή, λέει, «η απώλεια της Τουρκίας θα έχει συνέπειες για τη Δύση και την ΕΕ» (για το αλισιβερίσι της, δηλαδή).
Αστε που είναι αμφίβολο αν η Κομισιόν θα πειθαρχήσει στο Ευρωκοινοβούλιο για το πάγωμα των MEDA και αν δεν θα βρεθεί τρόπος να εισπράξει ο τουρκικός κορβανάς το ρεγάλο των 375 εκατομμυρίων ECU, που προβλέπει η συμφωνία για την Τελωνειακή Ενωση ΕΕ-Τουρκίας. Και φυσικά, κανένα Ευρωκοινοβούλιο δεν θα εμποδίσει την Ουάσινγκτον να «χρυσώνει» την τουρκάλα ευνοουμένη της, που μπροστά της δεν πιάνουν μπάζα όλες οι Πομπαντούρ και Μαιντενόν των Λουδοβίκων.
Ποιος, τελικά, θα ‘χει το πάνω χέρι; Το Ευρωκοινοβούλιο, που υπονομεύεται από τα ίδια τα μέλη του ή η Ουάσινγκτον που αστυνομεύει τον πλανήτη και μοιράζει γαλόνια και παράδες στους σμπίρους της;
ΩΣΤΟΣΟ, η αυτή Ουάσινγκτον ψιλοχολώθηκε με τον οσμανλή «ζαπτιέ» της, που δεν συμμορφώνεται με τις αντι-ιρακινές υποδείξεις της και φλερτάρει με άλλα απόβλητα καθεστώτα (Λιβύη κ.ά.). Κάτι σαν ν’ ασπρίζει για εμάς, λένε οι αισιόδοξοι.
Ναι, αλλά το «τσάντισμά» της δεν εμποδίζει την αυτή Ουάσινγκτον να υπογράφει με την Αγκυρα συμφωνία για παραχώρηση στην Αγκυρα έξι σύγχρονων ιπτάμενων ραντάρ και μάνι-μάνι μάλιστα2. Και κατά πού θα «ρανταρίζουν» αυτά τα θαυματουργά μηχανήματα; Μα κατά το Αιγαίο, φυσικά, για να εντοπίζουν τις «επιθέσεις» της ελληνικής αεροπορίας ενώ τα ιπτάμενα τάνκερς, που επίσης προμηθεύτηκε η Αγκυρα, θα μπορούν να ανεφοδιάζουν στον αέρα τα τουρκικά αεροπλάνα, που δεν επιτίθενται ποτέ στα ελληνικά…
Αλλά οι προμήθειες δεν σταματούν εδώ, αφού οι Ευρωπαίοι ζηλώνουν την αμερικανική δόξα: το Βέλγιο θα χορηγήσει στην Αγκυρα 10 πυροβολαρχίες αντιαεροπορικών πυραύλων «Χοκ» και μάλιστα, τζάμπα! Και πού θα τοποθετηθούν αυτές οι ειρηνικές πυροβολαρχίες; Μα στα παράλιά της στο Αιγαίο, βέβαια σύμφωνα με δική της δήλωση…
Κατά τα άλλα, η «ισορροπία» Ελλάδας – Τουρκίας δεν διαταράζεται το παράπαν, και η έγνοια Αμερικανών και Ευρωπαίων για αποφυγή εντάσεων παραμένει ακοίμητη! Αυτό κι αν είναι μαυρίλα, δηλαδή…
ΜΑ θα πουν οι αισιόδοξοι ασπρομανείς υπάρχει ο ειρηνοποιός ΟΗΕ, υπάρχει η ΕΕ που έχει πει πως «τα ελληνικά σύνορα είναι και σύνορα της Ευρώπης» , υπάρχει και το ΝΑΤΟ, που διασφαλίζει την ειρηνική επιβίωση και συμβίωση των μελών του.
Μάλιστα. Μόνο που ο ΟΗΕ έχει φαλίρει από καιρό κι έχει γίνει κλωτσοσκούφι των ΗΠΑ. Και η ΕΕ, σε περίπτωση εισβολής τρίτης χώρας στα εδάφη ενός εταίρου, θα έχει την καλοσύνη να του προσφέρει πολιτική αλληλεγγύη, αλλά πλέον τούτου ουδέν το πρακτικόν (εισήγηση του γερμανικού Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος για τη Διακυβερνητική Διάσκεψη, που πιθανότατα θα γίνει δεκτή). Μ’ άλλα λόγια, η ΕΕ θα παρατηρεί και θα «συμπάσχει» πλατωνικά, την ώρα που η «τρίτη χώρα» (η Τουρκία λ.χ.) θα κάνει γης Μαδιάμ έναν εταίρο της Ενωσης… Μην ξεχνάμε, άλλωστε, το πιο χαριτωμένο: όταν η Ελλάδα έγινε μέλος της ΔΕΕ (του «αμυντικού βραχίονα» της ΕΕ), εξαιρέθηκε ρητά από την κοινοτική αλληλεγγύη και αφέθηκε έκθετη στη διάθεση κάθε επίβουλου!..
Οσο για το ΝΑΤΟ, αυτό κι αν «αποστασιοποιείται»: αποστολή του έχει πει και ξαναπεί είναι να υπερασπίζεται τα μέλη του εναντίον τρίτων αλλά όχι να υπερασπίζεται ένα μέλος του κατά επίθεσης άλλου μέλους3. Οι «τρίτοι» είναι εξ ορισμού «εωσφόροι», οι εταίροι είναι εκ προορισμού ειρηνοφόροι…
Τις προάλλες, μάλιστα, ο διευθυντής του γερμανικού Ινστιτούτου Ανατολικών Σπουδών και «επιφανής τουρκολόγος», λέει Udo Steinbach, δήλωνε απερίφραστα πως «σε περίπτωση σύρραξης Ελλάδας-Τουρκίας, το ΝΑΤΟ δεν έχει ούτε τον χρόνο ούτε τα μέσα να επέμβει»4. Δηλαδή, το ΝΑΤΟ δεν ευκαιρεί και δεν ευπορεί να μπερδεύεται σε τέτοιους «σκυλοκαβγάδες» μέσα στη μάντρα του. Εστω κι αν αυτοί οι καβγάδες κάνουν τη μάντρα σκορποχώρι…
ΑΣΠΡΟ θα μπορούσε να θεωρηθεί η (καθυστερημένη) «φρικίαση» των ξένων για τους θανάτους των τούρκων απεργών πείνας, η δυσφορία τους για τη δολοφονία των δύο νεαρών ελληνοκυπρίων, οι απανωτές καταγγελίες διεθνών οργανώσεων για τα ατέλειωτα βασανιστήρια και φόνους στις τουρκικές φυλακές.
Ναι, αλλά κι αυτά περνάνε στις μικρές ειδήσεις του ξένου Τύπου και δεν μαυρίζουν παρά ελάχιστα και περαστικά την εικόνα της ροδομάγουλης (απ’ το αίμα των θυμάτων της) χανούμ με τις πληθωρικές σάρκες και αγορές και με το μεθυστικό άρωμα των πετρελαίων, που ορέγονται να τα τρυγήσουν οι λάτρεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των πετρελαϊκών κοιτασμάτων…
ΜΑΥΡΕΣ κι άραχλες, ύστερ’ απ’ όλα αυτά, θα είναι οι «πρωτοβουλίες» των αμερικανο-ευρωπαίων φίλων μας, και οι πιέσεις τους (απάνω μας, αλλά όχι, ποτέ, πώποτε πάνω στη λεπταίσθητη Αγκυρα) για λύση των ελληνοτουρκικών «προβλημάτων». Και μάλιστα, για λύση «πακέτο», όπως τα ψώνια απ’ το σουπερμάρκετ της γωνίας.
Και φυσικά, το πακέτο θα περιέχει και το ψώνιο της Αγκυρας για αποστρατικοποίηση των νησιών του Αιγαίου και περιορισμό των εξοπλισμών της Κυπριακής Δημοκρατίας (που τόσο «ανησυχούν» τις ΗΠΑ). Και κανένας απ’ τους πακετοποιούς δεν δείχνει να ενοχλείται απ’ τη γοερή αντίφαση: αποστρατικοποίηση του Αιγαίου και της Κύπρου αλλά όχι αποστρατικοποίηση των κατεχόμενων, που την αρνείται διαρρήδην ο Ντενκτάς λουκουμάς. Η πάνοπλη Τουρκία και το ψευτοκράτος-απόφυσή της πρέπει ν’ αρματώνονται αλλά οι πολύ λιγότερο οπλισμένες Ελλάδα και Κύπρος πρέπει ν’ αφοπλίζονται… Αυτό λέγεται «δίκαιη και βιώσιμη λύση»… Οπως θυμάστε, ο Σολομών, για να λύσει τη διαφορά ανάμεσα σε δυο γυναίκες που διεκδικούσαν το ίδιο μωρό, διάταξε να το κόψουν στα δυο και να τους το μοιράσουν οπότε η πραγματική μητέρα προτίμησε να δοθεί το παιδί στην άλλη γυναίκα παρά να πετσοκοπεί. Οι σημερινοί Σολομώντες διατάζουν ν’ ακρωτηριασθεί από την «άλλη» και το παιδί και η αληθινή μάνα του που, όμως, δεν το ‘χει σκοπό να χάσει ούτε τα μέλη της ούτε το σπλάχνο της…
ΑΣ τελειώσουμε, όμως, με κάτι άσπρο: Την αναβάθμιση της ελληνικής εικόνας στο εξωτερικό, το «νέο κλίμα» που διαμορφώθηκε εκεί τον τελευταίο καιρό και που ενισχύθηκε μετά τις πρόσφατες εκλογές.
Χρωστάμε χάρες στην Αγκυρα που, με τα νταηλίκια της (τις «άχρηστες μαγκιές» και τις «κατινίστικες κουβέντες» της κ. Τσιλέρ, όπως τις χαρακτήρισε ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Μουμτάζ Σοϊσάλ5), έχει εκνευρίσει και προβληματίσει ακόμα και τους ευρωπαίους αβανταδόρους της, αντίθετα με την εμπιστοσύνη που τους εμπνέει η «σωφροσύνη και μετριοπάθεια» του έλληνα πρωθυπουργού.
Να ελπίσουμε πως η μεταστροφή αυτή δεν θα καταλήξει σε μιαν ακόμα «χαμένη ευκαιρία»; Να ελπίσουμε πως η ελληνική κυβέρνηση θα αξιοποιήσει τα «άσπρα πιόνια» μας στη διεθνή σκακιέρα και θα βγάλει «ματ» τη μαύρη «βασίλισσα» της Ανατολίας; Αυτή την ώρα, όχι μόνο οφείλει αλλά και μπορεί. Αυτή την ώρα. Γιατί το άσπρο γρήγορα κι εύκολα μαυρίζει, ενώ το μαύρο ασπρίζει δυσκολότατα, όσα σαπούνια κι αν χαλάσεις…
1. «Το Βήμα», 29.9.96 και ειδικά το άρθρο του Γ. Καρτάλη. 2. «Το Βήμα», 22.9.96. Βλ. και «Το Βήμα», 7.7.96 για τους τουρκικούς εξοπλισμούς. 3. Βλ. συνοπτικά το άρθρο μου «Τα “τίποτε”», «Το Βήμα», 30.6.96. 4. Συνέντευξη στην εφ. «Abendzeitung» του Μονάχου, 20.8.96, σχολιασμένη από τον Η. Ηλιόπουλο, «Οικονομικός Ταχυδρόμος», 19.9.96. 5. Αρθρο του στην εφημ. «Χουριέτ», 25.9.96.
