ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ να είναι ικανοποιημένη η ελληνική κυβέρνηση με τις εξελίξεις που σημειώθηκαν τις τελευταίες ημέρες σε θέματα αρμοδιότητας του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Και τούτο γιατί έμμεσα αλλά και άμεσα είναι ενδεχόμενο να έχουν επιπτώσεις στις σχέσεις της Ελλάδας με τρίτες χώρες και με τον Ελληνισμό του εξωτερικού.
Είναι της απολύτου δικαιοδοσίας του Πατριάρχη Βαρθολομαίου η επιλογή διαδόχου του Αρχιεπισκόπου Αμερικής κ. Ιακώβου. Και είναι αναφαίρετο δικαίωμά του να χειροτονήσει τρεις μητροπολίτες για ισάριθμες μητροπόλεις στην Αλβανία. Αλλά η χρήση αυτών των δικαιωμάτων δεν μπορεί να γίνεται στο κενό, πολύ περισσότερο όταν γίνεται από μια Αρχή, εκκλησιαστική, με παγκόσμια εμβέλεια. Ζούμε σε μια εποχή όπου, δυστυχώς, καμία πράξη δεν μένει δίχως επακόλουθα και επιπτώσεις σε άλλους χώρους εθνικής δραστηριότητας. Και είναι αυτός ο ίδιος ο Πατριάρχης που έχει πικρή πείρα αυτού.
Δεν θέλησε, ούτε και θα ήταν σκόπιμο, η ελληνική κυβέρνηση να υποδείξει στο Πατριαρχείο ποιος θα έπρεπε να καταλάβει τη θέση του προκαθημένου της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Αμερικής. Είχε όμως υποχρέωση, και το έκανε, να ενημερώσει τον κ. Βαρθολομαίο για το τι έπρεπε να αποφευχθεί. Να μην εκλεγεί δηλαδή κληρικός που λόγω χαρακτήρος, λόγω παρελθόντος ή και λόγω αγνοίας των ιδιομορφιών και του ευρύτερου ρόλου της Εκκλησίας Αμερικής δεν θα μπορούσε να σταθεί στο ύψος που υπαγορεύει η ιστορία αυτής της Εκκλησίας και απαιτούν οι περιστάσεις. Η εκλογή του Μητροπολίτη Ιταλίας κ. Σπυρίδωνος δείχνει ότι δεν ελήφθη υπόψη στο Πατριαρχείο η επιθυμία της Αθήνας. Ας μην κρυβόμαστε.
ΟΞΥΤΕΡΟ είναι το θέμα που προέκυψε με τη χειροτονία των τριών μητροπολιτών ως προκαθημένων τριών μητροπόλεων της Αλβανίας. Διότι προκάλεσε αντιδράσεις στα Τίρανα και, φυσικά, μια νέα ένταση στις ελληνοαλβανικές σχέσεις. Και οι τρεις είχαν εκλεγεί από τη Σύνοδο του Πατριαρχείου (μαζί με τον Αρχιεπίσκοπο Τιράνων κ. Αναστάσιο) το καλοκαίρι του 1992. Κρίθηκε όμως τότε σκόπιμο να μην εφαρμοσθεί η σχετική απόφαση. Η στάση της κυβέρνησης Μπερίσα απέναντι στο γενικότερο θέμα της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Αλβανίας δεν το επέτρεπε.
Αιφνιδίως, πριν από λίγους μήνες, το Πατριαρχείο διεμήνυσε ότι «εξηντλήθησαν τα όρια υπομονής του» και ότι θα ενεργοποιούσε την απόφαση για τους μητροπολίτες. Παρεμβάσεις της Αθήνας και «υπομνήσεις» του κ. Αναστασίου αγνοήθηκαν δυστυχώς από την Πατριαρχική Σύνοδο, με αποτέλεσμα να εμφανισθεί πάλι στα Τίρανα μια αυτόκλητη «Επιτροπή για την Προστασία της Ανεξαρτησίας της Αλβανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας» που, παρακινούμενη προφανώς από κρατικές υπηρεσίες, ουσιαστικά θέτει θέμα νομιμότητας της Αρχιεπισκοπής. Διότι όχι μόνο θεωρεί «άκυρη» την απόφαση του Πατριαρχείου για τους τρεις μητροπολίτες, αλλά και τονίζει ότι «οι ανώτεροι αξιωματούχοι της Εκκλησίας της Αλβανίας πρέπει να είναι αλβανικής καταγωγής και υπηκοότητας».
ΔΕΝ είναι πολύ κατανοητά τα κίνητρα που οδήγησαν τον Πατριάρχη και τους Συνοδικούς του να αγνοήσουν τις επισημάνσεις και τα ενδιαφέροντα της Αθήνας τόσο στην περίπτωση της εκλογής του κ. Σπυρίδωνος όσο και στη χειροτονία των τριών μητροπολιτών Αλβανίας. Ισως θα έπρεπε η Αθήνα να ήταν πιο πειστική στις επικοινωνίες της με το Πατριαρχείο, αφού άλλωστε δεν ήταν η πρώτη φορά που κάποιες ενέργειές του την έφεραν σε «λεπτή» θέση με φιλικές χώρες. Μήπως θα πρέπει να χρησιμοποιεί γλώσσα σαφέστερη στο μέλλον για να μη συμβεί, δηλαδή, κάτι σοβαρότερο; Ρεπορτάζ στη σελίδα Α8
