Οι ευρωπαϊκές Ενοπλες Δυνάμεις λαμβάνουν μέτρα για να ενισχύσουν τη χρήση εναλλακτικών καυσίμων, καθώς τα σοκ στην προσφορά που προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν αναδεικνύουν τους κινδύνους της εξάρτησης της ηπείρου από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων.

Στην Ολλανδία, εντείνονται οι προσπάθειες για την ευρεία χρήση βιώσιμου αεροπορικού καυσίμου (SAF) σε όλα τα στρατιωτικά ελικόπτερα και αεροσκάφη ήδη από το επόμενο έτος, με την κρίση στο Ιράν να απειλεί τις πηγές τροφοδοσίας. «Ο πόλεμος στο Ιράν και η κρίση στα Στενά του Ορμούζ υπογραμμίζουν την ανάγκη επιτάχυνσης των προσπαθειών για ενεργειακή ανθεκτικότητα συνολικά και ενίσχυση της στρατηγικής ανεξαρτησίας από τα ορυκτά καύσιμα ειδικότερα» δήλωσε εκπρόσωπος του ολλανδικού υπουργείου Αμυνας.

Aνθεκτικότητα

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Βασιλική Πολεμική Αεροπορία χρησιμοποίησε πρόσφατα υδρογονοεπεξεργασμένο φυτικό έλαιο (HVO) για να τροφοδοτήσει τα διάσημα αεροσκάφη Red Arrows σε επίδειξη πάνω από το Λονδίνο. Παράλληλα, έχει πραγματοποιήσει δοκιμές χρήσης του ίδιου καυσίμου για τη λειτουργία εγκαταστάσεων σε στρατιωτικές βάσεις.

«Εκτεταμένη εργασία βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη στον τομέα της άμυνας για την ενσωμάτωση καινοτομιών που μπορούν να προσδώσουν επιχειρησιακό πλεονέκτημα και, ταυτόχρονα, να μειώσουν τις εκπομπές άνθρακα» ανέφερε εκπρόσωπος του βρετανικού υπουργείου Αμυνας. «Η Βασιλική Πολεμική Αεροπορία συνεχίζει να σημειώνει πρόοδο στη χρήση εναλλακτικών καυσίμων, τα οποία μπορούν να ενισχύσουν την επιχειρησιακή ανθεκτικότητα, μειώνοντας την εξάρτηση από ευάλωτες αλυσίδες εφοδιασμού».

 

Κρίσιμο ζήτημα

Η πρόσφατη σύγκρουση στο Ιράν έχει περιορίσει δραστικά τη ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, οδηγώντας σε απότομη άνοδο των τιμών και αναγκάζοντας χώρες να αντλήσουν ποσότητες από τα στρατηγικά τους αποθέματα. Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα κρίσιμο, καθώς η Ευρώπη προμηθεύεται το μεγαλύτερο μέρος των καυσίμων αεροπορίας από χώρες που εξάγουν μέσω της συγκεκριμένης θαλάσσιας οδού.

Οι εναλλακτικές πηγές καυσίμων, όπως τα βιοκαύσιμα ή οι συνθετικοί υδρογονάνθρακες, θεωρούνταν παραδοσιακά λύσεις για τη μείωση των εκπομπών σε δύσκολους τομείς, όπως η αεροπορία. Τα βιοκαύσιμα περιλαμβάνουν το HVO – που παράγεται, για παράδειγμα, από χρησιμοποιημένα μαγειρικά έλαια – καθώς και καύσιμα αεροσκαφών από ενεργειακές καλλιέργειες. Τα συνθετικά καύσιμα παράγονται από υδρογόνο και δεσμευμένο διοξείδιο του άνθρακα.

Υποκατάστατα

Τα λεγόμενα «drop-in» καύσιμα, με ίδια χημική σύσταση με τα συμβατικά, μπορούν να χρησιμοποιηθούν απευθείας ως υποκατάστατα των ορυκτών καυσίμων. Ολες αυτές οι μορφές αποκτούν αυξανόμενη σημασία για τους ευρωπαϊκούς στρατούς ως μέσο διασφάλισης της τροφοδοσίας, καθώς εντείνονται οι ανησυχίες για τη διαθεσιμότητα και το κόστος της κηροζίνης και του ντίζελ.

«Οταν οι γεωπολιτικές πιέσεις συγκεντρώνονται γύρω από κρίσιμα σημεία διέλευσης, αποκαλύπτεται πόσο εξαρτόμαστε από περιορισμένες οδούς εφοδιασμού» σημείωσε ο Andrew Hall, στέλεχος της ασφαλιστικής Howden και μέλος των βρετανικών Ενόπλων Δυνάμεων επί περισσότερα από 30 χρόνια.

«Το μάθημα δεν είναι ο πανικός, αλλά η διαφοροποίηση». Στον επιχειρηματικό τομέα, η γερμανική Rheinmetall ανακοίνωσε στα τέλη του περασμένου έτους ότι αναπτύσσει ένα «πανευρωπαϊκό δίκτυο εκατοντάδων αρθρωτών μονάδων παραγωγής e-fuels», με δυναμικότητα 5.000 έως 7.000 τόνων συνθετικού ντίζελ, ναυτιλιακού καυσίμου ή κηροζίνης ετησίως.

«Η ετοιμότητα για πόλεμο απαιτεί ανθεκτικές ενεργειακές υποδομές. Η διατήρηση των αλυσίδων εφοδιασμού ορυκτών καυσίμων θα είναι δύσκολη για τις ευρωπαϊκές χώρες σε περίπτωση σύγκρουσης» δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της Rheinmetall, Armin Papperger. «Με τις εγκαταστάσεις Giga PtX, στέλνουμε ένα ισχυρό μήνυμα βιομηχανικού μετασχηματισμού, προστασίας του κλίματος και ενεργειακής ασφάλειας».

Επιτάχυνση

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η ώθηση προς τα εναλλακτικά καύσιμα επιταχύνθηκε από την πρόσφατη κρίση. «Υπάρχει αυξανόμενη συνειδητοποίηση ότι η αλυσίδα εφοδιασμού καυσίμων είναι κρίσιμος παράγοντας που πρέπει να εξεταστεί» ανέφερε η Irina Patrahau, αναλύτρια στρατηγικής στο Hague Centre for Strategic Studies.

Οπως εξηγεί, οι περισσότεροι στρατοί λειτουργούν με ένα ενιαίο καύσιμο για αεροπορικές και χερσαίες επιχειρήσεις – συνήθως καύσιμο αεροσκαφών. Αυτό μπορεί να παραχθεί και με χαμηλό αποτύπωμα άνθρακα, είτε μέσω της μεθόδου HEFA (διύλιση φυτικών ελαίων) είτε μέσω συνθετικών καυσίμων που συνδυάζουν υδρογόνο και διοξείδιο του άνθρακα.

«Είναι μια κρίσιμη μακροπρόθεσμη επιλογή που πρέπει να γίνει τώρα. Αν επενδύσεις σήμερα, θέλεις να έχεις αποτέλεσμα σε πέντε χρόνια» τόνισε.

Η Σουηδία δοκιμάζει ήδη βιοκαύσιμα σε κινητήρες μαχητικών αεροσκαφών, ενώ η Γαλλία εξετάζει μείγματα με 30% SAF. Η Ολλανδία έχει δεσμευτεί ώστε έως το 2030 το 20% των καυσίμων των Ενόπλων Δυνάμεων να προέρχεται από βιοκαύσιμα, ενώ από το επόμενο έτος κάποια μορφή SAF θα χρησιμοποιείται σε όλα τα ελικόπτερα και αεροσκάφη.

Ωστόσο, η προσφορά παραμένει περιορισμένη. Το 2025 μόλις το 0,6% των πτήσεων χρησιμοποίησε βιώσιμα καύσιμα, λόγω υψηλού κόστους και ανεπαρκούς παραγωγής, σύμφωνα με τη Διεθνή Ενωση Αερομεταφορών. Η ΕΕ έχει θέσει στόχο το 2% των πτήσεων να χρησιμοποιεί SAF, με προοπτική να φθάσει το 70% έως το 2050.

Εισαγωγές

Η παραγωγή εναλλακτικών καυσίμων στην Ευρώπη παραμένει σχεδόν ανύπαρκτη και βασίζεται κυρίως σε εισαγωγές, κυρίως από την Κίνα – γεγονός που δημιουργεί νέους στρατηγικούς κινδύνους. «Μόνο με την ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής SAF μπορούμε να μειώσουμε την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα χωρίς να δημιουργήσουμε νέες εξαρτήσεις» επισημαίνουν οι ολλανδικές αρχές.

Παρά το υψηλότερο κόστος σε σχέση με την κηροζίνη, οι υποστηρικτές της καθαρής ενέργειας θεωρούν τη διαφοροποίηση μονόδρομο.

«Θα ήταν παράλογο να μην επιδιώκει κάθε χώρα να μπορεί να παράγει συνθετικά καύσιμα, ώστε να διασφαλίζει ενεργειακή αυτάρκεια σε περιόδους πολέμου» δήλωσε ο Pierre-Etienne Franc, διευθύνων σύμβουλος της Hy24.

Και, όπως σημείωσε, το επιχείρημα υπερβαίνει την κλιματική διάσταση: «Είναι ευκολότερο να αποκτήσεις κυρίαρχες, εγχώριες πράσινες πηγές ενέργειας, παρά κυρίαρχες πηγές ορυκτών καυσίμων, όταν δεν διαθέτεις αντίστοιχους φυσικούς πόρους».