Η διαδικασία κράτησε περίπου εικοσιπέντε λεπτά. Τόσο χρειάστηκε για να διαγράψω το πρόσφατο παρελθόν μου – τουλάχιστον το μεγαλύτερο μέρος του – από τη στιγμή που πήρα τη δύσκολη απόφαση. Γιατί ήταν δύσκολη, δεν μπορώ να το αρνηθώ. Πόσο εύκολος μπορεί να είναι άλλωστε ο αποχωρισμός από κάτι που κουβαλάς μαζί σου, στην τσέπη σου, για περισσότερα από τέσσερα χρόνια;
Όλα έγιναν πολύ γρήγορα· ίσως εκεί οφείλεται και το σοκ της απώλειας, που εκδηλώθηκε πρώτα με ένα στιγμιαίο μούδιασμα και στη συνέχεια με την αδυναμία μου να κλείσω τα μάτια και να μην κοιτάζω τον τοίχο, πάνω στον οποίο η φαντασία μου, σαν προτζέκτορας, πρόβαλλε όλες τις στιγμές που χάθηκαν μια για πάντα μόλις πάτησα «διαγραφή». Δάκρυα από πίξελ.
Είμαι ένα είδος ρακοσυλλέκτη. Για την ακρίβεια, είμαι ένας ψηφιακός ρακοσυλλέκτης. Αν και τα περισσότερα από χίλια screenshots (στιγμιότυπα οθόνης) μου δεν είχαν καμία μεταπωλητική αξία, μπορούσαν να χαρακτηριστούν σημαντικά. Σημαντικά γιατί κάθε ανάρτηση στο διαδίκτυο αφήνει πίσω της ένα αποτύπωμα και, μόλις συγκεντρωθούν πολλά από αυτά, μπορείς πολύ εύκολα να δημιουργήσεις ένα προφίλ για τον κάθε ψηφιακό σου «φίλο» ξεχωριστά.
Μπορείς, επίσης, να χρησιμοποιήσεις τα screenshots ως καύσιμο στα group chats που διατηρείς με την παρέα σου. Ακόμα και οι άπιστοι προσεύχονται να μη βγουν αυτές οι συνομιλίες ποτέ στον έξω κόσμο. Θίγονται υπολήψεις, όλοι το ξέρουν αυτό. Αυτό που δεν ξέρουν όλοι, όμως, είναι πως η υπερβολική ψηφιακή ακαταστασία στις προσωπικές μας συσκευές μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένα συναισθήματα στρες και άγχους.
Τα χαρακτηριστικά ενός ψηφιακού ρακοσυλλέκτη
Όσον αφορά τα χαρακτηριστικά, ή καλύτερα τα σημάδια ότι κάποιος είναι ψηφιακός ρακοσυλλέκτης, είναι σχετικά απλά να εντοπιστούν. Σύμφωνα με το Psychology Today, ένας ψηφιακός ρακοσυλλέκτης συσσωρεύει ψηφιακά αρχεία εύκολα, ακόμη κι αν είναι ασήμαντα: αμέτρητα email, φάκελοι με φωτογραφίες που παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανέγγιχτες και γραφειοκρατικά αρχεία χωρίς καμία χρησιμότητα στο σήμερα. Όλα τα παραπάνω δυσκολεύονται να τα διαγράψουν, καθώς είναι συναισθηματικά δεμένοι μαζί τους.
Το κινητό μου, τέσσερα ολόκληρα χρόνια σε λειτουργία, είχε μετατραπεί σε ένα τεράστιο ψηφιδωτό αναμνήσεων και, ένα μεσημέρι του Σαββάτου, αφαίρεσα ένα προς ένα τα κομμάτια του. Μέχρι να συμβεί αυτό, είχα μια απάντηση σε κάθε ερώτηση. Η διαφορά ήταν πως, αντί να γράφω στους φίλους μου, απαντούσα με φωτογραφίες. Κάθε screenshot συνδεόταν με μια συγκεκριμένη φάση της ζωής μου ή με κάτι που σχετίζεται με την επικαιρότητα. Και η επικαιρότητα στις μέρες μας είναι ένα ατελείωτο brain rot. Διαγραφή, λοιπόν. Αλλά δεν ήταν εύκολο· ποτέ δεν είναι εύκολο.
· Γιατί νιώθουμε όλοι τόσο εξαντλημένοι;
Οι ψηφιακοί ρακοσυλλέκτες είναι πιο πιθανό να αισθάνονται συναισθηματικό δέσιμο με τα αρχεία που κρατούν. Σκεφτείτε μια αναμνηστική φωτογραφία από τις διακοπές ή ένα βίντεο από κάποια συναυλία. Ποιο σκοπό εξυπηρετούν; Τα έχουμε όντως ανάγκη; Κι αν ναι, τα έχουμε όλα ανάγκη; Μάλλον όχι. Άρα, γιατί εξακολουθούν να καταλαμβάνουν χώρο στο κινητό μας;
Η κατακόρυφη αύξηση των email που λαμβάνουμε, η μετάβαση από τα έγγραφα σε χαρτί στα ψηφιακά αρχεία, η καθημερινή μας ενασχόληση με τα social media, καθώς και η διευρυνόμενη χωρητικότητα για την αποθήκευση φωτογραφιών και βίντεο, έχουν οδηγήσει σε σημαντική αύξηση του όγκου των ψηφιακών αρχείων που διατηρούμε. Αλήθεια, πόσα από τα email που κρατάμε είναι πραγματικά χρήσιμα;
Η συνειδητοποίηση
Κατάλαβα πως είμαι ψηφιακός ρακοσυλλέκτης μόλις γύρισα στον Απρίλιο του 2022, όταν έβγαλα την πρώτη φωτογραφία με το νέο μου τότε κινητό. Αν μια ειδοποίηση δεν με ενημέρωνε πως η χωρητικότητα της συσκευής ήταν πλέον ελάχιστη, ίσως να μην έφτανα ποτέ εκεί. Αναγκάστηκα, λοιπόν, να σβήσω αρχεία. Πολλά αρχεία. Πραγματικά πολλά και άχρηστα αρχεία.
Άρχισα, λοιπόν, να ψάχνω τους λόγους που οδηγήθηκα σε αυτό το σημείο, αλλά και τα χαρακτηριστικά του ψηφιακού ρακοσυλλέκτη – το πώς καταλαβαίνουμε αν ανήκουμε σε αυτή την κατηγορία. Η πρώτη απάντηση είναι πως, αν κοιτάξουμε στον καθρέφτη, θα βρούμε σίγουρα έναν ψηφιακό ρακοσυλλέκτη εκεί. Οι περισσότεροι από εμάς, χωρίς να το γνωρίζουμε, απλώς αποθηκεύουμε ό,τι βρούμε στην οθόνη μας.
Τρόποι αντιμετώπισης
Αλλά υπάρχουν τρόποι αντιμετώπισης της ψηφιακής ακαταστασίας και συσσώρευσης. Η απενεργοποίηση μη απαραίτητων ειδοποιήσεων, το unsubscribe από διαφημίσεις που γεμίζουν τα email μας, ο περιορισμός του αριθμού των λογαριασμών που ακολουθούμε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και η μείωση του χρόνου που περνάμε εκεί, αποτελούν μια καλή αρχή.
Κάθε αρχή, όμως, είναι και δύσκολη. Σκέφτομαι πως διέγραψα το παρελθόν μου εκείνο το μεσημέρι του Σαββάτου και δεν χωράει καμία αμφιβολία σε αυτό. Πριν προλάβω να πενθήσω για τα αρχεία που πέρασαν στο αιώνιο σκοτάδι, βέβαια, είχα ήδη προχωρήσει με τη ζωή μου. Νέες φωτογραφίες, screenshots και email τα αντικατέστησαν. Η μάχη μεταξύ του ψηφιακού μινιμαλισμού και της ψηφιακής ακαταστασίας είναι διαρκής.
