Το αεροσκάφος του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, προσγειώθηκε στο Πεκίνο για τη διήμερη σύνοδο κορυφής με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, με τον οποίο θα βρεθεί πρόσωπο με πρόσωπο για έβδομη φορά, συναντώντας ξανά έναν ηγέτη με τον οποίο έχει αναπτύξει μια ιδιόμορφη σχέση μέσω επιστολών.
Η καλή προσωπική σχέση Τραμπ – Σι στο επίκεντρο
Οι ηγέτες των δύο ισχυρότερων χωρών του κόσμου διατηρούν επικοινωνία μέσω επιστολών, σύμφωνα με πρόσωπα που έχουν γνώση της διαδικασίας αυτής, που αποτελεί έναν από τους πολλούς τρόπους που δοκιμάζουν για την οικοδόμηση μιας προσωπικής σχέσης μεταξύ τους παρά τις μακροχρόνιες εντάσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Πεκίνου και παρά το γεγονός ότι ηγούνται δύο εντελώς διαφορετικών πολιτικών συστημάτων.
Η μεταξύ τους δυναμική αυτή, θα δοκιμαστεί κατά τη σύνοδο αυτής της εβδομάδας, όπου οι δύο ηγέτες θα συζητήσουν ακανθώδη ζητήματα όπως το εμπόριο, το Ιράν και η Ταϊβάν. Δημόσια, ο Σι και ο Τραμπ θα επιχειρήσουν να υποβαθμίσουν τις διαφορές τους. Ο Κινέζος πρόεδρος θα υποδεχθεί τον Τραμπ με κάθε επισημότητα, ξεναγώντας τον στον Ναό του Ουρανού, θα συζητήσει μαζί του στη Μεγάλη Αίθουσα του Λαού, θα παραθέσει επίσημο δείπνο για την αμερικανική αποστολή που περιλαμβάνει διευθύνοντες συμβούλους και υπουργούς, ενώ θα συμμετάσχει μαζί του και σε τελετή τσαγιού.
Σύνοδος στη σκιά του πολέμου του Ιράν, με προοπτική business
Η σύνοδος θα είναι η πρώτη επίσκεψη προέδρου στην Κίνα από τότε που ο Τραμπ είχε ταξιδέψει εκεί σχεδόν πριν από εννέα χρόνια. Η συνάντηση των δύο υπερδυνάμεων πραγματοποιείται ενώ ο πόλεμος με το Ιράν ρίχνει τη σκιά του και στις δύο χώρες, καθώς ο Τραμπ στοχοποιεί τους συμμάχους του Πεκίνου στη Βενεζουέλα και την Κούβα και την ώρα που οι σχέσεις ΗΠΑ–Κίνας επιχειρούν να ανακάμψουν έπειτα από την αμοιβαία οικονομική κλιμάκωση του περασμένου έτους. Το γεγονός και μόνο ότι η συνάντηση πραγματοποιείται τη στιγμή που οι ΗΠΑ δεν επιτρέπουν ιρανικές αποστολές πετρελαίου με προορισμό την Κίνα θεωρείται εξαιρετικά ασυνήθιστο από αναλυτές.
Και οι δύο ηγέτες αναζητούν απτά οφέλη. Ο Τραμπ, ο οποίος ταξιδεύει συνοδευόμενος από μια αντιπροσωπεία στην οποία συμμετέχει και ο Ίλον Μασκ, θέλει η Κίνα να συμβάλει στον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν και να προχωρήσει σε μεγάλες αγορές αμερικανικών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένης σόγιας και αεροσκαφών της Boeing. Ο Σι, που βρίσκεται αντιμέτωπος με μια επιδεινούμενη οικονομική επιβράδυνση στο εσωτερικό της χώρας του, επιδιώκει μια πιο προβλέψιμη σχέση με την Ουάσινγκτον, ενώ παράλληλα προσπαθεί να αποδυναμώσει τις πολιτικές και στρατιωτικές δεσμεύσεις των ΗΠΑ απέναντι στην Ταϊβάν.
«Τόσο ο Τραμπ όσο και ο Σι συμφωνούν στην ανάγκη σταθεροποίησης της σχέσης και θεωρούν ότι το εμπόριο και οι επενδύσεις είναι το πιο πρόσφορο μέσο για να επιτευχθεί αυτό βραχυπρόθεσμα», δήλωσε η πρώην σύμβουλος της κυβέρνησης Μπάιντεν για θέματα Κίνας, Ελίζαμπεθ Ικόνομι.
Η πιθανότητα ενός οικονομικού «διαζυγίου» δεν υποχωρεί
Παρόλα αυτά, κάθε μια από τις δύο πλευρές προσπαθεί να μειώσει την εξάρτησή της από την άλλη χωρίς να διαρρήξει τη σχέση που κάνει τις δύο οικονομίες τους να λειτουργούν. Το κλίμα ανταγωνισμού οξύνθηκε περαιτέρω αυτή την εβδομάδα με τη δημοσίευση της νέας αξιολόγησης της κινεζικής βιομηχανικής στρατηγικής από το Αμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο λίγο πριν από την αναχώρηση του Τραμπ. Η έκθεση υποστηρίζει ότι «το παράθυρο αποτελεσματικής πολιτικής αντίδρασης» απέναντι στο κρατικά καθοδηγούμενο οικονομικό μοντέλο της Κίνας «στενεύει». Η χρονική συγκυρία της δημοσίευσης — από τη μεγαλύτερη ομάδα πίεσης των επιχειρήσεων στις ΗΠΑ — υπενθύμισε με έμφαση ότι το επιχείρημα υπέρ μιας ελεγχόμενης αποσύνδεσης των δύο οικονομιών κερδίζει έδαφος.
Πίσω από κλειστές πόρτες, ο Τραμπ αντιμετωπίζει τον Σι με έναν σεβασμό που σπάνια δείχνει σε άλλους ηγέτες, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τις συναντήσεις τους, αντικαθιστώντας τα αστεία που συνήθως χρησιμοποιεί για να «σπάσει τον πάγο» με φιλοφρονήσεις.
«Η σχέση των ΗΠΑ με την Κίνα, και η προσωπική σχέση του προέδρου Τραμπ με τον πρόεδρο Σι, είναι εξαιρετικά καλή και αμφότεροι αντιλαμβάνονται πόσο σημαντικό είναι να παραμείνει έτσι», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Ολίβια Γουέιλς.
Από το «μας παίρνουν τις δουλειές» στο «είμαστε φίλοι»
Η σχέση Τραμπ–Σι ξεκινά σχεδόν πριν από μία δεκαετία, όταν ο Τραμπ ανήλθε πολιτικά κατηγορώντας την Κίνα ότι «κλέβει» θέσεις εργασίας και πνευματική ιδιοκτησία από τους Αμερικανούς εργαζόμενους.
Η σχέση τους ξεκίνησε με απρόσμενο τρόπο, όταν ο Τραμπ αποκάλυψε στον Σι, κατά τη διάρκεια δείπνου στο Μαρ-α-Λάγκο τον Απρίλιο του 2017, ότι είχε εγκρίνει αεροπορικά πλήγματα στη Συρία. Αργότερα ο Τραμπ αστειεύτηκε με καλεσμένους ότι ο Σι ήταν σκληρός διαπραγματευτής, αλλά πρόσθεσε: «Έχουμε αναπτύξει μια φιλία» και ότι «μακροπρόθεσμα θα έχουμε μια πολύ, πολύ σπουδαία σχέση κάτι για το οποίο ανυπομονώ».
Έκτοτε, ο Τραμπ συνεχίζει να χαρακτηρίζει τον Σι φίλο του, τον οποίο σέβεται βαθιά, διαβεβαιώνοντας συνεργάτες και δημοσιογράφους ότι το αίσθημα είναι αμοιβαίο. Τον Νοέμβριο του 2017, ο Σι τίμησε τον Τραμπ κάνοντάς τον, τον πρώτο ξένο ηγέτη που δείπνησε στην Απαγορευμένη Πόλη από την ίδρυση της σύγχρονης Κίνας το 1949.
Πρώην ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι ο Τραμπ συχνά εμφανίζεται απρόθυμος να τηρήσει σκληρή στάση απέναντι στον Σι.
Σε συνέντευξή του, ο πρώην σύμβουλος εθνικής ασφαλείας του Τραμπ και νυν επικριτής του, Τζον Μπόλτον, δήλωσε ότι ο Τραμπ συχνά επαινούσε τον Σι είτε ως τον καλύτερο Κινέζο ηγέτη όλων των εποχών είτε ως τον σημαντικότερο μετά τον Μάο Τσε Τουνγκ, τον αυταρχικό ηγέτη που ίδρυσε τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας.
Στο βιβλίο του, ο Μπόλτον έγραψε ότι κατά τη διάρκεια συνάντησης της G20 το 2019, ο Σι εξήγησε στον Τραμπ ότι τοποθετούσε Ουιγούρους μουσουλμάνους σε «στρατόπεδα συγκέντρωσης» στην επαρχία Σιντζιάνγκ. «Σύμφωνα με τον διερμηνέα μας, ο Τραμπ υποστήριξε ότι ο Σι θα έπρεπε να συνεχίσει την κατασκευή των στρατοπέδων, κάτι που θεωρούσε απολύτως σωστό», έγραψε ο Μπόλτον.
Η Ολίβια Γουέιλς απέρριψε τις δηλώσεις του Μπόλτον, υποστηρίζοντας ότι δεν αντικατοπτρίζουν τη σημερινή δυναμική μεταξύ των δύο ηγετών.
Ο Τραμπ δε θέλει σύγκρουση με τον Σι
Ορισμένοι νυν και πρώην Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν πιέσει τον Τραμπ να υπερασπιστεί πιο δυναμικά στις δημόσιες δηλώσεις του το αμερικανικό πολιτικό σύστημα και να στραφεί ανοιχτά κατά της κρατικά ελεγχόμενης οικονομίας της Κίνας, σύμφωνα με πρόσωπο που γνωρίζει τις σχετικές συνομιλίες. Ωστόσο, ο Τραμπ απορρίπτει αυτές τις εισηγήσεις, λέγοντας στους συμβούλους του ότι δεν πρόκειται να ακολουθήσει δημόσια μια συγκρουσιακή γραμμή.
Η ιστορία αυτή έχει περιορίσει τις προσδοκίες ότι ο Τραμπ θα πιέσει τον Σι για την αποφυλάκιση του 78χρονου εκδότη από το Χονγκ Κονγκ, Τζίμι Λάι, ο οποίος καταδικάστηκε τον Φεβρουάριο σε 20 χρόνια φυλάκισης βάσει του νόμου περί εθνικής ασφάλειας.
Παρότι περισσότεροι από 100 Αμερικανοί βουλευτές και από τα δύο κόμματα έχουν ζητήσει την απελευθέρωσή του, ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί τη Δευτέρα ότι το θέμα δεν αποτελεί προτεραιότητα για τον ίδιο.
«Ο Τζίμι Λάι προκάλεσε πολύ χάος», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο. «Είναι σαν να μου λέτε: «Αν ο Τζέιμς Κόμεϊ πήγαινε ποτέ φυλακή, θα τον αφήνατε ελεύθερο;». Αυτό θα ήταν δύσκολο για μένα».
Αμερικανοί αξιωματούχοι και αναλυτές εκτιμούν ότι Τραμπ και Σι θα επαναλάβουν τις γνωστές δημόσιες εκδηλώσεις εγκαρδιότητας, χωρίς όμως να επιτύχουν σημαντικές πολιτικές τομές στις διμερείς σχέσεις.
«Δεν υπάρχουν μεγάλες προσδοκίες για ιστορικές συμφωνίες ή ριζικό μετασχηματισμό της σχέσης», δήλωσε ο διευθυντής του Κέντρου Κίνας του Brookings Institution, Ράιαν Χας.
Και οι δύο ηγέτες προσέρχονται στη συνάντηση πολιτικά αποδυναμωμένοι στο εσωτερικό των χωρών τους.
Ο πόλεμος με το Ιράν επιβαρύνει την παγκόσμια οικονομία αλλά και την πολιτική θέση του Τραμπ, εντείνοντας τους φόβους ότι το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του θα υποστεί σημαντικές απώλειες στις επόμενες ενδιάμεσες εκλογές.
Κι ο Σι δε θέλει σύγκρουση με τον Τραμπ
Ο Σι, που παρουσιάζει τον εαυτό του ως ηγέτη που γράφει ιστορία, είναι αντιμέτωπος με μια περίοδο οικονομικής ανάπτυξης χαμηλότερης από το συνηθισμένο.
Η εσωτερική κατανάλωση στην Κίνα παραμένει ασθενής, ο αποπληθωρισμός επίμονος και ο ίδιος ο Σι έχει χαρακτηρίσει την ανεπαρκή ζήτηση «στρατηγικό πρόβλημα».
Η εξουσία του δε φαίνεται να απειλείται από την οικονομική επιβράδυνση. Ωστόσο, μια επιτυχημένη συνάντηση με τον Τραμπ θα έδινε στις κινεζικές επιχειρήσεις μεγαλύτερη προβλεψιμότητα όσον αφορά στον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό τους, σύμφωνα με Κινέζους αξιωματούχους.
Για τον Σι, όπως αναφέρουν, το μοναδικό ζήτημα που θα μπορούσε να μετατρέψει μια διαχειρίσιμη οικονομική επιβράδυνση σε πολιτικό πρόβλημα είναι μια ξαφνική κλιμάκωση με την Ουάσινγκτον.
Το ζήτημα με την Ταϊβάν
Ένα από τα ζητήματα που προκαλούν αβεβαιότητα και επισκιάζουν τη συνάντηση είναι η Ταϊβάν, το αυτοδιοικούμενο δημοκρατικό νησί που ο Σι επιθυμεί να επαναφέρει υπό τον έλεγχο του Πεκίνου.
Αναμένεται ότι θα πιέσει τον Τραμπ να μειώσει τη στρατιωτική στήριξη των ΗΠΑ προς το νησί και να μετατοπίσει τη ρητορική της Ουάσινγκτον πιο κοντά στις θέσεις του Πεκίνου, σε μια προσπάθεια απομόνωσης της Ταϊπέι.
Για παράδειγμα, ενώ η κυβέρνηση του πρώην προέδρου Τζο Μπάιντεν δήλωνε ότι «δεν υποστηρίζει» την ανεξαρτησία της Ταϊβάν, η Κίνα θέλει πλέον η κυβέρνηση Τραμπ να δηλώσει ότι «αντιτίθεται» σε αυτήν — μια αλλαγή που θα έβαζε τέλος στη διαχρονική στρατηγική ασάφεια της Ουάσινγκτον.
Ο Σι είχε διατυπώσει ανάλογο αίτημα και προς τον Μπάιντεν το 2023, αλλά αυτό είχε απορριφθεί.
Ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι σε ενημέρωση σε δημοσιογράφους την Κυριακή υποστήριξαν ότι η προετοιμασία του Τραμπ για τη σύνοδο «δεν περιλάμβανε σχέδια» αλλαγής στάσης στο ζήτημα της Ταϊβάν.
Ωστόσο, την επόμενη ημέρα ο Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συζήτησης ζητημάτων που αφορούν την Ταϊβάν με τον Σι, δηλώνοντας ότι θα εξετάσουν και το αξίας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων πακέτο εξοπλισμών που ετοιμάζει η Ουάσινγκτον για την Ταϊπέι.
«Ο πρόεδρος Σι θα προτιμούσε να μην το κάνουμε και θα το συζητήσω μαζί του. Είναι ένα από τα πολλά ζητήματα που θα συζητήσουμε», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους.
