Το μεσημέρι του Σαββάτου (9/5), η μεγάλη, αίθουσα του Φάρου του ΚΠΙΣΝ στον 8ο όροφο, με την πανοραμική θέα, είχε γεμίσει από φως. Κυριολεκτικά, αλλά και μεταφορικά, καθώς μαθητές από όλη την Ελλάδα και την Κύπρο, οι οποίοι ξεχώρισαν στον 2ο Πανελλήνιο και Παγκύπριο Διαγωνισμό Σχολικών Εφημερίδων και Δημοσιογραφίας του Βήματος και της Alter Ego Media, ανέμεναν να παραλάβουν τα βραβεία τους. Γελούσαν, αγκαλιάζονταν, φωτογραφίζονταν, πείραζαν ο ένας τον άλλον, μερικοί δάκρυσαν από χαρά και συγκίνηση.
Όλοι, εκτός από τους δημιουργούς της εφημερίδας «Προσπαθώντας για το Αύριο», του 2ου Γυμνασίου με Λυκειακές Τάξεις του Ειδικού Σωφρονιστικού Καταστήματος Νέων Αυλώνα. Εκείνοι, περίμεναν να παραλάβουν την τιμητική τους διάκριση από την διευθύντριά τους Αναστασία Πέππα και να «ζήσουν» την εμπειρία μέσα από τις περιγραφές και τις φωτογραφίες που θα τους μετέφεραν οι καθηγήτριες Αλεξάνδρα Τιράσκη, Σοφία Σαμαρά, Άρτεμις Φατούρου και Ειρήνη Ψαχούλια, που επίσης παρέστησαν στην εκδήλωση.
Διαβάστε την εφημερίδα παρακάτω:
«Είμαστε η μόνη εφημερίδα που δεν είχε τους μαθητές της. Δεν είναι εύκολο να δοθεί άδεια σε κρατουμένους για μια τέτοια εκδήλωση», μας λένε με απογοήτευση, όταν καθίσαμε μαζί τους για μια πιο ιδιαίτερη συζήτηση μέσα στη γιορτή.
«Οι μαθητές μας θεωρούν το σχολείο ιερό»
Δεν είχαμε λοιπόν τη δυνατότητα να γνωρίσουμε καλύτερα τους ανθρώπους πίσω από τα κείμενα της συγκεκριμένης εφημερίδας. Οι καθηγήτριες όμως, μας μίλησαν με θέρμη για εκείνους. Μάθαμε για το σχολείο τους, πώς λειτουργεί, τα όνειρα, την καθημερινότητα και τις σχέσεις που δημιουργούνται σε αυτές τις ιδιαίτερες συνθήκες.
Η κ. Αναστασία Πέππα παραλαμβάνει την τιμητική διάκριση από τον Γενικό Διευθυντή Ειδήσεων και Ενημέρωσης MEGA, Σταμάτη Μαλέλη. @sooc
Παίρνοντας το λόγο η κ. Πέππα μας εξήγησε πως: «Το σχολείο μας είναι ένα τυπικό σχολείο. Δεν διαφέρει ως προς το πρόγραμμα, το ωράριο, τα μαθήματα ή την ύλη. Γι’ αυτό και οι μαθητές μας παίρνουν το ίδιο ακριβώς απολυτήριο με όλα τα υπόλοιπα σχολεία και δίνουν Πανελλαδικές εξετάσεις με τους ίδιους όρους».
Εξηγεί όμως πως, αντίθετα με ό,τι συμβαίνει στα υπόλοιπα σχολεία, η δουλειά τους στον Αυλώνα δεν εξαντλείται στην διδακτέα ύλη: «Το ουσιαστικό κομμάτι είναι ότι η σχέση που έχουμε με τους μαθητές μας και η δουλειά που κάνουμε μαζί τους ξεπερνά σε καθημερινή βάση το όριο του τυπικού προγράμματος και κάνουμε πάρα πολλά πράγματα μαζί εκτός αυτού».
Ένα από αυτά είναι και η εφημερίδα, η οποία αποτελεί δραστηριότητα του σχολείου από την ίδρυση του. «Υπήρχε πριν από τον θεσμό των βραβείων του “Βήματος”, έχει βραβευτεί και σε άλλους διαγωνισμούς. Κάθε χρόνο δημιουργούμε σχολική εφημερίδα και πάρα πολλά άλλα πράγματα που έχουν να κάνουν με τη μουσική, την ποίηση, το θέατρο γιατί αυτά τροφοδοτούν, και τους ίδιους τους μαθητές και τη σχέση τη δική μας μαζί τους. Έχουμε μια αρκετά προσωπική σχέση, καθώς είμαστε οι άνθρωποι που τους συνδέουν ουσιαστικά με την κοινωνία», λέει η κ, Πέππα, γνωρίζοντας πως ή ίδια, αλλά και οι συνάδελφοί συχνά υποκαθιστούν γι’ αυτούς τους νέους την οικογένεια, και κυρίως την κοινωνία.
Η Αλεξάνδρα Τιράσκη με τη σειρά της, μας μεταφέρει την εικόνα της τάξης που βιώνει καθημερινά στα 18 χρόνια που είναι καθηγήτρια στο σωφρονιστικό ίδρυμα: «Οι μαθητές μας σέβονται τον εκπαιδευτικό, το σχολείο. Το θεωρούν ιερό γιατί αναγνωρίζουν πάρα πολλά πράγματα από αυτά που τους δίνονται κάθε φορά».
Στο ερώτημα αν, όταν ανέλαβαν τη θέση στο σχολείο ένιωθαν έτοιμες να αναλάβουν έναν τέτοιο ρόλο, η κ. Τιράσκη είναι αφοπλιστική: «Δεν έχω κάποια ειδική εκπαίδευση και αυτό είναι το μείον. Χρειάζεται οπωσδήποτε ειδική κατάρτιση. Όμως, παρά τη δυσκολία, είναι από τους πιο ευχάριστους ρόλους που μπορείς να έχεις λόγω της ουσιαστικής επαφής με τα παιδιά».
Η αίθουσα του Φάρου του ΚΠΙΣΝ γέμισε από το φως των μαθητών.
Η εμπειρία της την έχει οδηγήσει σε ένα συμπέρασμα που αξίζει όλοι να έχουμε στο πίσω μέρος τους μυαλού μας: «Είναι πολύ λεπτή η γραμμή που χωρίζει το μέσα από το έξω. Είναι πολύ εύκολο να ξεφύγει κάποιος, ειδικά τα παιδιά». Η ευθύνη, λοιπόν, επιστρέφει πίσω στην κοινωνία και στα σχολεία «έξω», που έχουν το δύσκολο έργο να κρατήσουν τους νέους μακριά από την παραβατικότητα και τις συνθήκες εγκλεισμού ιδρυμάτων όπως εκείνο του Αυλώνα.
«Η εφημερίδα ήταν η μοναδική ευκαιρία να αποκτήσουν φωνή»
Μέσα από τα λεγόμενά τους είναι εμφανές το πόσο οι συγκεκριμένες εκπαιδευτικοί συμπάσχουν με τους μαθητές τους και δυσανασχετούν με την αδικία που πολύ συχνά υφίστανται. Η Άρτεμις Φατούρου εκφράζει την αγωνία της για τις πιθανές επιπτώσεις στον ψυχισμό των μαθητών της η αυστηρότητα του ελληνικού σωφρονιστικού συστήματος. Υπάρχουν νέοι άνθρωποι, μας εξηγεί, που παραμένουν προφυλακισμένοι έως και 18 μήνες περιμένοντας μια δίκη, σε μια ηλικία που η προσωπικότητα τους ακόμα διαμορφώνεται. «Είναι τραγικό να χάνεις ενάμιση χρόνο από τη ζωή σου και ενδεχομένως μετά να αθωωθείς», σημειώνει, θίγοντας το έλλειμμα υποδομών και δικαστικών λειτουργών που οδηγεί σε αυτές τις καθυστερήσεις.
Συγκλονιστική είναι και η αναφορά της Ειρήνης Ψαχούλια στους «αόρατους» του σχολείου. Αυτή τη στιγμή, όπως μας πληροφορεί, στον Αυλώνα φοιτούν 89 παιδιά από το Σουδάν, που κατηγορούνται ως διακινητές επειδή ίσως να βρέθηκαν στο τιμόνι μιας βάρκας στην προσπάθειά τους να ξεφύγουν από τον πόλεμο ή να μοίρασαν κάποιο σάντουιτς στην διάρκεια της μετακίνησης. Αυτά τα παιδιά δεν γνωρίζουν τη γλώσσα, δεν καταλαβαίνουν τις αποφάσεις των δικαστηρίων και δεν έχουν κανέναν δικό τους άνθρωπο στη χώρα. Για αυτούς, η εφημερίδα ήταν η μοναδική ευκαιρία να αποκτήσουν φωνή, να πουν στον κόσμο ότι υπάρχουν.
Για την κ. Πέππα, μεγαλύτερη νίκη είναι η αλλαγή που καταφέρνουν να επιφέρουν στην αυτο-εικόνα των μαθητών τους. Η ίδια θυμάται την ιστορία ενός μαθητή που, όταν πρωτομπήκε στο ίδρυμα, δήλωνε συνεχώς: «Είμαι κλέφτης». Μέσα από τη δουλειά στο σχολείο και τις προσωπικές συζητήσεις, η καθηγήτρια προσπαθούσε να τον πείσει πως η πράξη του δεν τον ορίζει ως άνθρωπο. Την ημέρα της αποφυλάκισής του, όταν τον ρώτησε αν έχει κάτι να της πει φεύγοντας: «Ήμουν κλέφτης». Αυτή η αποδοχή πως το παρελθόν δεν δεσμεύει αναγκαστικά το μέλλον, είναι το νόημα του σωφρονισμού για την εκπαιδευτικό.
Σήμερα, ο Αυλώνας έχει πέντε φοιτητές στο Πανεπιστήμιο και το Πολυτεχνείο. Παιδιά που δεν πίστευαν ότι μπορούν να τα καταφέρουν, αλλά πίστεψαν οι δασκάλες τους σε αυτά. «Πρώτα το κάνουν για εμάς και μετά καταλαβαίνουν ότι μπορούν να το κάνουν για τον εαυτό τους», λέει η Σοφία Σαμαρά. Θυμάται μάλιστα γελώντας με ικανοποίηση έναν μαθητή της να αναφωνεί με υπερηφάνεια: «Που είσαι βρε μάνα να με ακούσεις να μιλάω Γαλλικά!».
Η απούσα Αυλώνα, παρούσα στα κείμενα των άλλων μαθητών
Η αφοσίωση όμως των κρατουμένων μαθητών στη μάθηση και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν συγκίνησαν και ενέπνευσαν και τους άλλους μαθητές. Στις εφημερίδες «Αποχρώσεις» και «Εκτός Ύλης» που έλαβαν το πρώτο και δεύτερο βραβείο αντίστοιχα, οι συντάκτες είχαν επισκεφθεί τον Αυλώνα και είχαν γράψει για όσα είδαν. Μάλιστα το άρθρο του «Εκτός Ύλης» που περιέγραφε την εμπειρία της επίσκεψης στις φυλακές, με τίτλο «Το σχολείο… πίσω από τα συρματοπλέγματα!» ξεχώρισε ως ένα από τα καλύτερα κείμενα του Διαγωνισμου.
Όπως παρατήρησαν οι μαθήτριες του Λυκείου Ραφήνας, Ηρώ Πάντζου, Αποστολία Παπαδοπούλου και Αναστασία Σμαργιανάκη που συνέταξαν το κείμενο, για αυτά τα παιδιά το σχολείο είναι πολύ σημαντικό. Στο άρθρο τους μεταφέρουν τα λεγόμενα των κρατουμένων μαθητών: «Εδώ γεμίζουμε την μέρα μας, παίρνουμε γνώσεις και κάποιοι συνεχίζουμε το σχολείο που αφήσαμε έξω… Στο σχολείο είμαστε πολύ ήσυχοι! Εδώ υπάρχει σεβασμός, γιατί αναγνωρίζουμε τι κάνει το σχολείο για εμάς».
Οι μαθήτριες του Λυκείου Ραφήνας, Ηρώ Πάντζου, Αποστολία Παπαδοπούλου και Αναστασία Σμαργιανάκη που συνέταξαν το βραβευμένο κείμενο «Το σχολείο… πίσω από τα συρματοπλέγματα!» και η καθηγήτρια τους, παραλαμβάνουν το βραβείο τους από τον διευθυντή του Βήματος, Περικλή Δημητρολόπουλο.
Συνεχίζοντας, το άρθρο, γράφουν: «Ενώ εμείς δεν βλέπουμε την ώρα να κλείσει το σχολείο, εκείνοι βρίσκουν διέξοδο σε αυτό. Για αυτούς οι διακοπές αποτελούν τη χειρότερη στιγμή της χρονιάς… Είναι η περίοδος που σταματά το σχολείο. Σταματά δηλαδή να υπάρχει το μοναδικό παράθυρο τους στην κανονικότητα, η μοναδική σύνδεσή τους με τον έξω κόσμο και την… Ελευθερία».
Κλείνοντας τη συζήτησή μας με τις πέντε καθηγήτριες το μήνυμα που θέλουν να μεταδώσουν προς την κοινωνία είναι πως αυτά τα παιδιά είναι δημιούργημά της και εκείνη οφείλει να τους δώσει τα εφόδια για μια νέα ζωή εκτός φυλακής. Ελπίζουμε ότι το μήνυμα των ιδίων, αλλά και των μαθητών όπως εκφράστηκε μέσα από την εφημερίδα τους να βρει ευήκοα ώτα σε όλους μας.
