Μια νέα μεγάλη νομική διαμάχη ξεκινά στον χώρο της τεχνητής νοημοσύνης.
Πέντε εκδοτικοί οίκοι και ο καταξιωμένος συγγραφέας Σκοτ Τάροου κατέθεσαν αγωγή εναντίον της Meta και του διευθύνοντα συμβούλου της Μαρκ Ζάκερμπεργκ, υποστηρίζοντας ότι ο τεχνολογικός κολοσσός χρησιμοποίησε παράνομα εκατομμύρια βιβλία, άρθρα και άλλα έργα για την εκπαίδευση των συστημάτων AI της.
Μάλιστα, ο Ζάκερμπεργκ κατονομάζεται συγκεκριμένα ως εναγόμενος, καθώς «ενέκρινε προσωπικά και ενθάρρυνε ενεργά» την φερόμενη παράνομη δράση. Ως αποτέλεσμα, η AI της Meta «παράγει εύκολα, γρήγορα και σε μεγάλη κλίμακα υποκατάστατα των έργων (των συγγραφέων) πάνω στα οποία εκπαιδεύτηκε», αναφέρει μεταξύ άλλων η αγωγή.
Αναλυτικά, σύμφωνα με τη συλλογική αγωγή που κατατέθηκε την περασμένη Τρίτη στο Ομοσπονδιακό Περιφερειακό Δικαστήριο της Νότιας Περιφέρειας της Νέας Υόρκης από τους εκδοτικούς οίκους Hachette, Macmillan, McGraw Hill, Elsevier και Cengage, καθώς και από τον Τάροου προσωπικά, οι μηχανικοί της Meta χρησιμοποίησαν παράνομα εκατομμύρια έργα που προστατεύονται από πνευματικά δικαιώματα, κατεβάζοντάς τα πειρατικά, προκειμένου να εκπαιδεύσουν το σύστημα τεχνητής νοημοσύνης Llama. Παράλληλα φέρονται να αφαίρεσαν σημειώσεις πνευματικών δικαιωμάτων και άλλες πληροφορίες από τα έργα αυτά.
Οι ενάγοντες ζητούν αποζημιώσεις, χωρίς να προσδιορίζεται κάποιο συγκεκριμένο ποσό.
Εκπρόσωπος της Meta πάντως δήλωσε σχετικά πως «η AI οδηγεί σε καινοτομίες που μεταμορφώνουν την παραγωγικότητα και τη δημιουργικότητα τόσο για ιδιώτες όσο και για επιχειρήσεις, και τα δικαστήρια έχουν ορθά αποφανθεί ότι η εκπαίδευση AI σε υλικό που προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα μπορεί να εμπίπτει στη θεμιτή χρήση (fair use). Θα υπερασπιστούμε δυναμικά τη θέση μας απέναντι σε αυτή την αγωγή».
Νέα αγωγή, ίδια ερωτήματα
Τα πνευματικά δικαιώματα αποτελούν ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα νομικά ζητήματα γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη. Τεχνολογικές εταιρείες όπως η Meta χρειάζονται υψηλής ποιότητας δεδομένα που έχουν δημιουργηθεί από ανθρώπους για να αναπτύξουν και να βελτιώσουν τα AI μοντέλα / chatbot τους. Όμως, σχεδόν όλο αυτό το υλικό προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα. Αυτό σημαίνει ότι οι εταιρείες είτε πρέπει να συνάπτουν συμφωνίες αδειοδότησης είτε να υπερασπίζονται τη χρήση του περιεχομένου ως «θεμιτή χρήση» βάσει της νομοθεσίας περί πνευματικών δικαιωμάτων.
Η συγκεκριμένη περίπτωση λοιπόν, δεν είναι η πρώτη φορά που συγγραφείς στρέφονται νομικά κατά τεχνολογικών κολοσσών για παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων — αλλά συνήθως χάνουν.
Η Meta και η Anthropic έχουν ήδη κερδίσει προηγούμενες υποθέσεις που κατατέθηκαν από συγγραφείς, υπερασπιζόμενες επιτυχώς τη θέση τους περί «θεμιτής χρήσης». Η Anthropic συμφώνησε επίσης να διευθετήσει ορισμένες κατηγορίες περί πειρατείας από συγγραφείς έναντι 1,5 δισεκατομμυρίου δολαρίων, δηλαδή περίπου 3.000 δολάρια ανά πειρατικό έργο.
Οι δικαστές, βέβαια, είχαν προειδοποιήσει στις αποφάσεις τους ότι αυτό δεν σημαίνει πως όλες οι αντίστοιχες αγωγές θα έχουν το ίδιο αποτέλεσμα. Το νομικό προηγούμενο, δηλαδή το ιστορικό προηγούμενων δικαστικών αποφάσεων, παίζει πάντα σημαντικό ρόλο στο πώς εξελίσσονται οι τρέχουσες αγωγές. Ωστόσο, είναι ακόμη πολύ νωρίς για να φανεί αν αυτή η υπόθεση θα εξελιχθεί διαφορετικά από προηγούμενες περιπτώσεις όπου οι δικαστές τάχθηκαν υπέρ των τεχνολογικών εταιρειών.
Άλλωστε, στην εν λόγω υπόθεση, η αγωγή υποστηρίζει ότι η Meta και ο Ζάκερμπεργκ παρέκαμψαν συνειδητά μηχανισμούς προστασίας πνευματικών δικαιωμάτων, ενώ αρχικά είχαν εξετάσει το ενδεχόμενο να πάρουν άδεια για το υλικό, κάτι που δεν συνέβη «κατόπιν προσωπικής εντολής του Ζάκερμπεργκ». Σύμφωνα με τους ενάγοντες, οι ενέργειες αυτές δεν καλύπτονται από τις διατάξεις περί θεμιτής χρήσης της αμερικανικής νομοθεσίας.
Πάντως, ένα από τα βασικότερα ζητήματα σε αυτές τις υποθέσεις είναι κατά πόσο η χρήση βιβλίων που προστατεύονται από πνευματικά δικαιώματα από τις τεχνολογικές εταιρείες θα δυσκολέψει τους συγγραφείς να πουλούν τα έργα τους ή θα επηρεάσει γενικότερα την αγορά.
Οι ενάγοντες υποστηρίζουν ότι τα AI μοντέλα της Meta μπορούν να δημιουργούν τόσο λεπτομερείς περιλήψεις έργων ώστε οι αναγνώστες να μην χρειάζεται πλέον να αγοράζουν τα πρωτότυπα βιβλία αλλά και να παράγουν πλήρως τεχνητά επιστημονικά άρθρα και μυθιστορήματα, επισημαίνοντας ότι ήδη πολλοί συγγραφείς πωλούν AI-generated έργα στο Amazon.
Επιπλέον, μια ανησυχία που εγείρουν επίσης οι συγγραφείς, όπως και ο Τάροου, είναι πως άλλοι χρησιμοποιούν AI για να δημιουργούν περιεχόμενο που προσομοιάζει στο δικό τους ιδιαίτερο ύφος γραφής.
«Βρίσκω εξοργιστικό και βαθιά ανησυχητικό το ότι μία από τις δέκα πλουσιότερες εταιρείες στον κόσμο χρησιμοποίησε εν γνώσει της πειρατικά αντίγραφα των βιβλίων μου, αλλά και χιλιάδων άλλων συγγραφέων, για να εκπαιδεύσει το Llama, το οποίο μπορεί και έχει ήδη παράγει ανταγωνιστικό υλικό, συμπεριλαμβανομένων έργων που υποτίθεται ότι είναι γραμμένα στο δικό μου ύφος», δήλωσε σχετικά ο Τάροου στους New York Times.
