Υπό τη σκιά της αντιπαράθεσης του καγκελάριου Μερτς με τον πρόεδρο Τραμπ, την οποία πάντως το Βερολίνο επιχειρεί τις τελευταίες ώρες να υποβαθμίσει, Ελλάδα και Γερμανία αναζητούν κοινό βηματισμό στον πυρήνα της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ, με πρωτεύοντα στόχο την επιτάχυνση του φιλόδοξου εγχειρήματος της ευρωπαϊκής αμυντικής αυτονομίας.

Στη σκιά της αντιπαράθεσης Βερολίνου – Ουάσινγκτον

Και όπως ήταν λογικό, η έκφραση προθέσεων του Λευκού Οίκου να αποσύρει χιλιάδες στρατιώτες από το γερμανικό έδαφος, αλλά και να μπλοκάρει την τοποθέτηση πυραύλων μεσαίου βεληνεκούς στην Ευρώπη, πυροδότησε έτι περαιτέρω την εν λόγω συζήτηση, γεγονός που αποτυπώθηκε στη συνάντηση και τις δημόσιες δηλώσεις των υπουργών Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη και Γιόχαν Βάντεφουλ χθες στην Αθήνα.

Ο κ. Γεραπετρίτης, αφού στάθηκε στην ανάγκη περαιτέρω προώθησης της στρατηγικής αυτονομίας της Ένωσης, ανέδειξε τη σημασία της ευρωαμερικανικής σχέσης, η οποία παρά τα προβλήματα- όπως είπε ο υπουργός Εξωτερικών- πρέπει να παραμείνει ενεργή, ως ο ισχυρός πυλώνας ασφαλείας και της νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας.

«Είναι προφανές ότι η ιδέα της στρατηγικής αυτονομίας, η οποία αναπτύσσεται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα βοηθήσει προς την κατεύθυνση αυτή, θα βοηθήσει την Ευρώπη να ενηλικιωθεί γεωπολιτικά, θα βοηθήσει όμως και στην πιο δίκαιη κατανομή των αμυντικών βαρών εντός της Συμμαχίας», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Γεραπετρίτης, ο οποίος επεσήμανε ότι η Γερμανία πρέπει να βρίσκεται δίπλα στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς ως «μεγάλη και ισχυρή ευρωπαϊκή χώρα, μπορεί να εγγυηθεί με την ενεργό συμμετοχή της, τη βιωσιμότητα της ευρωατλαντικής σχέσης». Αποτύπωσε έτσι την πάγια θέση της Αθήνας, αλλά και των περισσότερων Ευρωπαίων, ότι η ευρωπαϊκή άμυνα θα πρέπει να λειτουργήσει συμπληρωματικά με το ΝΑΤΟ και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Με διάθεση αποκλιμάκωσης της έντασης μεταξύ Καγκελαρίας και Λευκού Οίκου, ο Γερμανός υπουργός Εξωτερικών, αναφερόμενος στο ενδεχόμενο οι αμερικανικές απειλές να γίνουν πράξη, μίλησε για «μεμονωμένες κινήσεις» των Αμερικανών, οι οποίες δεν θα πρέπει να υπερτιμούνται.

«Απαιτούνται στενές συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες, για να δούμε ποια είναι η απόφαση η οποία έχει ληφθεί και πως εμείς θα ανταποκριθούμε προς αυτό», δήλωσε χαρακτηριστικά, χαρακτηρίζοντας πάντως το σκηνικό της αντιπαράθεσης ως πρόκληση για να αναπτυχθούν οι ευρωπαϊκές δυνατότητες στην άμυνα. «Και τα πράγματα στην Ουκρανία δείχνουν και έδειξαν ότι μπορεί κανείς να αναπτύξει στρατιωτική ικανότητα πολύ πιο γρήγορα από ότι γινότανε τις τελευταίες δεκαετίες στην Ευρώπη», συνέχισε ο κ. Βάντεφουλ, ο οποίος πάντως τις τελευταίες ώρες εμφανίζεται σαφώς πιο μετριοπαθής έναντι της Ουάσινγκτον, σε σχέση τόσο με τον καγκελάριο Μερτς, όσο και με τον υπουργό Άμυνας Μπόρις Πιστίριους.

Τα Στενά του Ορμούζ ως πεδίο δοκιμής για Ευρώπη και ΗΠΑ

Ερωτώμενοι οι δύο υπουργοί αν η επιχείρηση «Ελευθερία» των Ηνωμένων Πολιτειών για την απελευθέρωση των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ευκαιρία προκειμένου ν’ αναπτυχθεί παραλλήλως στην περιοχή και η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία- κίνηση που θα βελτίωνε τις ευρωαμερικανικές σχέσεις- η απάντηση ήταν σχεδόν κοινή. Ελλάδα και Γερμανία είναι έτοιμες να στείλουν δυνάμεις στο Ορμούζ, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας των Γάλλων και των Βρετανών, υπό τον όρο όμως να έχουν ολοκληρωθεί οι εχθροπραξίες.

«Θεωρούμε απαράδεκτο το γεγονός ότι αυτή τη στιγμή υπάρχει παρεμπόδιση της εξόδου των πλοίων, τα οποία βρίσκονται εντός του Κόλπου», υπογράμμισε ο κ. Γεραπετρίτης, υπενθυμίζοντας ότι εκτός από την επιχείρηση στην Ερυθρά Θάλασσα, «η Ελλάδα συμμετέχει σε όλες τις πρωτοβουλίες, όπως και η Γερμανία, για το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ – και στη βρετανική και στην γαλλική. Είμαστε σε διάθεση να συνεισφέρουμε στο μέλλον, όταν θα εξομαλυνθεί η κατάσταση, για να έχουμε εκεί αμυντικού χαρακτήρα, βοηθητική παρουσία».

Ο Γιόχαν Βάντεφουλ είπε, μάλιστα, ότι η Γερμανία έχει ήδη στην Ανατολική Μεσόγειο ειδικό ναρκαλιευτικό πλοίο, εκφράζοντας την πρόθεση των Ευρωπαίων να μετέχουν στις εγγυήσεις ασφαλείας στο Ορμούζ. «Η Γερμανία βρίσκεται στο πλευρό των ΗΠΑ ως συμμάχων μας αλλά θα πρέπει να περιμένουμε το αποτέλεσμα των συνομιλιών, τόνισε ο υπουργός Εξωτερικών, σε ένα σαφές άνοιγμα προς τους Αμερικανούς, υποστηρίζοντας τις θέσεις της Ουάσινγκτον και καλώντας το Ιράν να δεσμευτεί ότι θα διακόψει το πυρηνικό πρόγραμμά του.

Νέα παρέμβαση στο μείζον ζήτημα πραγματοποίησε και ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος συναντήθηκε επίσης με τον κ. Βάντεφουλ. Ο πρωθυπουργός έχει εδώ και καιρό δεσμευτεί ότι η Ελλάδα αφενός ως χώρα με τον ισχυρότερο εμπορικό στόλο, αφετέρου ως δύναμη που θέλει να συμμετέχει στα διεθνή φόρα των διαβουλεύσεων με τους μεγάλους παίκτες θα συμμετέχει ενεργά στη ναυτική δύναμη. Αυτή τη φορά όμως στάθηκε στην ανάγκη ν’ αποφευχθεί η επιβολή τετελεσμένων γεγονότων, όπως συμβαίνει στο Ορμούζ, όπου αναλόγως της πολιτικής τους εταιρείες πληρώνουν «διόδια» στους Φρουρούς της Επανάστασης προκειμένου τα πλοία τους να εξέρχονται των Στενών.

«Όχι μόνο ως ευρωπαϊκή χώρα, αλλά και ως χώρα με ηγετική θέση στη ναυτιλία, θεωρούμε επιτακτική ανάγκη να μην τεθεί κάποιο προηγούμενο, όχι μόνο στην περιοχή, αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο», ήταν η ακριβής αποστροφή του κ. Μητσοτάκη. Υπενθυμίζεται ότι για το ζήτημα καταβολής χρημάτων από Έλληνες εφοπλιστές στους Φρουρούς είχε ερωτηθεί ο κ. Γεραπετρίτης σε συνέντευξη που παραχώρησε στο CNN από το Φόρουμ των Δελφών, με τους Αμερικανούς να εκτιμούν ότι ουδεμία ευρωπαϊκή δύναμη πρέπει να επιτρέπει σε εγχώριες εταιρείες της να χρηματοδοτεί «τρομοκρατικές οργανώσεις».

Οι στενές γερμανοτουρκικές σχέσεις

Παλαιά αιτία αντιπαράθεσης μεταξύ Αθήνας- Βερολίνου, οι στενές γερμανοτουρκικές σχέσεις τέθηκαν στο τετ α τετ των δύο υπουργών, με τον κ. Γεραπετρίτη να εκφράζει για ακόμα μια φορά δημοσίως τη θέση ότι η Ελλάδα δεν δύναται να παρεμβαίνει στις υποθέσεις τρίτων κρατών, οφείλει όμως να θέτει να όρους, τουλάχιστον όσον αφορά τη χρήση των εξοπλισμών.

«Εκείνο το οποίο θεωρούμε ότι είναι αναγκαίο κατ’ ελάχιστον, είναι να διασφαλίζεται ότι τα συστήματα αυτά για τα οποία γίνεται προμήθεια σε τρίτες χώρες, δεν θα αξιοποιούνται σε βάρος συμμάχου χώρας», διαμήνυσε ο υπουργός Εξωτερικών, ο οποίος μάλιστα συνέδεσε το ζήτημα με την κοινή ευρωπαϊκή άμυνα, καθώς ως γνωστόν η Γερμανία πίεζε την Ελλάδα ν’ ανοίξει το δρόμο στη συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα SAFE.

Όπως έλεγε ανώτερη διπλωματική πηγή μετά τη συνάντηση των δύο ανδρών, «σε όλη την Ευρώπη είναι πλέον ξεκάθαρο ότι δεν είναι δυνατόν χώρα που απειλεί κράτος- μέλος της Ε.Ε. με πόλεμο να συμμετέχει απρόσκοπτα στα αμυντικά προγράμματα».

Τέλος, όπως συμβαίνει σε κάθε συνάντηση Ελλήνων με Γερμανούς αξιωματούχους, ο κ. Γεραπετρίτης τοποθετήθηκε και πάλι για το ζήτημα των αποζημιώσεων, χωρίς όμως να κάνει ρητή δημόσια αναφορά. «Χτίζουμε το κοινό μας μέλλον, αναγνωρίζοντας την ιστορία. Για τις ανεπούλωτες πληγές που χάραξαν την πιο ζοφερή περίοδο της σύγχρονης ιστορίας, είναι καιρός να εργαστούμε από κοινού ώστε να κλείσουν», ανέφερε χαρακτηριστικά ο κ. Γεραπετρίτης. Απ’ τη γερμανική πλευρά, πάντως, τίποτα δεν προμηνύει αλλαγή στάσης.