«Έχουμε τον πλήρη έλεγχο των Στενών του Ορμούζ» έγραψε ο Ντόναλντ Τραμπ στα κοινωνικά δίκτυα. Το παράδοξο είναι ότι και το Ιράν έχει ανακοινώσει ότι ελέγχει τα Στενά και τα έχει κλείσει. Στην πραγματικότητα και οι δύο χώρες έχουν τον έλεγχο των Στενών με διαφορετικό τρόπο. Οι ΗΠΑ με τον ναυτικό αποκλεισμό δεν αφήνουν την είσοδο και την έξοδο, ενώ το Ιράν ελέγχει τη διέλευση εντός.
Όμως στην περίπτωση του Ιράν υπάρχει το τεράστιο αγκάθι των ναρκών. Οι νάρκες είναι οικονομικές για να κατασκευαστούν και εξαιρετικά δαπανηρές και χρονοβόρες για να εξουδετερωθούν.
Ο Τραμπ έγραψε πρόσφατα ότι έχει διατάξει «να πυροβολούν και να σκοτώνουν» οποιοδήποτε πλοίο, όσο μικρό και να είναι, το οποίο τοποθετεί νάρκες στα Στενά. Και ότι τα αμερικανικά ναρκαλιευτικά καθαρίζουν τα Στενά και η δραστηριότητά τους θα τριπλασιαστεί.
Πόσο εφικτό όμως είναι αυτό το «καθάρισμα»;
Καταρχήν δεν είναι ξεκάθαρο πόσες νάρκες και τι είδους έχει ποντίσει το Ιράν. Σύμφωνα με στρατιωτικές πληροφορίες, το Ιράν τοποθέτησε περίπου 20 νάρκες, δύο εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου. H Υπηρεσία Πληροφοριών Άμυνας των ΗΠΑ εκτιμά ότι το Ιράν έχει περισσότερες από 5.000 νάρκες σε απόθεμα.
Υπάρχουν τέσσερις βασικές κατηγορίες ναρκών. Οι νάρκες βυθού, που εκρήγνυνται όταν ένα πλοίο περάσει από πάνω τους, οι αγκυροβολημένες, που είναι στερεωμένες στο βυθό με αλυσίδα ή καλώδιο και στέκονται σε συγκεκριμένο βάθος κοντά στην επιφάνεια, οι παρασυρόμενες, που κινούνται ελεύθερα με τα θαλάσσια ρεύματα, και οι νάρκες-βδέλλες, που προσκολλώνται χειροκίνητα στο σώμα ενός πλοίου.
Οι Αμερικανοί εκτιμούν ότι το Ιράν έχει χρησιμοποιήσει νάρκες βυθού και νάρκες αγκυροβολημένες.
Το δόγμα της «ζώνης κινδύνου»
Τα Στενά του Ορμούζ έχουν 167 χιλιόμετρα μήκος και 39 χιλιόμετρα πλάτος στο στενότερο σημείο τους. Οι Φρουροί της Επανάστασης δημοσίευσαν στις 9 Απριλίου χάρτη «ζώνης κινδύνου» ο οποίος υποδηλώνει ότι ένα μεγάλο, κεντρικό τμήμα της πλωτής οδού είναι διάσπαρτο με νάρκες.
Με αυτόν τρόπο αναγκάζουν τα πλοία να χρησιμοποιούν συγκεκριμένη διαδρομή που ορίζουν οι ίδιοι, επιλέγοντας ποιος μπορεί να περάσει. Υπάρχουν πληθώρα αναφορές ότι σε ορισμένες περιπτώσεις ζητάνε κόμιστρα διέλευσης, ενώ στα ιρανικά μέσα ανακοινώσανε ότι έχουν λάβει ήδη μία πληρωμή, σε μετρητά, χωρίς να αναφέρουν το ποσό ή την προέλευσή του.
Με την υπόθεση ότι έχουν τοποθετηθεί νάρκες, πώς «καθαρίζονται»;
Υπάρχουν δύο βασικές κατηγορίες. Η μία είναι το «κυνήγι» ναρκών που αφορά τον εντοπισμό και την ταυτοποίησή τους με τη χρήση σόναρ υψηλής συχνότητας, υποβρύχια drones και ελικόπτερα. Η δεύτερη είναι η ναρκαλιεία, δηλαδή η καταστροφή και η απενεργοποίηση των ναρκών.
Ανάλογα με τον τύπο της νάρκης υπάρχουν διαφορετικές μέθοδοι εξουδετέρωσης όπως οι ακουστικές συσκευές, που κάνουν τις νάρκες να εκρήγνυνται γιατί νομίζουν ότι περνάει πλοίο, και οι κόπτες καλωδίων, όπου η νάρκη αναδύεται στην επιφάνεια και καταστρέφεται με πυρά και αναλώσιμα υποβρύχια ρομπότ.
Δηλαδή δεν είναι απλό. Και όλα τα παραπάνω προϋποθέτουν ότι θα υπάρχει ασφαλής πρόσβαση στην περιοχή επιχειρήσεων, κάτι πολύ δύσκολο αν δει κανείς την ακτογραμμή του Ιράν που το διευκολύνει να επιχειρεί σε όλη την περιοχή.
Το χρονοδιάγραμμα του καθαρισμού
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (USCENTCOM), ήδη από τις 11 Απριλίου, ενημέρωσε ότι αντιτορπιλικά κατευθυνόμενων βλημάτων του Ναυτικού των ΗΠΑ πραγματοποίησαν επιχειρήσεις με σκοπό τη δημιουργία ενός νέου περάσματος και ότι σύντομα θα μοιραστούν αυτό το ασφαλές μονοπάτι με τη ναυτιλιακή βιομηχανία για να ενθαρρύνουνε την ελεύθερη ροή του εμπορίου. Το σύντομα όμως είναι μια έννοια σχετική.
Σύμφωνα με εμπιστευτικές εκτιμήσεις του Πενταγώνου που διέρρευσαν στον τύπο -τις οποίες δεν επιβεβαιώνει- θα χρειαστούν μήνες, έως και έξι, για να εξουδετερωθούν οι νάρκες.
Είναι συνεπώς μια δύσκολη, πολύπλοκη, δαπανηρή και χρονοβόρα διαδικασία. Ακόμα και αν μαγικά ο πόλεμος τελείωνε αύριο το πρωί, η εξουδετέρωση των ναρκών θα διαρκέσει πολύ καιρό, δίνοντας στο Ιράν ένα στρατηγικό πλεονέκτημα.
Οι ΗΠΑ έχουν ξαναζήσει παρόμοιο σενάριο, με τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ την δεκαετία του 1980. Παρά τη στρατιωτική υπεροπλία τους, στον τομέα εξουδετέρωσης ναρκών χρειάστηκε να ζητήσουν τη βοήθεια των συμμάχων τους. Και αυτή τη φορά ο Τραμπ έχει κάνει έκκληση για βοήθεια, λόγω και του ότι οι αμερικανικές εξειδικευμένες δυνάμεις αντιναρκικής καταπολέμησης έχουν «ατροφήσει» εδώ και αρκετές δεκαετίες.
Χώρες όπως η Γαλλία, η Αγγλία, η Γερμανία, η Ιταλία, το Βέλγιο και η Ολλανδία έχουν την τεχνολογία και είναι διατεθειμένες να συνεισφέρουν σε μια διεθνή πρωτοβουλία προκειμένου να καθαριστούν τα Στενά από τις νάρκες. Ωστόσο, οι χώρες που θέλουν να συμμετάσχουν έχουν ξεκαθαρίσει, σε διαφορετικούς τόνους, ότι πρόκειται για αμυντική πρωτοβουλία, η οποία δεν σηματοδοτεί εμπλοκή τους στον πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και ότι οι επιχειρήσεις θα προχωρήσουν όταν θα υπάρχει βιώσιμη κατάπαυση του πυρός και κατάλληλες συνθήκες ασφαλείας.
Με λίγα λόγια, το ναρκοπέδιο των Στενών θα αργήσει πολύ να επανέλθει στην πρότερη κατάσταση.
