Γνώρισα τον Κυριάκο Σφέτσα, πριν κάποια χρόνια για τις ανάγκες συνέντευξης στο Βήμα της Κυριακής, σε κάποιο καφέ στο Χαλάνδρι. Θα μπορούσα να τον χαρακτηρίσω ήρεμη δύναμη. Σαφής στις απαντήσεις του, με χιούμορ και άποψη ήταν από τους ανθρώπους που σε κέρδιζε από τις πρώτες στιγμές.

Ο Κυριάκος Σφέτσας, στην πολυσχιδή διαδρομή του, κατάφερε όχι μόνο να καταγραφεί από τους σημαντικότερους avant-garde συνθέτες της Ελλάδας, αλλά κατόρθωσε ως πρωτοπόρος δημιουργός να συγχωνεύσει το ροκ με την τζαζ και την ελληνική παράδοση. Πρωτότυπος στις συνθέσεις δεν μηρύκασε, δεν έκλεψε ιδέες αλλά δημιούργησε πάνω σε λευκό χαρτί.

Η συνθετική του εργασία διακρίνεται για την ποικιλία των μουσικών κατευθύνσεων  και της μοναδικής του ικανότητας για αυτοσχεδιασμό και πειραματισμό. Ο Κυριάκος Σφέτσας, αντιμετώπιζε την μουσική διαλεκτικά. Ανάπτυξη, αντίθεση και τελικά σύνθεση των μουσικών ιδεών του. Οι εργασίες του διακατέχονταν από διάλογο αντίρροπων στοιχείων, τα οποία οδηγούσαν σε νέα μουσική ενότητα.

Η διαλεκτική του Κυριάκου Σφέτσα

Η δημιουργική μουσική συναντούσε με τέτοιο τρόπο την ελληνική παράδοση (στη μουσική προφανώς) ώστε, για παράδειγμα, αυτά τα δύο αντίθετα θέματα παρουσιάζονται συγκρούονται και τελικά επιλύονται (ενώνονται) αντικατοπτρίζοντας την διαλεκτική διαδικασία. Θέση / αντίθεση / σύνθεση. Η διαλεκτική του όμως στην σύνθεση δεν ήταν μόνο δομική αλλά (και) διαδικασία συναισθηματικής και αισθητικής εμπειρίας.

Όπως μάλιστα αναφέρει στο Βήμα, «είμαστε όλοι δεμένοι με την παράδοση και κυρίως με το κομμάτι εκείνο που έχει να κάνει με την δημιουργικότητα. Ο καθένας μας βέβαια με τον δικό του τρόπο, αφού αντιλαμβανόμαστε το παρελθόν σε σχέση με το σήμερα, μέσα από τον προσωπικό μας ξεχωριστό τρόπο». Με ξεχωριστό τρόπο και ο Κυριάκος Σφέτσας, το οριοθέτησε στην πράξη μέσω της Greek Fusion Orchestra. Oπως σημειώνει και ο ίδιος «έθεσα 40 χρόνια πριν το ζήτημα μιας νέας μουσικής μας ύπαρξης. Μιας μουσικής που θα ήταν ελληνική και παγκόσμια.».

Όπως καταδεικνύει με απόλυτη πιστότητα τον τρόπο σύνδεσης της παραδοσιακής μουσικής με την progressive jazz.  Στο Greek Fusion Orchestra  Vol 1. παρουσιάζονται ανέκδοτες συνθέσεις του από το δεύτερο μισό των 70s και η εργασία ολοκληρώνεται με το Vol. 2. Ο συνθέτης χωρίς να καταδυναστεύει την παραδοσιακή μουσική ή να την «χαλάει» την πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα.

To λαϊκό fusion και η συνεργασία με τη Γώγου

Αφήνει στην άκρη κάθε φολκλόρ ιδέα και την μετατρέπει σε fusion jazz. Ελευθερία συνθετική ενώ αναδύεται με μαστοριά και η πειραματική διάθεση των μουσικών, χωρίς να δημιουργείται στον ακροατή το αίσθημα της κόπωσης. Ο συνθέτης γυρίζει την πλάτη στον… ακαδημαϊσμό και καταθέτει γήινες μουσικές. Δεν ξεχνά το φανκ, το ενώνει με την τζαζ και αφήνει όπου χρειάζεται τα πνευστά να αναπνεύσουν και το πιάνο να κάνει παιχνίδι. Οι τζάζι φανκιές «Γύφτικο Μοτίβο» (Gypsy Pattern) και «Με παραδοσιακό τρόπο» (On A Folke Mode) θα μπορούσαν να ακούγονταν σε κάθε μπαρ.

Το 1980, στο σάουντρακ της ταινίας –έχει γράψει μουσικές για τον θέατρο και τον κινηματογράφο-  «Παραγγελιά», ο Κυριάκος Σφέτσας, δομεί και αποδομεί την λαϊκή μουσική, για να δημιουργήσει το μουσικό του σύμπαν. «Στο δρόμο» (σάουντρακ άλμπουμ επίσης από την «Παραγγελιά» ) η πανκ απαγγελία της Κατερίνας Γώγου στα αστικά αδιέξοδα, συναντά το κλαρινέτο, το πιάνο, το ηλεκτρικό μπάσο και το σαντούρι, ως στοιχεία θεσμικά στοιχεία για να αποδοθεί το κλίμα της ταινίας.

Τα παραπάνω, αποτυπώνουν το εύρος της δημιουργίας του Κυριάκου Σφέτσα, που επίσης έχει γράψει έργα μουσικής δωματίου, ηλεκτρονικής, έργα για σόλο όργανα. Όλο το έργο του αλλά και η στάση της ζωής του, θα μπορούσε να τον χαρακτηρίσει ως πολεμιστή του ωραίου (αλλά και του σύνθετου).