Η ελληνική κτηνοτροφία βρίσκεται σε κρίσιμη κατάσταση, τόσο λόγω της ευλογιάς των αιγοπροβάτων όσο και λόγω του αφθώδους πυρετού. Η δεύτερη ζωονόσος θεωρείται από τις πιο σοβαρές, καθώς μπορεί να «χτυπήσει» όλα τα δίχηλα, δηλαδή, πέρα από τα αιγοπρόβατα, και τα βοοειδή και τους χοίρους. Παρά το γεγονός ότι, προς το παρόν, η ασθένεια έχει περιοριστεί στη Λέσβο, οι φόβοι για εξάπλωση παραμένουν έντονοι και διαρκείς, όπως τόνισε και ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτης Σχοινάς, στη σημερινή ενημέρωση του υπουργείου.

Όπως επισημάνθηκε, υπό αυτές τις συνθήκες το πρόβλημα δεν είναι μόνο τοπικό, ή εθνικό, αλλά και ευρωπαϊκό, καθώς ελλοχεύει ο κίνδυνος ο αφθώδης πυρετός να «ξεφύγει» από το νησί. Ο αρμόδιος Υπουργός επισήμανε πως «δεν είναι ώρα για την απόδοση ευθυνών· αντιθέτως, είναι ώρα μάχης και διαχείρισης της κρίσης». Ο Μαργαρίτης Σχοινάς τόνισε, δε, ότι το νέο σχέδιο για την αντιμετώπιση αυτής της «κορυφαίας κρίσης», όπως χαρακτήρισε την κατάσταση, βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες, ενώ τα μέτρα αναμένεται να ενισχυθούν περαιτέρω τις επόμενες ημέρες.

Οι 4 πυλώνες των νέων μέτρων για τον αφθώδη πυρετό

Τα μέτρα στήριξης, αλλά και αντιμετώπισης του αφθώδους πυρετού βασίζονται:

  • στις αποζημιώσεις για τα θανατωμένα ζώα: Όπως διευκρινίστηκε οι αποζημιώσεις θα δίνονται ανά ζώο (σ.σ. σύμφωνα με τις προβλέψεις του ισχύοντος πλαισίου) και θα γίνουν προσπάθειες, ώστε να δίνονται σε ένα ενιαίο πλαίσιο, γρήγορα και καθαρά. Όπως ορίζεται, θα καλύπτονται όλοι οι κτηνοτρόφοι, οι οποίοι θανάτωσαν τα ζώα τους στο πλαίσιο βιοασφάλειας [σ.σ. Κάλυψη ανά ζώο, σύμφωνα με το άρθρο 8 της ΚΥΑ 44441/2026 (ΦΕΚ 971/Β/20.2.2026)].
  • στις αποζημιώσεις για την απώλεια εισοδήματος: Για τα θανατωμένα αιγοπρόβατα προβλέπεται επιπλέον αποζημίωση για απώλεια εισοδήματος, με το πλαίσιο που εφαρμόστηκε και στην επιζωοτία της ευλογιάς των αιγοπροβάτων και της πανώλης των μικρών μηρυκαστικών. Σύμφωνα με τους αρμόδιους του υπουργείου, θα δίνονται: α) 70 ευρώ για τα αιγοπρόβατα που θανατώθηκαν άνω των 6 μηνών, 35 ευρώ για αμνούς ή ερίφια έως 6 μηνών, καθώς και 35 ευρώ για κριούς ή τράγους αναπαραγωγής άνω των 6 μηνών [σ.σ. ΚΥΑ 336780/2025 Αποζημίωση παραγωγών για την απώλεια εισοδήματος που υφίστανται λόγω της έξαρσης της επιζωοτίας]. Στόχος αυτού του μέτρου είναι να στηριχθούν οι πληγέντες κτηνοτρόφοι για την απώλεια εισοδήματος.
  • στις αποζημιώσεις για τις ζωοτροφές: Θα δίνεται ενίσχυση de minimis στις ζωοτροφές, δηλαδή για το σύνολο των κτηνοτρόφων της Λέσβου που βρίσκονται εντός των ζωνών των περιοριστικών μέτρων μετακινήσεων προβλέπεται ενίσχυση για το αυξημένο κόστος ζωοτροφών [σ.σ. Το πλαίσιο ορίστηκε με την ΚΥΑ 208989/2025 (ΦΕΚ 4202/Β/1.8.2025) και θα τροποποιηθεί ανάλογα για τον αφθώδη πυρετό στη Λέσβο].
  • στις αποζημιώσεις για το γάλα: Θα δίνεται πρόσθετη αποζημίωση για το γάλα, δηλαδή σχεδιάζεται ειδική αποζημίωση για το γάλα που καταστρέφεται ή δεν παράγεται εξαιτίας των μέτρων κατά του αφθώδους πυρετού. Η ρύθμιση προωθείται σε συντονισμό με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Μάλιστα, για αυτό το μέτρο αναμένεται να δοθούν περισσότερες διευκρινίσεις το προσεχές διάστημα. Η στήριξη δεν περιορίζεται στα θανατωμένα ζώα, αλλά καλύπτει και το λειτουργικό κόστος και τις παράπλευρες απώλειες.

Στόχος όλων αυτών των μέτρων, σύμφωνα με τους αρμόδιους του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, είναι να στηριχθούν ουσιαστικά και άμεσα οι παραγωγοί που πλήττονται από τα μέτρα κατά της νόσου. Ενώ αξίζει να αναφερθεί, ότι μέσα από τα δύο τελευταία γίνεται σαφές, πως η στήριξη δεν περιορίζεται στα θανατωμένα ζώα, αλλά καλύπτει ως έναν βαθμό και το λειτουργικό κόστος και τις παράπλευρες απώλειες.

Ο Μαργαρίτης Σχοινάς, υπογράμμισε ότι ο σχεδιασμός των μέτρων έγινε με τη συμβολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αντλώντας τεχνογνωσία από χώρες με μεγάλη εμπειρία στη διαχείριση της συγκεκριμένης νόσου. Παράλληλα, έστειλε ένα σαφές μήνυμα προς όλους τους εμπλεκόμενους: «Τα μέτρα αυτά δεν θα έχουν το επιθυμητό αποτέλεσμα, εάν δεν τηρηθούν απαρέγκλιτα τα αυστηρά πρωτόκολλα βιοασφάλειας και δεν διενεργηθούν οι απαραίτητοι έλεγχοι. Για τον λόγο αυτό, η συνεργασία όλων των φορέων, των παραγωγών και των τοπικών αρχών κρίνεται επιβεβλημένη».

Τα 8 εκ. ευρώ και οι 30 κτηνίατροι

Η κρίσιμη κατάσταση που αντιμετωπίζει η Λέσβος απαιτεί ψυχραιμία, αυστηρή τήρηση των μέτρων και συνεχή στήριξη όσων πλήττονται από τις επιπτώσεις των μέτρων κατά της διασποράς της νόσου, ενώ μετά το πέρας συνάντησης που είχαν οι αρμόδιοι φορείς του νησιού μαζί με εκπροσώπους του ΥΠΑΑΤ, ανακοινώθηκε η προετοιμασία σχεδίου για την μερική άρση της απαγόρευσης διακίνησης τυριού από την Λέσβο, υπό αυστηρές προϋποθέσεις και προδιαγραφές μέτρων βιοασφάλειας.

Επίσης, αποφασίστηκε η μετάβαση 10 κτηνιάτρων του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ για να συνδράμουν στην κλινική επιτήρηση, κατόπιν εντολής του Υπουργού, και η λειτουργία μιας ομάδας διαχείρισης κρίσης στο νησί που θα συντονίζει το σύνολο των επιτόπιων δράσεων. Την ίδια ώρα, 13 στρατιωτικοί κτηνίατροι θα μεταβούν στο νησί και συγκεκριμένα στις «κόκκινες περιοχές», ενώ 7 θα συνδράμουν περιφερειακά.

Επιπλέον, στην ίδια σύσκεψη, συζητήθηκαν τα πρόσφατα μέτρα στήριξης ύψους 8 εκ. ευρώ προς τα τυροκομεία, πρόκειται για ειδικό πρόγραμμα ενίσχυσης de minimis [σ.σ. ΚΥΑ 92423/2026 (ΦΕΚ 2146/Β/16.4.2026)]. Η αποζημίωση καλύπτει επιχειρήσεις παραγωγής τυριού που επηρεάστηκαν από την απαγόρευση διάθεσης γαλακτοκομικών προϊόντων, λόγω των κρουσμάτων το διάστημα 15 Μαρτίου με 5 Απριλίου.

Πώς θα διακινείται το τυρί από τη Λέσβο;

Το ΥΠΑΑΤ προετοιμάζει σχέδιο για μερική άρση της απαγόρευσης διακίνησης τυριού από τη Λέσβο, υπό αυστηρές προϋποθέσεις και προδιαγραφές μέτρων βιοασφάλειας.

  • Αυστηρές προϋποθέσεις: Η όποια άρση θα γίνει μόνο στο πλαίσιο αυστηρά καθορισμένων όρων και διαδικασιών βιοασφάλειας.
  • Καμία επίπτωση στην ασφάλεια: Προϋπόθεση είναι να διασφαλίζεται πλήρως ότι δεν δημιουργείται κίνδυνος διασποράς της νόσου εκτός νησιού.
  • Στήριξη της τοπικής οικονομίας: Στόχος είναι να στηριχθούν οι επιχειρήσεις και η αγορά της Λέσβου χωρίς να υπονομεύεται η προσπάθεια ελέγχου της νόσου.

Τι ισχύει για τον εμβολιασμό;

Στο ερώτημα, εάν προβλέπεται η κυβέρνηση αποφασίσει να προχωρήσει στον εμβολιασμό, ώστε να περιορίσει την εξάπλωση, η αρμόδια της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας του ΥΠΑΑΤ, Μαίρη Γιαννιού, ξεκαθάρισε ότι δεν είναι ακόμη η κατάλληλη στιγμή. Ειδικότερα, διευκρίνισε ότι ο εμβολιασμός είναι ένα συμπληρωματικό μέτρο, όχι η άμεση λύση, «προτεραιότητα αποτελεί η ολοκλήρωση της επιτήρησης και η εκρίζωση της νόσου».

Τέλος, έκκληση στις τοπικές αρχές της Λέσβου και στους παραγωγούς να συνεργασθούν με την Πολιτεία για την εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας, ώστε να καταστεί δυνατός ο περιορισμός και η εκρίζωση του αφθώδους πυρετού, απηύθυνε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτης Σχοινάς. Την ώρα της ενημέρωσης, η Λέσβος παρέμενε αποκομμένη και με ελλείψεις στην τροφοδοσία.

Μάλιστα, στον Μεσότοπο εντωμεταξύ, οι κτηνοτρόφοι είναι εξαγριωμένοι. Σε χθεσινή σύσκεψη τους αποφάσισαν να μην επιτρέψουν την θανάτωση των ζώων και να κάνουν μπλόκο στην περιοχή για να μην επιτρέψουν τους κτηνιατρικούς ελέγχους στα κοπάδια τους.

Η επιδημιολογική εικόνα

Τα κρούσματα του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο την περίοδο 15 Μαρτίου μέχρι τις 17 Απριλίου ήταν:

  • 43 επιβεβαιωμένα κρούσματα,
  • 54 προσβεβλημένες εκτροφές,
  • υπάρχουν γύρω στα 10.000 αιγοπρόβατα και βοοειδή που θανατώθηκαν,
  • πάνω από 420 εκτροφές στις οποίες έγινε κλινική επιτήρηση,
  • 11.652 που εξετάστηκαν με αιμοληψία και
  • πάνω από 20.000 δείγματα που ελέγχθηκαν εργαστηριακά.

«Η παρούσα εικόνα αποτυπώνει την τρέχουσα επιδημιολογική κατάσταση στη Λέσβο και εξηγεί γιατί απαιτείται συνδυασμός αυστηρών μέτρων και άμεσης οικονομικής στήριξης», σημείωσαν οι αρμόδιοι του ΥΠΑΑΤ.

Σε επίθεση κατά της Κυβέρνησης προχώρησε ο ανεξάρτητος ευρωβουλευτής και μέλος των Επιτροπών Προϋπολογισμού, Περιβάλλοντος και Ασφάλειας Τροφίμων, Νικόλας Φαραντούρης, από τη Λέσβο κάνοντας λόγο για «κτηνοτροφία, ώρα μηδέν».

Σε δηλώσεις του από το λιμάνι της Μυτιλήνης παρουσία εκατοντάδων συγκεντρωμένων κτηνοτρόφων, τόνισε:

«Είμαι σε ένα νησί όπου οι κτηνοτρόφοι μας – και μαζί όλη η τοπική κοινωνία και οικονομία – πλήττονται βάναυσα από τον αφθώδη πυρετό. Το νησί αποκλεισμένο, 10.000 ζωντανά θανατωμένα, καραντίνα για όλα τα προϊόντα ζωικής παραγωγής, ζημίες που υπολογίζονται σε πάνω από 60 εκ ευρώ. Και ο αρμόδιος μέχρι προχθές Υφυπουργός να ασχολείται επί 15ημερο με το απολυτήριό του. Ένα ολόκληρο νησί, από τα πιο σημαντικά κτηνοτροφικά μέρη της πατρίδας μας, στο χείλος της καταστροφής. Μίλησα με κτηνοτρόφους, αγρότες και εκπροσώπους φορέων, επισκέφθηκα κτηνοτροφικές μονάδες, συναντήθηκα με τον Περιφερειάρχη και τους Δημάρχους Μυτιλήνης και Καλλονής και κυρίως με τον κόσμο, τους εξοργισμένους και σε απόγνωση κτηνοτρόφους που κλαίνε το βιός τους».