Οι ΗΠΑ και το Ιράν συμφώνησαν την Τρίτη σε μια εκεχειρία διάρκειας δύο εβδομάδων, μόλις μία ώρα πριν λήξει η προθεσμία που είχε θέσει ο Ντόναλντ Τραμπ για την «ολοκληρωτική καταστροφή» του Ιράν, με την Τεχεράνη να δέχεται να ανοίξει προσωρινά τα Στενά του Ορμούζ.

Το Ισραήλ συμφώνησε επίσης με την εκεχειρία, σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο. Κατά την ανακοίνωση της αναστολής της κλιμάκωσης των επιθέσεων, ο Τραμπ δήλωσε ότι έχει λάβει από το Ιράν ένα σχέδιο δέκα σημείων, το οποίο χαρακτήρισε «λειτουργική βάση για διαπραγμάτευση».

Τι περιλαμβάνει το σχέδιο 10 σημείων του Ιράν;

Σύμφωνα με τα ιρανικά κρατικά μέσα, η Τεχεράνη θα αποδεχθεί τη λήξη του πολέμου μόνο εφόσον οριστικοποιηθούν οι όροι βάσει ενός σχεδίου ειρήνης δέκα σημείων, που φέρεται να διαβιβάστηκε στον Λευκό Οίκο μέσω πακιστανών διαμεσολαβητών.

Το σχέδιο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων:

  • Άρση όλων των πρωτογενών και δευτερογενών κυρώσεων κατά του Ιράν
  • Διατήρηση του ελέγχου των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν
  • Απόσυρση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από τη Μέση Ανατολή
  • Τερματισμό των επιθέσεων κατά του Ιράν και των συμμάχων του
  • Αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων
  • Απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ που θα καθιστά τη συμφωνία δεσμευτική

Στην ιρανική εκδοχή του σχεδίου περιλαμβάνεται επίσης η φράση «αποδοχή του εμπλουτισμού» για το πυρηνικό πρόγραμμα, η οποία ωστόσο απουσίαζε από τις αγγλόφωνες εκδοχές που διανεμήθηκαν σε δημοσιογράφους.

Τι σημαίνει η εκεχειρία για τα Στενά του Ορμούζ;

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι θα επιτρέπεται η ασφαλής διέλευση πλοίων υπό την εποπτεία των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων, χωρίς να είναι σαφές αν αυτό συνεπάγεται με πλήρη άρση του ελέγχου.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το σχέδιο επιτρέπει στο Ιράν και το Ομάν να επιβάλλουν τέλος έως και 2 εκατομμύρια δολάρια ανά πλοίο που διέρχεται, με τα έσοδα να κατευθύνονται στην ανοικοδόμηση.

Σε περίπτωση αποτυχίας των συνομιλιών, η Τεχεράνη ενδέχεται να επαναφέρει το κλείσιμο των Στενών.

Θα αποδεχθούν οι ΗΠΑ το σχέδιο;

Οι σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών, ιδιαίτερα στο ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος, εξακολουθούν να αποτελούν βασικό εμπόδιο. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το αίτημα του Ιράν να διατηρήσει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, κάτι που δεν ίσχυε πριν από τη σύγκρουση.

Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Μέρφι δήλωσε στο CNN: «Αν αυτή η συμφωνία δίνει στο Ιράν τον έλεγχο των Στενών, τότε πρόκειται για μια καταστροφική εξέλιξη για τον κόσμο».

Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει σχολιάσει ευθέως τα αιτήματα, σημειώνοντας ωστόσο ότι οι ΗΠΑ θα βοηθήσουν στη διαχείριση της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.

Αναλυτές εκτιμούν ότι οι ιρανικές απαιτήσεις δύσκολα θα γίνουν αποδεκτές στο σύνολό τους και θα αποτελέσουν τη βάση για περαιτέρω διαπραγματεύσεις.

Συμμετέχει το Ισραήλ στη συμφωνία;

Το γραφείο του πρωθυπουργού του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ανακοίνωσε ότι στηρίζει την αμερικανική απόφαση για παύση των επιθέσεων για δύο εβδομάδες, διευκρινίζοντας ότι η εκεχειρία δεν περιλαμβάνει τον Λίβανο.

Το Ισραήλ ζήτησε από την Τεχεράνη να ανοίξει άμεσα τα Στενά και να σταματήσει επιθέσεις κατά των ΗΠΑ, του ίδιου και άλλων χωρών της περιοχής, ενώ επανέλαβε ότι στηρίζει τις προσπάθειες να μην αποτελεί το Ιράν πυρηνική απειλή.

Η ισραηλινή επιχείρηση στον Λίβανο έχει προκαλέσει τουλάχιστον 1.500 θανάτους και τον εκτοπισμό 1,2 εκατομμυρίων ανθρώπων, μετά την εμπλοκή της Χεζμπολάχ στον πόλεμο.

Τι ακολουθεί;

Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, ανακοίνωσε ότι κάλεσε αντιπροσωπείες των ΗΠΑ και του Ιράν σε συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ την Παρασκευή.

Η Τεχεράνη δήλωσε ότι θα συμμετάσχει, ενώ ο Λευκός Οίκος εξετάζει το ενδεχόμενο απευθείας επαφών, χωρίς να έχει οριστικοποιηθεί κάτι.

Τι προηγήθηκε της απόφασης Τραμπ;

Λίγο πριν τη λήξη της προθεσμίας, ο Σεχμπάζ Σαρίφ κάλεσε τον Τραμπ να την παρατείνει κατά δύο εβδομάδες για να δοθεί χρόνος στη διπλωματία, ζητώντας παράλληλα από το Ιράν να ανοίξει προσωρινά τα Στενά.

Η Κίνα, βασικός εμπορικός εταίρος του Ιράν, φέρεται να ενθάρρυνε την Τεχεράνη να κινηθεί προς εκεχειρία. Ο Τραμπ δήλωσε ότι πιστεύει πως το Πεκίνο συνέβαλε στην έναρξη των διαπραγματεύσεων.

Την ίδια ώρα, με τις ενδιάμεσες εκλογές να πλησιάζουν, η δημοτικότητα του Τραμπ βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο, ενώ δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειοψηφία των Αμερικανών αντιτίθεται στον πόλεμο και ανησυχεί για την αύξηση των τιμών των καυσίμων.