Στις άνυδρες περιοχές της Μέσης Ανατολής, το νερό συχνά λέγεται ότι είναι πιο πολύτιμο από το πετρέλαιο. Η εξέλιξη της σύγκρουσης με το Ιράν περιλαμβάνει μεταξύ άλλων επιθέσεις σε υποδομές ύδρευσης – ένα ισχυρό, ευαίσθητο και επικίνδυνο μέσο πολέμου, σε μια περιοχή όπου το νερό είναι σε έλλειψη.
Τα πρόσφατα περιστατικά στον Περσικό Κόλπο είναι ενδεικτικά. Οι ιρανικές αρχές κατηγόρησαν τις ΗΠΑ για πλήγμα σε μονάδα αφαλάτωσης στο νησί Κεσμ, το οποίο φέρεται να άφησε χωρίς νερό περίπου 30 χωριά. Λίγο αργότερα, το Μπαχρέιν ανακοίνωσε ότι ιρανικό drone προκάλεσε ζημιές σε αντίστοιχη εγκατάσταση.
Σε μια περιοχή όπου χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Κατάρ αντλούν έως και το 90% του πόσιμου νερού τους από την αφαλάτωση, τέτοιες επιθέσεις δεν πλήττουν απλώς υποδομές αλλά απειλούν άμεσα την καθημερινή ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων. Οι μονάδες αυτές, που συχνά είναι συνδεδεμένες με ενεργειακές εγκαταστάσεις, λειτουργούν ως κρίσιμοι κόμβοι: ένα πλήγμα στην ενέργεια μπορεί να σημαίνει ταυτόχρονα διακοπή ρεύματος και νερού.
Η αφαλάτωση είναι μονόδρομος
Τα κράτη του Κόλπου δεν διαθέτουν μόνιμα ποτάμια και βασίζονται στις σπάνιες βροχοπτώσεις και σε περιορισμένους υπόγειους υδροφορείς. Η ταχεία αστικοποίηση και η πληθυσμιακή έκρηξη των τελευταίων δεκαετιών εξάντλησαν αυτά τα αποθέματα, καθιστώντας την αφαλάτωση σχεδόν μονόδρομο, όπως περιγράφει το Middle East Council on Global Affairs.
Σήμερα, η περιοχή παράγει ένα τεράστιο ποσοστό του αφαλατωμένου νερού παγκοσμίως και τροφοδοτεί πόλεις όπως το Ντουμπάι, η Ντόχα και το Κουβέιτ σχεδόν αποκλειστικά μέσω αυτής της τεχνολογίας. Πρόκειται μεν για ένα επιτυχημένο επίτευγμα, το οποίο όμως δημιουργεί μια βαθιά δομική ευπάθεια, καθώς η παροχή νερού εξαρτάται από μεγάλες, συγκεντρωμένες και ενεργοβόρες υποδομές.
Το Ιράν βασίζεται περισσότερο από τις υπόλοιπες χώρες του Κόλπου σε ποτάμια και υπόγεια ύδατα, τα οποία όμως έχουν αρχίσει να εξαντλούνται τα τελευταία χρόνια, λόγω της κλιματικής αλλαγής και της παρατεταμένης ξηρασίας, αναγκάζοντάς τη χώρα να επεκτείνει και εκείνη — με περισσότερη δυσκολία — την αφαλάτωση.
Έσπασε ένα «ταμπού» ετών
Για χρόνια, η στοχοποίηση των μονάδων αφαλάτωσης θεωρούνταν ένα άτυπο «ταμπού». Η επίθεση σε τέτοιες εγκαταστάσεις, όπως και σε πυρηνικούς σταθμούς, εκλαμβανόταν ως υπέρβαση ενός ορίου με δυνητικά καταστροφικές ανθρωπιστικές συνέπειες.
Τα πρόσφατα γεγονότα, ωστόσο, υποδηλώνουν ότι αυτό το όριο ενδέχεται να διαβρώνεται. Αν οι εγκαταστάσεις ύδρευσης μετατραπούν σε κανονικούς στρατιωτικούς στόχους, οι επιπτώσεις θα είναι άμεσες και εκτεταμένες. Η διακοπή της υδροδότησης, ακόμη και για περιορισμένο χρονικό διάστημα, μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές κρίσεις: από
προβλήματα δημόσιας υγείας έως κοινωνική αποσταθεροποίηση. Σε συνθήκες ακραίας ζέστης, όπως αυτές που επικρατούν το καλοκαίρι στον Κόλπο, η έλλειψη νερού μπορεί να μετατραπεί μέσα σε ώρες σε ζήτημα επιβίωσης, γράφει το Al Jazeera.
Το νερό ως όπλο πολέμου
Η εικόνα αυτή δεν περιορίζεται στη Μέση Ανατολή. Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα τελευταία τρία χρόνια το νερό αναδεικνύεται όλο και περισσότερο σε εργαλείο των συγκρούσεων, σύμφωνα με στοιχεία του Pacific Institute. Οι υποδομές ύδρευσης γίνονται στόχοι, η πρόσβαση στο νερό χρησιμοποιείται ως μέσο πίεσης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, το ίδιο το νερό μετατρέπεται σε όπλο.
Η καταστροφή φραγμάτων, οι περιορισμοί ροών και οι επιθέσεις σε δίκτυα ύδρευσης αποτελούν πλέον επαναλαμβανόμενα φαινόμενα σε διαφορετικά μέτωπα, από την Ουκρανία έως τη Γάζα και τη Νότια Ασία.
