Ερευνητές του Sinai Health ανέπτυξαν ένα τεστ αίματος το οποίο μπορεί να δείξει τον κίνδυνο εμφάνισης νόσου του Crohn χρόνια πριν από την εμφάνιση συμπτωμάτων. Το νέο τεστ ανοίγει τον δρόμο για την πιο έγκαιρη διάγνωση της πάθησης που έχει επιτευχθεί ως σήμερα επιτρέποντας στους γιατρούς να παρεμβαίνουν προτού λάβουν χώρα μόνιμες βλάβες στο έντερο των ασθενών.

Ο ρόλος της μαστιγίνης

Το τεστ βασίζεται στην απόκριση του ανοσοποιητικού συστήματος στη μαστιγίνη, μια πρωτεΐνη που εντοπίζεται σε ορισμένα πρωτεΐνη του εντέρου. Σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα, επικεφαλής της οποίας ήταν ο δρ Κεν Κροϊτόρου από το Ερευνητικό Ινστιτούτο Lunenfeld-Tanenbaum του Sinai Health, τα άτομα που αναπτύσσουν νόσο του Crohn συχνά παρουσιάζουν ισχυρότερη ανοσολογική απόκριση σε αυτή την πρωτεΐνη χρόνια πριν από την εμφάνιση συμπτωμάτων.

Τα νέα ευρήματα τα οποία δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό «Clinical Gastroenterology and Hepatology» αποδεικνύουν πώς οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ των βακτηρίων του εντέρου και του ανοσοποιητικού συστήματος παίζουν ζωτικό ρόλο στην ανάπτυξη της νόσου του Crohn.

Διπλασιασμός των ποσοστών της Crohn στα παιδιά

Η νόσος του Crohn είναι μια χρόνια φλεγμονώδης διαταραχή του γαστρεντερικού συστήματος που μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα στην πέψη, σε πόνο και κόπωση – τα συμπτώματα αυτά έχουν συχνά σοβαρή επίδραση στην καθημερινότητα των ασθενών. Μέσα στα τελευταία 30 χρόνια τα ποσοστά της Crohn στα παιδιά έχουν διπλασιαστεί ενώ εκτιμάται ότι 6-8 εκατομμύρια άτομα ζουν με Crohn παγκοσμίως.

Πρόβλεψη, πρόληψη, βελτίωση θεραπείας

Η ανίχνευση αντισωμάτων στη μαστιγίνη χρόνια πριν από την εμφάνιση συμπτωμάτων μαρτυρεί ότι η συγκεκριμένη ανοσολογική απόκριση συμβάλλει στην πυροδότηση της νόσου και δεν είναι το αποτέλεσμά της, σημείωσε ο δρ Κροϊτόρου. Ο ερευνητής πιστεύει ότι η κατανόηση αυτών των πρώιμων ανοσολογικών αλλαγών μπορεί να ανοίξει τον δρόμο της πρόβλεψης των ατόμων υψηλού κινδύνου, της πρόληψης της ανάπτυξης της νόσου αλλά και της βελτίωσης της θεραπείας της.

«Παρά τις προηγμένες βιολογικές θεραπείες που έχουμε πλέον στα χέρια μας, η απόκριση των ασθενών είναι στην καλύτερη περίπτωση μερική. Δεν έχουμε επιτύχει να θεραπεύσουμε κάποιον και πρέπει να τα καταφέρουμε καλύτερα» τόνισε ο δρ Κροϊτόρου ο οποίος κρατά την Εδρα για τις Φλεγμονώδεις Νόσους του Εντέρου του Canada Research.

Το πρόγραμμα GEM των συγγενών

Η νέα μελέτη αποτελεί μέρος του Genetic, Environmental and Microbial (GEM) Project, μιας μεγάλης διεθνούς προσπάθειας επικεφαλής της οποίας είναι ο δρ Κροϊτόρου. Στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος παρακολουθούνται περισσότεροι από 5.000 υγιείς πρώτου βαθμού συγγενείς ασθενών με νόσο του Crohn. Από το 2008 οι ερευνητές συλλέγουν γενετικές, βιολογικές και περιβαλλοντικές πληροφορίες προκειμένου να κατανοήσουν καλύτερα πώς αναπτύσσεται η νόσος. Μέχρι στιγμής 130 συμμετέχοντες ανέπτυξαν νόσο του Crohn επιτρέποντας στους επιστήμονες να εξετάσουν την πάθηση πριν από την ανάδυση συμπτωμάτων.

Μη φυσιολογική αντίδραση σε ωφέλιμα μικρόβια του οργανισμού

Προηγούμενη ερευνητική δουλειά της ίδιας ομάδας είχε δείξει ότι μια φλεγμονώδης ανοσολογική απόκριση που στοχεύει τα βακτήρια του εντέρου μπορεί να εμφανιστεί πολύ πριν διαγνωσθεί η νόσος του Crohn. Σε υγιή άτομα τα βακτήρια του εντέρου ζουν σε ισορροπία με τον οργανισμό και βοηθούν στην πέψη. Στα άτομα με νόσο Crohn το ανοσοποιητικό σύστημα φαίνεται να αντιδρά μη φυσιολογικά σε μικρόβια που συνήθως είναι ωφέλιμα για τον οργανισμό.

Ανίχνευση αντισωμάτων

Συνεργάτες της ερευνητικής ομάδας του δρος Κροϊτόρου από το Πανεπιστήμιο της Αλαμπάμα, με επικεφαλής τον δρα Τσαρλς Ελσον, ανέπτυξαν το προηγούμενο διάστημα ένα τεστ που ανιχνεύει αντισώματα ενάντια στη μαστιγίνη. Η μελέτη τους έδειξε ότι οι ασθενείς με Crohn έχουν συνήθως υψηλότερα επίπεδα αντισωμάτων που στοχεύουν τη μαστιγίνη από βακτήρια Lachnospiraceae.

Και σε υγιή άτομα υψηλού κινδύνου

Ο δρ Κροϊτόρου και οι συνεργάτες του αναρωτήθηκαν αν η ίδια ανοσολογική απόκριση μπορεί να εμφανίζεται και σε υγιή άτομα που αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο για νόσο του Crohn. «Θελήσαμε να μάθουμε αν άτομα που αυτή τη στιγμή είναι υγιή αλλά αντιμετωπίζουν κίνδυνο για Crohn διαθέτουν υψηλά αντισώματα ενάντια στη μαστιγίνη. Και ναι, είδαμε ότι τουλάχιστον κάποια από αυτά τα άτομα διέθεταν αντισώματα».

Ισχυρότερες ανοσολογικές αποκρίσεις στα αδέλφια των ασθενών

Για να καταλήξουν σε αυτό το συμπέρασμα οι ερευνητές παρακολούθησαν 381 πρώτου βαθμού συγγενείς ασθενών με νόσο του Crohn. Κατά τη διάρκεια της μελέτης 77 συμμετέχοντες εμφάνισαν τη νόσο. Εξ αυτών 28 είχαν αυξημένα επίπεδα αντισωμάτων – αντιστοιχώντας σε πάνω από το 1/3 όσων νόσησαν. Οι ισχυρότερες μη φυσιολογικές ανοσολογικές αποκρίσεις κατεγράφησαν στα αδέλφια των ασθενών, γεγονός που μαρτυρεί τη σημασία της κοινής περιβαλλοντικής έκθεσης.

Εντοπισμός 2,5 έτη πριν από τα συμπτώματα

Οι ερευνητές επιβεβαίωσαν επίσης ότι τα αυξημένα αντισώματα στη μαστιγίνη συνδέονταν με φλεγμονή του εντέρου και με προβλήματα στον εντερικό φραγμό – αμφότερα αποτελούν χαρακτηριστικά -«κλειδιά» της Crohn. Κατά μέσο όρο οι συμμετέχοντες διαγνώστηκαν με τη νόσο περί τα 2,5 έτη μετά τη λήψη αίματος και τον εντοπισμό αντισωμάτων.

Προς ανάπτυξη προληπτικού εμβολίου

Η νέα ανακάλυψη ανοίγει τον δρόμο και για την ανάπτυξη ενός εμβολίου που θα βασίζεται στη μαστιγίνη και το οποίο θα μπορεί μελλοντικά να χορηγείται σε επιλεγμένα άτομα υψηλού κινδύνου για πρόληψη της Crohn.