Οι διαπραγματεύσεις ΕΕ-Ινδίας, που ξεκίνησαν το 2007, είχαν παγώσει το 2013 και ξαναξεκίνησαν το 2022, βρίσκονται πλέον στην τελική ευθεία. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε χθες από το Νταβός, ότι η ΕΕ βρίσκεται «στο κατώφλι» μιας ιστορικής εμπορικής συμφωνίας με την Ινδία, την οποία χαρακτήρισε «τη μητέρα όλων των συμφωνιών» (mother of all deals), δημιουργώντας πρόσβαση σε μια αγορά 2 δισεκατομμυρίων ανθρώπων και περίπου το 1/4 του παγκόσμιου ΑΕΠ.
Η επίσημη ανακοίνωση ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων αναμένεται στο 16ο Σύνοδο Κορυφής ΕΕ-Ινδίας, στις 27 Ιανουαρίου 2026, στο Νέο Δελχί.
Μετά την ανακοίνωση θα ακολουθήσουν νομικός έλεγχος, έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, και η τελική υπογραφή – πιθανότατα μέσα στους επόμενους μήνες. Η συμφωνία καλύπτει κυρίως βιομηχανικά προϊόντα, υπηρεσίες και επενδύσεις, ενώ φαίνεται ότι ο γεωργικός τομέας έχει μείνει εκτός ή με πολύ περιορισμένη παρουσία, για να ξεπεραστούν βασικά εμπόδια.
Στρατηγικά, η συμφωνία έρχεται σε μια περίοδο έντασης με τις ΗΠΑ (δασμοί Τραμπ) και θεωρείται μέρος της προσπάθειας της ΕΕ να διαφοροποιήσει τις εμπορικές σχέσεις και να ενισχύσει εναλλακτικές αγορές μετά τη Mercosur, που μόλις υπογράφηκε. Η ΕΕ βλέπει την Ινδία ως κλειδί για πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες, τεχνολογία και αγορές, ενώ η Ινδία επιδιώκει καλύτερη πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά και αντιστάθμιση του προστατευτισμού.
Η συμφωνία με την Ινδία αναμένεται να έχει μικτή επίδραση στη βιομηχανική παραγωγή της ΕΕ, με θετικά και αρνητικά στοιχεία, ανάλογα με τον κλάδο. Βάσει προσομοιώσεων και αναλύσεων, η συμφωνία θα ενισχύσει τις εξαγωγές της ΕΕ προς την Ινδία, αυξάνοντας την παραγωγή σε εξαγωγικούς κλάδους, αλλά θα αυξήσει και τις εισαγωγές από την Ινδία, δημιουργώντας πιέσεις σε ανταγωνιστικούς κλάδους.
Θετικές Επιδράσεις
Αύξηση Εξαγωγών και Παραγωγής σε Τεχνολογικούς Κλάδους: Οι εξαγωγές της ΕΕ προς την Ινδία προβλέπεται να αυξηθούν κατά 52-56%, προσθέτοντας περίπου 14 δισ. ευρώ σε αξία. Κλάδοι όπως τα βασικά μέταλλα (αύξηση εξαγωγών κατά 96%), τα ηλεκτρονικά και οπτικά προϊόντα (157%), ο ηλεκτρικός εξοπλισμός (187%), τα μηχανήματα (20-50%), τα χημικά και τα οχήματα (24-45%) θα ωφεληθούν από μειωμένους δασμούς και καλύτερη πρόσβαση στην ινδική αγορά 1,4 δισ. καταναλωτών.
Αυτό θα τονώσει την παραγωγή στην ΕΕ, δημιουργώντας οικονομίες κλίμακας και νέες επενδύσεις, με αύξηση της παραγωγής κατά 0,08-0,49% σε αυτούς τους κλάδους. Η ΕΕ θα αποκτήσει πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες και αγορές, μειώνοντας την εξάρτηση από την Κίνα και ενισχύοντας την ανθεκτικότητα των αλυσίδων εφοδιασμού.
Η συμφωνία θα προωθήσει επίσης ευρωπαϊκές επενδύσεις στην Ινδία, σε τομείς όπως η πράσινη τεχνολογία και η ψηφιακή υποδομή, δημιουργώντας έμμεσα ώθηση στην ευρωπαϊκή παραγωγή, μέσω κοινών projects και μεταφοράς τεχνολογίας. Για παράδειγμα, κλάδοι όπως η αυτοκινητοβιομηχανία θα δουν αύξηση εξαγωγών κατά 50%, με πτώση δασμών από 60%+ στην Ινδία.
Η συνολική αύξηση εμπορίου θα φέρει κέρδη ευημερίας 8-8,5 δισ. ευρώ για την ΕΕ (0,03% του ΑΕΠ), κυρίως από υψηλότερη ζήτηση και μισθούς, ενισχύοντας τη βιομηχανική δραστηριότητα σε εξαγωγικούς τομείς.
Αρνητικές Επιδράσεις
Αύξηση Εισαγωγών και Ανταγωνισμός: Οι εισαγωγές από την Ινδία θα αυξηθούν κατά 33-35% (13-14 δισ. ευρώ), πιέζοντας κλάδους όπως τα υφάσματα και ενδύματα (αύξηση εισαγωγών 66%), τα δερμάτινα προϊόντα και ορισμένα μέταλλα. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μείωση παραγωγής στην ΕΕ, απώλεια θέσεων εργασίας και αναδιάρθρωση, καθώς η Ινδία έχει πλεονεκτήματα σε εργατικά κόστη και υπερπαραγωγή.
Πιέσεις σε Ευαίσθητους Κλάδους: Ευρωπαϊκές βιομηχανίες όπως η κεραμική, το αλουμίνιο, τα σιδηροκράματα και ο χάλυβας εκφράζουν ανησυχίες για υπερπαραγωγή στην Ινδία, κρατικές επιδοτήσεις και διαφορές σε περιβαλλοντικά/κοινωνικά standards, που μπορεί να προκαλέσουν αθέμιτο ανταγωνισμό και απειλή για την βιωσιμότητα ευρωπαϊκών μονάδων. Χωρίς ειδικές διασφαλίσεις, μπορεί να υπάρξουν αγοραίες στρεβλώσεις και μείωση παραγωγής.
Μετατόπιση Παραγωγής: Ορισμένες ευρωπαϊκές επενδύσεις μπορεί να μεταφερθούν στην Ινδία για χαμηλότερα κόστη, μειώνοντας την εγχώρια παραγωγή σε τομείς όπως τα βασικά μέταλλα ή τα χημικά, αν και αυτό εξαρτάται από τις ρυθμίσεις των επενδύσεων.
Συνολικά, η επίδραση θα είναι θετική για εξαγωγικούς κλάδους (π.χ. μηχανήματα, αυτοκίνητα), αλλά αρνητική για εισαγωγικούς (π.χ. υφάσματα, μέταλλα), με ανάγκη πολιτικών στήριξης για μετάβαση. Η γεωργία φαίνεται προς το παρόν να εξαιρείται, περιορίζοντας τους κινδύνους εκεί. Η τελική εφαρμογή εξαρτάται από λεπτομέρειες, όπως μειώσεις μη δασμολογικών εμποδίων και διασφαλίσεις.
Ειδικά για την Ελλάδα
Η επίδραση στην Ελλάδα θα είναι μικτή, αλλά μάλλον θετική σε σχέση με άλλες χώρες της ΕΕ, χάρη στο πλεονέκτημα σε υπηρεσίες/ναυτιλία και στρατηγική θέση.
Οι κίνδυνοι συγκεντρώνονται σε παραδοσιακούς βιομηχανικούς κλάδους χαμηλής-μέσης τεχνολογίας, ενώ η γεωργία προστατεύεται.
Η συνολική ωφέλεια εξαρτάται από εθνικές πολιτικές στήριξης (μετάβαση, κατάρτιση, προσέλκυση επενδύσεων) και από λεπτομέρειες της συμφωνίας (π.χ. διασφαλίσεις κατά αθέμιτου ανταγωνισμού).
Σε σύγκριση με τη Mercosur, η Ινδία παρουσιάζει λιγότερους κινδύνους για την ελληνική αγροτική παραγωγή και περισσότερες ευκαιρίες σε υπηρεσίες/συνεργασίες.
Θετικές επιδράσεις
Εξαγωγές υπηρεσιών και ναυτιλία: Οι εξαγωγές υπηρεσιών της ΕΕ προς την Ινδία προβλέπεται να διπλασιαστούν, με ιδιαίτερα μεγάλη αύξηση σε χρηματοοικονομικές υπηρεσίες. Η ελληνική ναυτιλία μπορεί να κερδίσει από αυξημένη ζήτηση στα logistics και των μεταφορών προς/από Ινδία, ενισχύοντας θέσεις εργασίας και έσοδα.
Φαρμακευτικός και τεχνολογικός τομέας: Η Ελλάδα μπορεί να επωφεληθεί από συνεργασίες σε φάρμακα και τεχνολογία, με δυνατότητα παραγωγής/διανομής στην ΕΕ, μέσω Ελλάδας. Ελληνικές φαρμακευτικές εταιρείες και startups μπορούν να αποκτήσουν καλύτερη πρόσβαση στην ινδική αγορά.
Επενδύσεις και στρατηγική συνεργασία: Η συμφωνία προωθεί επενδύσεις σε ενέργεια, logistics, τεχνολογία και τουρισμό. Η Ελλάδα προβάλλεται ως πύλη εισόδου στην ΕΕ, για ινδικές επενδύσεις (π.χ. σε λιμάνια, ανανεώσιμες πηγές), ενώ υπάρχει πολιτική βούληση (όπως η δήλωση Μητσοτάκη σε Μόντι για γρήγορη ολοκλήρωση). Αυτό μπορεί να φέρει νέα κεφάλαια και θέσεις εργασίας.
Αρνητικές Επιπτώσεις / Πιέσεις
Βιομηχανία κλωστοϋφαντουργίας, ενδυμάτων και δερμάτων: Η Ινδία έχει ισχυρό πλεονέκτημα σε χαμηλό κόστος εργασίας και μαζική παραγωγή. Οι εισαγωγές από Ινδία μπορεί να αυξηθούν 33-35%, πιέζοντας ελληνικές μονάδες (ιδίως σε Μακεδονία-Θράκη), με κίνδυνο απώλειας θέσεων εργασίας και συμπίεση τιμών.
Ορισμένα μεταλλουργικά και χημικά προϊόντα: Πιθανή αύξηση εισαγωγών από Ινδία (υπερπαραγωγή, επιδοτήσεις), δημιουργώντας ανταγωνισμό σε ελληνικές βιομηχανίες, που ήδη πιέζονται από ενεργειακό κόστος.
Γεωργία: Ο γεωργικός τομέας φαίνεται να εξαιρείται σε μεγάλο βαθμό (όπως και στο Mercosur), με πολύ περιορισμένη πρόσβαση ινδικών προϊόντων (π.χ. χωρίς σημαντικές ποσοστώσεις σε ζάχαρη, κρέας). Έτσι, ο κίνδυνος για ελαιόλαδο, φέτα, φρούτα κ.λπ. είναι μικρότερος σε αντίθεση με τη Mercosur.
