Ο σοφός Ηράκλειτος είχε προβλέψει ότι ο χαρακτήρας του ανθρώπου διαμορφώνει το μέλλον του, την μοίρα του. Η λέξη «δαίμων» στην αρχαιότητα δεν είχε πάντα αρνητική σημασία, θεωρείτο μια πνευματική/ θεϊκή δύναμη που καθόριζε την ζωή του ανθρώπου.
Ο Δημήτρης Νανόπουλος, ένας από τους κορυφαίους θεωρητικούς φυσικούς, σε συνέντευξή του δικαιολόγησε πλήρως τα λόγια του σοφού Ηράκλειτου, πιστεύοντας ότι ο άνθρωπος ο ίδιος με τις ενέργειές του και με την αλματώδη πρόοδό του στις θετικές επιστήμες και στην τεχνολογία, πολύ σύντομα θα δει το τέλος του και την γέννηση ενός νέου τύπου ύπαρξης, του «μετα-ανθρώπου».
Ο Δ. Νανόπουλος τολμά να διαπιστώσει ότι ο εγκέφαλος του ανθρώπου μπορεί να λειτουργήσει, τουλάχιστον εν μέρει, ως ένα είδος κβαντικού υπολογιστή. Ο «μετα-άνθρωπος» είναι ένα υβρίδιο βιοτεχνολογίας, που φαίνεται ότι ήδη βαδίζει προς την κατάκτηση της μακροζωίας. Πρόκειται για ένα σταδιακό άλμα: πρώτα περισσότερα χρόνια ζωής, έπειτα ακόμη περισσότερα και, τελικά, η τάση προς την αθανασία, που γίνεται όλο και πιο ορατή. Και το εντυπωσιακό δεν είναι μόνον η παράταση της ζωής, αλλά η ποιότητά της με φυσική ευεξία, πνευματική διαύγεια και διάθεση για ζωή.
Η αθανασία, εξάλλου, δεν θα είναι μια απλή επιβίωση, αλλά μια μορφή ευ-αθανασίας γεμάτη ακμή. Και δεν υπάρχει κάποια «απαγορευτική αρχή», που να αποκλείει την αθανασία. Ο «μετα-άνθρωπος» είναι ήδη εδώ, δήλωσε ο έλληνας επιστήμονας, και ο άνθρωπος φαίνεται πως βρίσκεται πια στο κατώφλι μιας ριζικής μετάλλαξης. Το ζήτημα είναι αν θα μπορέσει να απαλλαγεί από τις σταθερές του ιδέες ώστε να την συνειδητοποιήσει, και να την κατευθύνει με ηθική επίγνωση.
Σημαντικός είναι, χωρίς αμφιβολία, ο ρόλος της πολιτείας στο θέμα της τεχνητής νοημοσύνης και μπροστά στις εξελίξεις, που προβλέπονται για την κοινωνία των πολιτών και μεταμορφώνουν ουσιαστικά την καθημερινότητά τους. Πώς θα προσαρμοστούν οι κοινότητες και οι οργανισμοί στην νέα πραγματικότητα;
Χρειάζεται μία ευρεία πολιτική συναίνεση και κατανόηση για συνεργασία της χώρας μας, ως μέλους της Ευρωπαϊκής Ενωσης, με άλλες χώρες, και για σχετικές χρηματοδοτήσεις, γιατί οι εξελίξεις δεν είναι μακριά μας, και η Ελλάδα διαθέτει δυνατό επιστημονικό προσωπικό.
Εάν υποθέσουμε, λοιπόν, ότι η μετάλλαξη αυτή συμβεί, είναι φανερό ότι βρισκόμαστε μπροστά στην πλήρη ανατροπή, ακόμη και της χριστιανικής μας πίστης στον μόνον αθάνατο Θεό!
Εμείς οι απλοί πολίτες τι κάνουμε, αναμένουμε την μοίρα μας ή, για του λόγου το ακριβές, την μοίρα – κατά τον Ηράκλειτο – των ειδικών επιστημόνων; Και αν οι εκτιμήσεις τους είναι λανθασμένες, ποιος θα μπορέσει να το ελέγξει;
Προσωπικά, δεν επιθυμώ την ευ-αθανασία, γιατί δεν μπορώ να την κατανοήσω. Θα ήθελα μόνο να ρωτήσω τους ειδικούς, που επιτυγχάνουν τα ανθρωπίνως ακατόρθωτα, αν θα υπάρξει τρόπος να μάθουμε κι εμείς, που δεν θα προλάβουμε να γίνουμε… αθάνατοι, αν οι στόχοι τους, εφόσον επιτευχθούν, θα φέρουν την ΕΥΤΥΧΙΑ στον μετα-άνθρωπο!
Η κυρία Στέλλα Πριόβολου είναι ομότιμη καθηγήτρια, πρόεδρος Σώματος Ομοτίμων Καθηγητών ΕΚΠΑ, έφορος Σχολών Φιλολογικού Συλλόγο.
