Το δικαίωμα στη λήθη

Τι γοητευτική διατύπωση, «ελευθερία της έκφρασης, ελευθερία της ενημέρωσης». Να μπορεί καθένας να γράφει το κοντό του και το μακρύ του χωρίς έλεγχο

Το δικαίωμα στη λήθη | tovima.gr
Τι γοητευτική διατύπωση, «ελευθερία της έκφρασης, ελευθερία της ενημέρωσης». Να μπορεί καθένας να γράφει το κοντό του και το μακρύ του χωρίς έλεγχο, χωρίς τεκμηρίωση, και η άποψή του να διαφυλάσσεται στο διηνεκές… Τέρμα αυτά, τέρμα οι πληροφορίες που βαραίνουν διά παντός ανθρώπους οι οποίοι προχώρησαν στη ζωή τους. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η μηχανή αναζήτησης Google οφείλει να συμμορφώνεται όταν κάποιος ζητεί να απομακρυνθεί ένα λινκ που τον αφορά.
Τι σημαίνει αυτό, το περίφημο «δικαίωμα στη λήθη»; Κάθε φορά που πληκτρολογούμε ένα όνομα, η Google παραπέμπει σε ορισμένα αποτελέσματα. Κάποιος, κάποτε, χρωστούσε χρήματα και η τράπεζα έβγαλε το σπίτι του σε πλειστηριασμό. Αν ξεχρεώσει, απαιτεί να εξαφανιστούν οι σχετικές παραπομπές. Καθώς είναι εξαιρετικά περίπλοκο και χρονοβόρο να εντοπιστεί ποιος το έγραψε και πού έχει την έδρα του, καθώς κοστίζει κάθε νομική διαδικασία, το δικαστήριο ζητεί από τη μηχανή αναζήτησης να κρύβει αποτελέσματα όταν τούτο ζητηθεί από τον θιγόμενο. Εξαφανίζει τις σελίδες χωρίς να τις σβήνει.
Με τα θεωρητικά δεν καταλαβαίνουμε πόσο σημαντική είναι η απόφαση, που αφορά εν πολλοίς δημόσια, πολιτικά πρόσωπα. Ας πιάσουμε, λοιπόν, μια χαρακτηριστική περίπτωση στα καθ’ ημάς, την περίπτωση μιας ηθοποιού που μπλέχτηκε με την πολιτική. Δεν έχει καμία σημασία αν τη θεωρούμε σοβαρή πολιτικό και ισορροπημένο άτομο. Μας ενδιαφέρει μόνο το ζήτημα της λήθης στο βιογραφικό της Αφροδίτης Αλ Σάλεχ, υποψήφιας ευρωβουλευτού με την Ελιά.
Γκουγκλάροντας το όνομα της υποψήφιας, τα περισσότερα αποτελέσματα περιέχουν γυμνές φωτογραφίες της, από ταινίες και σίριαλ, με την επισήμανση ότι εμφανιζόταν «πάντοτε σε αισθησιακούς ρόλους και με αποκαλυπτικές σκηνές». Απασες οι ερωτικές σκηνές συγκεντρώνονται σε βίντεο, όπου απομονώνονται τα πλάνα με γλουτούς και θηλές. Σκηνές κινηματογραφημένες προ δεκαετίας και πλέον.
Οι οπαδοί της ελεύθερης διαβολής θα παρέμβουν εδώ, για να υποστηρίξουν την περιλάλητη «αυτορρύθμιση». Θα προτείνουν να επικοινωνήσει η υποθετικά θιγόμενη με όσους αναρτούν τις φωτογραφίες και να τα βρουν μεταξύ τους. Πλην, όμως, τα αποτελέσματα της αυτορρύθμισης έχουν υπερεκτιμηθεί. Το αναλύει διεξοδικά ο Γιώργος Ν. Γιαννόπουλος στον τόμο «Η ευθύνη των παρόχων υπηρεσιών στο Ιnternet» (εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη)
– απαραίτητο εργαλείο για όποιον θελήσει να ασχοληθεί με τη νομική πλευρά του ζητήματος.
Ο Γιαννόπουλος, που διδάσκει Νομική Πληροφορική στη Νομική Αθηνών, περιγράφει τις ευθύνες που έχουν «οι κλειδοκράτορες του κυβερνοχώρου», οι πάροχοι πρόσβασης (ISP) και φιλοξενίας (host providers), οι μηχανισμοί έρευνας (Google, Yahoo), τα κοινωνικά δίκτυα (Facebook, MySpace), οι ηλεκτρονικές εγκυκλοπαίδειες (Wikipedia). Αναφέρει, μάλιστα, πως η ιδέα του ιδιώτη που ελέγχει τη ζωή μας είναι διαδεδομένη και στον φυσικό κόσμο: ο φαρμακοποιός δεν διαθέτει επικίνδυνα σκευάσματα, ο μπάρμαν δεν σερβίρει αλκοόλ σε ανηλίκους.
Στην αντίδραση του παρόχου «και πού ξέρω εγώ…» η απάντηση βρίσκεται στο αίτημα του θιγόμενου. Το δικαστήριο δεν αναφέρθηκε σε προληπτική λογοκρισία αλλά στη δεδηλωμένη επιθυμία του ατόμου να ξεχαστεί το παρελθόν του.
Βεβαίως προκύπτει ένας κίνδυνος με το δικαίωμα στη λήθη. Να διαγράφουν οι πολιτικοί όσα θέλουν από το παρελθόν τους. Δεν αναφερόμαστε στα αδιάφορα, όπως ένα γυμνό μπούστο, αλλά σε υποθέσεις που σχετίζονται με απάτες, με διασπάθιση δημοσίου χρήματος, με εισαγγελικές έρευνες. Αν πρόκειται για πολιτικά πρόσωπα, όλα τούτα αποτελούν ιστορικά τεκμήρια, δεν μπορούν να διαγραφούν, ακόμη και αν ορισμένοι θίγονται. Ο ψηφοφόρος έχει δικαίωμα να τα ξέρει αυτά και να έχει πληροφόρηση για ζητήματα που βρίσκονται στα όρια προσωπικής και δημόσιας ζωής. Εάν ένας υπουργός δέρνει τη γυναίκα του ή πασπατεύει τη γραμματέα του ενώ εκείνη δεν θέλει, το θέμα έχει δημόσια πτυχή.
Κάθε ιστορία ιντερνετικής διαπόμπευσης ή ιντερνετικής αποκάλυψης είναι εντελώς ξεχωριστή και ως τέτοια θα έπρεπε να εξετάζεται. Το ερώτημα είναι αν οι πάροχοι θα μπορέσουν να ικανοποιήσουν τα αιτήματα λήθης σε αυτό το σύμπαν των τρισεκατομμυρίων αναρτήσεων από δισεκατομμύρια χρήστες. Ακόμη και αν η Google το ήθελε (που δεν το θέλει) η εξαφάνιση πληροφοριών μοιάζει ανέφικτη.

*Δημοσιεύθηκε στο BHmagazino τo Σάββατο 24 Μαΐου 2014

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk