«Χίλιες πόρτες» στη Γεννάδειο

Οι προτομές των γενειοφόρων ανδρών ανάμεσα στις κολόνες του περιστυλίου της Γενναδείου εικονίζουν σπουδαίες προσωπικότητες: τον Δαρβίνο, ενδεχομένως και τον Φρόιντ.

Οι προτομές των γενειοφόρων ανδρών ανάμεσα στις κολόνες του περιστυλίου της Γενναδείου εικονίζουν σπουδαίες προσωπικότητες: τον Δαρβίνο, ενδεχομένως και τον Φρόιντ. Δεν καταλαβαίνεις εύκολα γιατί τα χαρακτηριστικά των προσώπων τους είναι αλλοιωμένα και σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και σβησμένα. Μαρτυρούν ότι κάτι ασυνήθιστο συμβαίνει στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών.
Η γνωστή μας άγνωστη βιβλιοθήκη, το κτίριο στην οδό Σουηδίας 61 στο Κολωνάκι, το οποίο οι περισσότεροι από εμάς θεωρούσαμε ένα άβατο, έναν χώρο στον οποίο μπαίνουν μόνο εξειδικευμένοι ερευνητές, και το οποίο ωστόσο περιλαμβάνει εθνικούς θησαυρούς που αφορούν πολύ περισσοτέρους όπως τα αρχεία του Σεφέρη, του Ελύτη ή του Δημήτρη Μητρόπουλου, άνοιξε τις πόρτες της για το κοινό. Συγκεκριμένα άνοιξε «Χίλιες πόρτες», «A thousand doors», δηλαδή, στη σύγχρονη τέχνη και στη γνώση. Αφορμή η έκθεση σύγχρονης τέχνης που διοργανώνει ο οργανισμός πολιτισμού και ανάπτυξης ΝΕΟΝ του Δημήτρη Δασκαλόπουλου σε συνεργασία με την γκαλερί του Λονδίνου Whitechapel και υπό την επιμελητική καθοδήγηση της πρώτης κυρίας του, της διευθύντριάς της Ιβόνα Μπλάζγουικ.
Με τίτλο που παραπέμπει στον Χόρχε Λουίς Μπόρχες και στο διήγημά του «Η βιβλιοθήκη της Βαβέλ» αλλά και στη σύγχρονη βιβλιοθήκη με τα χίλια portals που είναι η Wikipedia, η Μπλάζγουικ τοποθετεί τα έργα των 30 καλλιτεχνών από 15 χώρες – προέρχονται από ιδρύματα του εξωτερικού, γκαλερί και ιδιωτικές συλλογές – κατ’ αρχάς στο εσωτερικό της βιβλιοθήκης και μέσα σε προθήκες της. Δίπλα στους μελετητές του μικρού αναγνωστηρίου τον πρώτο λόγο έχουν έργα που μετατρέπουν βιβλία σε γλυπτικά αντικείμενα, για παράδειγμα τα περιοδικά πλαισιωμένα με πλαστικές ή βινύλ κορνίζες που θυμίζουν προσθετικά μέλη και φέρουν την ιδιότυπη σφραγίδα του διάσημου αμερικανού καλλιτέχνη Μάθιου Μπάρνεϊ. Ακολουθεί η ενότητα των έργων που αφορούν τη διαδικασία της διάδοσης ή της καταστροφής της γνώσης στον επάνω όροφο. Στην αποθήκη της βιβλιοθήκης η Τουρκάλα Μέριτς Αλγούν Ρίνγκμποργκ, για παράδειγμα, ξεδιάλεξε όλα τα βιβλία της Γενναδείου που δεν έχει δανειστεί ποτέ κανείς και καλεί τους επισκέπτες να είναι οι πρώτοι που θα τα βγάλουν από την απομόνωσή τους.
Η επιτυχία της έκθεσης, παρ’ όλα αυτά, είναι η περιήγηση στον πανέμορφο μικρό κήπο της Γενναδείου. Εκεί πρωταγωνιστούν η γλυπτική και οι ηχητικές εγκαταστάσεις. Και εκεί κερδίζεται και το στοίχημα. Το άνοιγμα της σύγχρονης τέχνης στην πόλη και σε ένα ευρύτερο κοινό γίνεται επιτυχημένα αλλά και ομαλά. Γιατί στον κήπο της Γενναδείου τα έργα μοιάζει σαν να υπήρχαν εκεί από πάντα. Οι έξι μπρούντζινες φιγούρες του Χουάν Μουνιόθ στο αυστηρό γεωμετρικό πλακόστρωτο και η μυστηριώδης «Συνομιλία» τους ή o μπρούντζινος κορμός δέντρου του Τζιουζέπε Πενόνε που παραπέμπει στην εκκεντρική χλωρίδα ενός άλλου πλανήτη ενσωματώνονται αρμονικά στον κήπο. Τον χαρακτήρα του ενισχύουν ιδιαίτερα τα έργα του Ντάνιελ Γουίλσον, οι προαναφερθείσες προτομές των επιφανών ανδρών, καθώς και μια σειρά αγάλματα και θραύσματά τους που βρίσκονται στη δυτική πλευρά του κήπου και είχαν φιλοτεχνηθεί στο Λονδίνο για ένα πρότζεκτ ανασύστασης μιας ανασκαφής. «Το ταξίδι των έργων στην Ελλάδα έρχεται ως φυσιολογική συνέχεια. Είναι σαν να έρχονται σπίτι τους» είπε ο Γουίλσον, ο οποίος μαζί με άλλους εννέα καλλιτέχνες ήταν παρών και στα εγκαίνια της έκθεσης.
Αλλά και το ιδιαίτερα εντυπωσιακό γλυπτό του Αργεντινού Αντριάν Βιλάρ Ρόχας από πηλό και τσιμέντο βρίσκει τη θέση του σε μια γωνιά του κήπου και ας μοιάζει να έπεσε από τον ουρανό και από ένα μέλλον ολίγον δυστοπικό, όπως βέβαια και η ηχητική εγκατάσταση των αδελφών Τζέιν και Λουίζ Γουίλσον. Ενεργοποιείται όταν δέχεται ερέθισμα ένας σένσορας, με αποτέλεσμα να απορείς από ποια εκκλησία εκεί κοντά ακούγονται καμπάνες και η έμπνευσή του είναι ο ήχος που ακούγεται όταν ο Ορφέας περνάει στον Κάτω Κόσμο στην ομώνυμη ταινία του Ζαν Κοκτό. Εργα ήρεμης δύναμης από καλλιτέχνες που δεν είναι σταρ αλλά δημιουργούν έργα ιδιοσυγκρασιακά, που κεντρίζουν και το μυαλό καθώς ενεργοποιούν τις αισθήσεις.

«Είναι μια κομβική στιγμή για την τέχνη που αναπτύσσεται με βάση τον χώρο (site-specific)»
είπε στη συνέντευξη Τύπου η Ιβόνα Μπλάζγουικ, δεδομένου ότι τα έργα στον κήπο είναι «εικονικά έργα που έχουν φιλοτεχνηθεί τα τελευταία είκοσι χρόνια και έχουν εκτεθεί σε δημόσιους χώρους». Είναι κομβικό και το άνοιγμα της Γενναδείου, μιας βιβλιοθήκης με την ερευνητική συλλογή που αριθμεί 120.000 βιβλία, στο κοινό που δεν θέλει να κάνει χρήση μόνο του αναγνωστηρίου της. Είναι η αρχή τόσο για τον πολιτιστικό οργανισμό ΝΕΟΝ που θέλει να φέρει τη σύγχρονη τέχνη στην καθημερινότητα του Αθηναίου όσο και για την ίδια τη Γεννάδειο, η οποία προγραμματίζει την ανέγερση του δικού της εκθεσιακού χώρου στον γνώριμο πια κήπο της προκειμένου να στεγάσει και να προβάλει τους πίνακες του Μακρυγιάννη με επεισόδια από τον αγώνα της Ανεξαρτησίας που επίσης διαθέτει στο αρχείο της.

Οι ελληνικές συμμετοχές
Οι πέντε έλληνες καλλιτέχνες που συμμετέχουν είναι «από τέσσερις γενιές» και δημιούργησαν έργα αποκλειστικά για την έκθεση. Τα άλογα της Πάκυς Βλασσοπούλου στοχάζονται στα παράλογα της ύπαρξης. Το έργο της Βαλεντίνας Κάργα θα διαμορφώνεται όσο διαρκεί η έκθεση καθώς η καλλιτέχνις καλεί τους επισκέπτες να συνεργαστούν μαζί της προκειμένου να αναβιώσει την αριστοτελική έννοια του περιπατητικού πανεπιστημίου. Τα «Χίλια φύλλα» του Νίκου Ναυρίδη είναι μια εγκατάσταση από φύλλα που έχουν ανοιχτεί σε εργαστήριο αρτοποιίας, έχουν ραφτεί σαν βιβλία και βρίσκονται ξαπλωμένα σε εξωτερικό δάπεδο «μετά από τόσα χρόνια ορθοστασίας και κούρασης» για να «ξεκουραστούν» και να παραδοθούν στη φθορά τους από τα καιρικά φαινόμενα. Το ηχογραφημένα πρωινά τιτιβίσματα πουλιών στο ηχητικό έργο του Κώστα Ιωαννίδη θα ακούγονται μισή ώρα πριν από το κλείσιμο της έκθεσης, ενώ, τέλος, το έργο του Γιάννη Κουνέλλη είναι μια εγκατάσταση από βιβλία που περισυνέλεξε από την Αθήνα και που θυμίζει αρκετά παλιότερο έργο του. Ιδιαίτερη μνεία αξίζουν οι εθελοντές που βρίσκονται στον χώρο και λύνουν απορίες του κοινού. Είναι ευγενέστατοι, εξυπηρετικοί και, το κυριότερο, γνωρίζουν πολύ καλά τα έργα, οπότε είναι σε θέση να λύσουν τυχόν απορίες και να συμπληρώσουν τα κενά που δημιουργούνται, δεδομένου ότι δεν υπάρχουν επεξηγηματικές λεζάντες στα έργα.

πότε & πού:
«Α thousand doors» στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη, Αμερικανική Σχολή Κλασικών Σπουδών, οδός Σουηδίας, ως τις 30/6

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτισμός
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk