H συζήτηση γινόταν από καιρό στα παρασκήνια. Τώρα είδε και το φως της δημοσιότητας. Το ζήτημα είναι πολύ σοβαρό και αφορά το αν η ελληνική κυβέρνηση, υπό τη σημερινή οικονομική συγκυρία, έχει τη δυνατότητα να διαπραγματεύεται τα εθνικά μας θέματα και να κλείνει συμφωνίες, οι οποίες θα είναι τελικά εθνικά επιζήμιες. Με ανοιχτή επιστολή τους προς τον Πρωθυπουργό 32 πρώην πρεσβευτές θέτουν το θέμα αυτό, στο οποίο οι ίδιοι είχαν συχνά αναφερθεί τους τελευταίους μήνες σε ιδιωτικές τους συζητήσεις, επισημαίνοντας ότι «όταν μια χώρα διέρχεται κρίση, όπως τώρα η πατρίδα μας, είναι λογικό να αποφεύγει να συνάπτει συμφωνίες που θα τη δεσμεύουν για πολύ μετά το τέλος της κρίσης και πιθανότατα στο διηνεκές». Η αναφορά γίνεται φυσικά στις συνομιλίες με την Τουρκία, οι οποίες, αν κάποτε καταλήξουν, θα απαιτήσουν- όπως συνήθως συμβαίνει σε όλες τις διαπραγματεύσεις- αμοιβαίες υποχωρήσεις. Το ερώτημα είναι, λοιπόν, αν η κοινή γνώμη και στις δύο χώρες, με την καχυποψία που τη διακατέχει, είναι έτοιμη να αποδεχθεί κάτι τέτοιο. Η απάντηση είναι προφανής και αυτό συνάγεται και από το πνεύμα που διέπει την επιστολή των πρεσβευτών.
Διαβάζοντας κανείς με προσοχή την επιστολή αυτή διαπιστώνει ότι ελάχιστα έχει να κάνει με τη σημερινή δραματική οικονομική κατάσταση. Αποτελεί μια γενικότερη κριτική απέναντι στην αντίληψη ότι μπορούν να γίνονται διαπραγματεύσεις με μια χώρα της οποίας «οι επεκτατικές στοχεύσεις εδράζονται σε μακροχρόνιες προοπτικές», όταν μάλιστα «τούτο είναι γνωστό σε όλους». Σύμφωνα με τους 32, οιαδήποτε σημερινή συμφωνία με ελληνικές υποχωρήσεις θα εξασφάλιζε οφέλη μόνο στην Τουρκία, η οποία μετά κάποια μικρή χρονική ίσως διακοπή θα συνέχιζε την ίδια αρπακτική τακτική. Δηλαδή, οικονομική κρίση ή όχι, δεν πρέπει να διαπραγματευόμαστε με την Τουρκία. Διότι, εκτός όλων των άλλων, «η ιστορία της γείτονος είναι δυστυχώς ιστορία παραβιάσεων της υπογραφής της». Και μάλιστα «μια ιστορία που έχει ακόμη και πρόσφατα έντονα δείγματα». Δεν πρέπει, λοιπόν, ούτως ή άλλως, να συνομιλούμε με το γειτονικό κράτος, «το οποίο διά της απειλής χρήσεως όπλων επιδιώκει- όπως και επίσημοι Τούρκοι ομολογούν- να επαναφέρει το καθεστώς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, της οποίας την κατάρρευση κίνησε προ δύο σχεδόν αιώνων ο πόθος των λαών για ελευθερία».
Η οικονομική κατάσταση της χώρας αποτέλεσε λοιπόν απλώς την ευκαιρία για να επαναδιατυπωθούν οι γνωστές από το παρελθόν θέσεις του συντηρητικού κατεστημένου της ελληνικής διπλωματίας, το οποίο είναι εύκολο στην κριτική, αλλά δύσκολο στις προτάσεις για λύσεις. Είναι άλλωστε η στάση αυτή, σε συνδυασμό με την αντίστοιχη (αν όχι χειρότερη) στάση του τουρκικού στρατιωτικοδιπλωματικού κατεστημένου, που έχει οδηγήσει τις δύο χώρες στο αδιέξοδο και σε τρεις τουλάχιστον περιπτώσεις, από το 1974 και μετά, στα πρόθυρα του πολέμου. Διερωτάται λοιπόν κανείς αν η συνέχιση του κλίματος έντασης με την Τουρκία, που πέρα όλων των άλλων έχει ωθήσει σε μια ξέφρενη κούρσα εξοπλισμών (η οποία αποτελεί και έναν από τους κύριους παράγοντες της σημερινής οικονομικής δυσπραγίας, για να μη μιλήσουμε για τα κυκλώματα διαφθοράς και παράνομου πλουτισμού που τη συνόδευσαν), μπορεί να αποτελεί την καλύτερη επιλογή. Και αν αντίθετα θα πρέπει να υποστηριχθεί, ιδίως τώρα, η προσπάθεια απεγκλωβισμού από την επικίνδυνη αυτή πορεία.

ΑΡ/D.J. ΡΕΤΕRS ,ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ